Расійска-саудаўская цэнавая вайна

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Рух цэны WTI з 2019 года. Чырвоным колерам пазначана аднадзённая змена 9 сакавіка 2020 года.

8 сакавіка 2020 года Саудаўская Аравія пачала так званую цэнавую вайну з Расіяй, што прывяло да значнага падзення цаны на нафту. Так у ЗША яна ўпала на 34%, у сярэднім сырая нафта ўпала на 26%, а нафта маркі Brent — на 24%[1]. Цэнавая вайна была справакаваная разрывам дыялогу паміж Арганізацыяй краін-экспарцёраў нафты і Расіяй адносна меркаваных скарачэнняў здабычы нафты ў разгар пандэміі каранавіруса ў 2019—20 гадах. Цэны на нафту ўжо ўпалі на 30% з пачатку года з-за падзення попыту[2]. Гэты энергетычны канфлікт з’яўляецца адной з асноўных прычын глабальнага краху фондавага рынку.

Перадгісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Пачынаючы з 2014 года, здабыча сланцавай нафты ў ЗША павялічыла сваю долю на рынку; паколькі іншыя вытворцы працягвалі здабываць нафту, цэны ўпалі з 114 долараў за барэль у 2014 годзе да 27 долараў ў 2016 годзе. У верасні 2016 Саудаўская Аравія і Расія дамовіліся аб супрацоўніцтве ў кіраванні цэнамі на нафту, стварыўшы нефармальны альянс вытворцаў АПЕК і краін, якія не ўваходзяць у АПЕК, што атрымаў назву «АПЕК +». Да студзеня 2020 года АПЕК + скараціла здабычу нафты на 2,1 млн барэляў у суткі, прычым Саудаўская Аравія дамаглася найбольшага скарачэння здабычы[3].

У выніку пандэміі каранавіруса COVID-19 аб’ём прамысловай вытворчасці і попыт на транспарціроўку ўпалі, што таксама прывяло да зніжэння агульнага попыту на нафту і зніжэння цэнаў на нафту. 15 лютага 2020 года Міжнароднае энергетычнае агенцтва абвясціла, што рост попыту знізіцца да самага нізкага ўзроўню з 2011 года, пры гэтым рост знізіцца на 365 000 барэляў у дзень да 825 000 барэляў у дзень, а спажыванне знізіцца на 435 000 барэляў у дзень[4]. Хоць попыт на нафту ў свеце падаў, падзенне попыту на рынках Кітая, найбольшая з 2008 года, выклікала саміт АПЕК ў Вене 5 сакавіка. На саміце АПЕК пагадзілася скараціць здабычу нафты яшчэ на 1,5 мільёна барэляў у суткі на працягу другога квартала года (агульнае скарачэнне здабычы на ​​3,6 мільёна барэляў у суткі ў параўнанні з першапачатковым пагадненнем 2016 года), пры гэтым група павінна была перагледзець палітыку ў адносінах да 9 чэрвеня падчас іх наступнай сустрэчы[5]. АПЕК заклікала Расію і іншых членаў АПЕК + выканаць рашэнне[3]. 6 сакавіка Расія адхіліла запыт, азнаменаваўшы канчатак неафіцыйнага партнёрства, цэны на нафту ўпалі на 10% пасля аб’явы[6][7].

У лютым 2020 года ЗША ўвялі санкцыі супраць найбуйнейшай расійскай нафтавай кампаніі «Раснафта»[8]. Расія, магчыма, бачыла ў нафтавай вайне спосаб вырабіць зваротны ўдар па санкцыях ЗША, сцвярджаюць некаторыя СМІ[9].

