Ян Даманоўскі

Ян Даманоўскі
Ян Даманоўскі
біскуп жамойцкі
	з 13 красавіка 1556
Дыяцэзія	Жамойцкае біскупства
Папярэднік	Вацлаў Вярбіцкі
Пераемнік	Станіслаў Наркускі[d]
Нараджэнне	каля 1496 ці 1500; Даманава[d], Бельская зямля, Троцкае ваяводства, Вялікае Княства Літоўскае;
Смерць	1563; Вільня, Віленскае ваяводства, Вялікае Княства Літоўскае;
Род	Даманоўскія[d]
Грамадзянства	Вялікае Княства Літоўскае;
Веравызнанне	каталіцтва і Каталіцкая Царква
Адукацыя	Ягелонскі ўніверсітэт ();

Ян Даманоўскі або Даманеўскі^[3] (польск.: Jan Domanowski; каля 1496^[4] або 1500^[5], Даманава, цяпер Бельскі павет, Падляскае ваяводства, Польшча — 1563) — рымска-каталіцкі дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, дыпламат, юрыст. Адзін з найбольш адукаваных людзей свайго часу, знаўца права.

Біяграфія

Вучыўся, верагодна, у Кракаўскай Акадэміі, пазней удасканальваў адукацыю ў Італіі, дзе вывучаў права і тэалогію. У 1521 годзе пратэкцыяй вялікай княгіні Боны Сфорцы стаў канцлерам віленскага біскупа. Ад 1524 года пробашч у Іўі, ад 1528 — канонік віленскі, ад 1529 — пробашч кафедры святога Станіслава ў Вільні, якую адбудаваў пасля пажару. У 1526 годзе ўдзельнічаў у складанні 1-га віленскага сінадальнага статуту. Вікарый