Ацэнкі цэнавай вайны[правіць | правіць зыходнік]

Пацверджана, што і расійскія, і саудаўскія афіцыйныя асобы адмаўляюць існаванне цэнавай вайны адзін супраць аднаго або любой іншай краіны. Прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў заявіў, што новыя запланаваныя кантракты могуць быць рэалізаваны неадкладна, калі гэта неабходна[10]. У ходзе перамоваў расійскія афіцыйныя асобы сцвярджалі, што нельга пачынаць скарачэнне, не ўсвядоміўшы ўплыў, які ўспышка віруса аказвае на цэны на нафту, і што існуючы дэфіцыт каля аднаго мільёна барэляў у дзень, выкліканы грамадзянскай вайной і двоеўладдзем у Лівіі, спрыяў кампенсацыі спаду попыту ў той час[11].

Павел Сарокін з Мінэнерга Расіі сумняваўся, што скарачэнні спрацуюць, заявіўшы ў інтэрв’ю Reuters наступнае: «Змагацца з сітуацыяй падальнага попыту, калі дно невідавочна і незразумела, дзе яно знаходзіцца, мы не можам. Вельмі лёгка апынуцца ў сітуацыі замкнёнага круга, калі, зразаючы адзін раз, праз два тыдні ты атрымліваеш ... яшчэ горшуб рэакцыю, таму што нафта спачатку адскоквае трохі, а затым зноў падае, таму што попыт працягвае падаць». Іншыя паведамленні пацвярджаюць, што расійскі бок вылучыла прапанову падоўжыць бягучыя камбінаваныя скарачэння АПЕК + на 1,7 мільёна барэляў у дзень на працягу па меншай меры 3 месяцаў, каб ацаніць рэальны ўплыў крызісу каранавіруса на попыт на нафту да новых скарачэнняў, пры гэтым АПЕК ў канчатковым выніку адмаўляецца ад гэтага[12].

Падзеі[правіць | правіць зыходнік]

8 сакавіка 2020 года Саудаўская Аравія абвясціла аб нечаканых цэнавых зніжках ад 6 да 8 долараў за барэль для спажыўцоў у Еўропе, Азіі і Злучаных Штатах. Гэта аб’ява выклікала свабоднае падзенне цаны на нафту і іншыя наступствы ў той дзень, калі нафта маркі Brent ўпала на 30 % (самае вялікае падзенне з часоў вайны ў Персідскім заліве)[13][14]. West Texas Intermediate (WTI), гатунак сырой нафты, які выкарыстоўваецца ў якасці арыентыру пры цэнаўтварэнні на нафту, упаў на 20 %. 9 сакавіка сусветныя фондавыя рынкі паведамілі пра буйныя стратв, збольшага з-за спалучэння цэнавай вайны і асцярог з нагоды ўспышкі COVID-19. Эфект адчуваўся і па-за нафты і на фондавых рынках; пасля абвяшчэння расійскі рубель упаў на 7 % да 4-гадовага мінімуму ў адносінах да долара ЗША[15]. У наступныя дні пасля абвяшчэння цэны на нафту рынкі некалькі аднавіліся, цэны на нафту выраслі на 10 %, а большасць фондавых рынкаў аднавіліся на наступны дзень пасля «чорнага панядзелка»[16][17]. 10 сакавіка Саудаўская Аравія аб’явіла, што павялічыць здабычу з 9,7 млн ​​барэляў у суткі да 12,3 млн, тады як Расія плануе павялічыць здабычу нафты на 300 000 барэляў у суткі.[18]. У той час вытворчая магутнасць Aramco складала ўсяго 12 мільёнаў барэляў у суткі, і кампаніі было дадзена ўказанне павялічыць яе да 13 мільёнаў барэляў у суткі[19].

Паколькі попыт працягваў рэзка падаць, цэны на нафту працягвалі зніжацца, дасягнуўшы 18-гадовага мінімуму 18 сакавіка, калі цана на Brent складала 24,72 долара за барэль, а цана на WTI — 20,48 долара за барэль[20].

20 красавiка ф’ючарсны кантракт на амерыканскую лёгкую нафту WTI з пастаўкай у маi завяршыў гандлёвую сесiю на адзнацы мiнус 37,63 долара за бараль. Прычым лiтаральна за некалькi гадзiн кошт кантракту абвалiўся амаль на $56. Упершыню ў гiсторыi на рынку паўстала сiтуацыя, калi прадаўцы нафты гатовыя даплачваць пакупнiкам за яго куплю[21].

Цэны на сыравіну на сусветных рынках у канцы красавіка падаюць у сувязі з асцярогамі з нагоды запаўнення нафтасховішчаў і непакоем за майскія ф’ючарсы[22].

З 1 мая пачынае дзейнiчаць новае пагадненне АПЕК+, удзельнiкi якога абавязалiся скарацiць сутачную здабычу амаль на 10 мiльёнаў бараляў.

6 чэрвеня краіны АПЕК+ дамовіліся аб працягу скарачэння здабычы нафты на амаль максімальным аб’ёме. Калі ў маі і чэрвені яна дасягала 9,7 мільёна барэляў у суткі, то ў ліпені складзе 9,6 мільёна, а не 7,7 мільёна, як меркавалася раней. Такое рашэнне пазітыўна адбілася на нафтавых катыроўках. З пачатку таргоў 8 чэрвеня цана гатунку Brent даходзіла да 43,5 даляра за барэль, пасля чаго скарэктаваць да 43 даляраў. У апошні раз сыравіна гандлявалася на такіх узроўнях роўна тры месяцы таму, 6 сакавіка, калі стала вядома пра разрыў здзелкі АПЕК+.

Неўзабаве СауА адмяніла амаль усе зніжкі на нафту, якія прадаставіла кліентам у Еўропе і Азіі пасля пачатку цэнавай вайны з Расіяй. Як сведчыць прайс-ліст, павышэнне стала самым сур’ёзным за амаль два дзесяцігоддзі і ў першую чаргу кранула ліпеньскіх паставак у Азію[23].

Уплыў[правіць | правіць зыходнік]

У Саудаўскай Аравіі[правіць | правіць зыходнік]

Saudi Aramco абвясціла аб скарачэнні капітальных выдаткаў з запланаваных 35-40 млрд да 25-30 млрд долараў ЗША[24]. Урад таксама павялічыў столь свайго доўгу з 30 да 50 працэнтаў ВУП, што абумоўлена як цэнамі на нафту, так і наступствамі пандэміі, і планавала скараціць свае выдаткі на 5 працэнтаў, паколькі чакаецца, што дэфіцыт бюджэту павялічыцца з 6 да 9 працэнтаў[25].

У Расіі[правіць | правіць зыходнік]

Расійскі ўрад першапачаткова прагназаваў, што ў 2020 годзе ён будзе мець прафіцыт бюджэту ў памеры 930 мільярдаў рублёў (11,4 мільярда долараў), але пасля пачатку цэнавай вайны заявіў, што чакае дэфіцыт. Рубель знізіўся больш чым на 30 працэнтаў у перыяд з пачатку 2020 гады па 18 сакавіка[20].

На фондавых рынках[правіць | правіць зыходнік]

Да адкрыцця ў панядзелак ф’ючэрсны рынак Dow Jones Industrial Average знізіўся больш чым на 1300 пунктаў і ў выніку прыпыніў таргі з-за спалучэння засцярогаў COVID-19 і цэнавай вайны на нафту[26]. У панядзелак, 9 сакавіка 2020 года, на сусветных фондавых рынках адбылося значнае зніжэнне з-за спалучэння панікі з нагоды пандэміі коронавируса ў 2019—20 гадах і цэнавай вайны паміж Саудаўскай Аравіяй і Расіяй. Індэкс Dow Jones знізіўся больш чым на 7%, або на 2000 пунктаў, перавысіўшы прагноз рынку ф’ючэрсаў і стаўшы найбуйнейшым падзеннем у сваёй гісторыі[27]. Іншыя фондавыя рынкі таксама пацярпелі: S&P 500 скараціўся на 7,6%, а NASDAQ Composite скараціўся на 7,2%. Італьянскі FTSE MIB пацярпеў найбольшае падзенне ў працэнтах, пры гэтым індэкс упаў на 11%.[28] У Злучаных Штатах падзенне выклікала спрацоўванне аўтаматычных выключальнікаў, прызначаных для прадухілення збояў на фондавым рынку, што прывяло да 15-хвілінным паўзам ў гандлі.[29]

Іншыя вытворцы[правіць | правіць зыходнік]

У адказ на падзенне цэнаў некалькі вытворцаў нафты ў Паўночнай Амерыцы спынілі бурэнне новых свідравін[30]. Вытворцам сланцавай нафты ў Паўночнай Амерыцы, як правіла, патрабуецца, каб цэны на нафту перавышалі 40 долараў за барэль для падтрымання здабычы, і чакаецца, што скарачэнне новых радовішчаў звядзе на нішто чаканы рост здабычы нафты ў ЗША[31]. Пры цане 35 за барэль сырой нафты толькі 16 вытворцаў сланца маглі б працаваць з новымі свідравінамі з выгадай, і большасць вытворцаў чакалі, што цана за барэль складзе 55-65 долараў у 2020 годзе[32]. Кансалтынгавая кампанія Wood Mackenzie падлічыла, што пры цане на Brent ў 25 долараў за барэль 10% здабычы нафты ў свеце не змогуць пакрыць яе базавыя эксплуатацыйныя выдаткі, асабліва такія вытворцы цяжкай нафты, як Венесуэла або Мексіка[33]. Прагнозы Упраўлення энергетычнай інфармацыі ЗША паказваюць, што здабыча сырой нафты ў ЗША знізіцца з 13,2 млн барэляў у суткі ў маі 2020 года да 12,8 млн барэляў у суткі ў снежні 2020 года з-за цэнавай вайны, а затым скароціцца да 12, 7 млн ​​барэляў у суткі ў 2021 годзе[34].

Іракскія і кувейцкі вытворцы нафты таксама абвясцілі аб цэнавых зніжках сваім пакупнікам, хоць зніжка Ірака была ніжэй, чым у Саудаўскай Аравіі[35]. Аб’яднаныя Арабскія Эміраты таксама абвясцілі аб павелічэнні здабычы да 4 мільёнаў барэляў у дзень, што перавышае разліковую прадукцыйнасць краіны ў 3,5 мільёна барэляў у суткі[36].

Нарвегія, найбуйнейшы экспарцёраў нафты ў Еўропе, зафіксавала падзенне сваёй валюты да гістарычнага мінімуму ў адносінах да еўра, калі Нарвежскі цэнтральны банк упершыню за два дзесяцігоддзі рыхтаваў валютную інтэрвенцыю[37]. Нігерыйская найра таксама зафіксавала значнае зніжэнне свайго курсу ў адносінах да даляра, у той час як фондавы рынак краіны і кошты на аблігацыі (разам з ангольскім) ўпалі[38].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Business Oil crashes by most since 1991 as Saudi Arabia launches price war. Праверана 10 сакавіка 2020.
  2. Oil Prices, Stocks Plunge After Saudi Arabia Stuns World With Massive Discounts (англ.) . Праверана 10 сакавіка 2020.
  3. 3,0 3,1 OPEC and how it has dealt with oil price crashes (12 сакавіка 2020). Праверана 12 сакавіка 2020.
  4. IEA: Oil Demand To Fall For First Time In A Decade (англ.) . Праверана 10 сакавіка 2020.
  5. Ellyatt Oil drops as OPEC agrees on massive oil supply cut to offset virus impact; awaits Russia's approval (англ.)  (5 сакавіка 2020). Праверана 10 сакавіка 2020.
  6. Oil plunges 10% after Opec deal collapses (англ.)  (2020-03-06). Праверана 10 сакавіка 2020.
  7. Reed. Oil Prices Nose-Dive as OPEC and Russia Fail to Reach a Deal (англ.)  (2020-03-06). Праверана 11 сакавіка 2020.
  8. Russia Takes Aim at U.S. Shale Oil Producers (2020-03-13).
  9. What's behind Saudi Arabia's oil price war with Russia? (2020-03-15).
  10. Russia says there is no oil price war with Saudi Arabia. Праверана 19 сакавіка 2020.
  11. OPEC Tries to Head Off Oil Glut as Coronavirus Saps Demand. Праверана 19 сакавіка 2020.
  12. Exclusive: Russia to OPEC - deeper oil cuts won't work. Праверана 19 сакавіка 2020.
  13. Bostock Oil is down 21% after its biggest drop in decades following Saudi price cuts that sparked a race to the bottom with Russia. Праверана 10 сакавіка 2020.
  14. Bloomberg - Are you a robot?. Праверана 11 сакавіка 2020.
  15. Ruble Tumbles, U.S. Shares Plunge After OPEC-Russia Deal Collapse (англ.) . Праверана 11 сакавіка 2020.
  16. Markets start to bounce back after steep losses (англ.)  (2020-03-10). Праверана 10 сакавіка 2020.
  17. Stevens Oil jumps more than 10% one day after sharpest decline since 1991, amid hopes for continued OPEC talks (англ.)  (9 сакавіка 2020). Праверана 10 сакавіка 2020.
  18. Ambrose. Saudi Arabia steps up oil price war with big production increase (2020-03-11). Праверана 12 сакавіка 2020.
  19. Raval. Saudi Aramco doubles down on output hike as price war intensifies (2020-03-16). Праверана 22 сакавіка 2020.
  20. 20,0 20,1 Sheppard. Oil prices hit lowest level in 17 years as demand plunges (2020-03-18). Праверана 22 сакавіка 2020.
  21. zviazda.by
  22. nashaniva.by
  23. Саудовская Аравия отменила нефтяную войну с Россией
  24. Gosden. Saudi Aramco cuts spending as oil price war rages on (англ.)  (2020-03-16). Праверана 16 сакавіка 2020.
  25. Al Omran. Saudi Arabia to double debt in virus and low oil price fight (2020-03-20). Праверана 22 сакавіка 2020.
  26. MarketWatch Dow futures fall maximum amount allowed, poised to plunge 1,300 points at the open as oil prices deliver a punishing blow to Wall Street (англ.) . Праверана 11 сакавіка 2020.
  27. Dow closes with decline of 2,000 points, almost ending 11-year bull market (англ.) . Праверана 10 сакавіка 2020.
  28. Coronavirus has now spread to every EU country and Ireland has canceled the St Patrick’s Day parade (9 сакавіка 2020). Праверана 12 сакавіка 2020.
  29. Bloom The market triggered a 'circuit breaker' that kept stocks from falling through the floor. Here's what you need to know (англ.)  (9 сакавіка 2020). Праверана 10 сакавіка 2020.
  30. Oil price war sends US shale producers into survival mode (2020-03-10). Праверана 12 сакавіка 2020.
  31. The oil price war is a nightmare for US shale producers (2020-03-09). Праверана 12 сакавіка 2020.
  32. Few U.S. shale firms can withstand prolonged oil price war (англ.)  (2020-03-16). Праверана 22 сакавіка 2020.
  33. Raval. A tenth of oil production may become uneconomic (2020-03-22). Праверана 22 сакавіка 2020.
  34. Short-Term Energy Outlook - U.S. Energy Information Administration (EIA). Праверана 16 сакавіка 2020.
  35. Iraq, Kuwait Follow in Saudi Footsteps on Oil-Price Curbs (2020-03-11). Праверана 12 сакавіка 2020.
  36. Bromels. Oil Prices Drop Again After Saudi Arabia, UAE Vow to Further Boost Production (2020-03-11). Праверана 12 сакавіка 2020.
  37. Norway Warns It May Intervene to Stop Historic Krone Slump (англ.)  (2020-03-18). Праверана 22 сакавіка 2020.
  38. Smith. Africa's largest economy braces for big hit as oil prices plummet (англ.)  (2020-03-13). Праверана 22 сакавіка 2020.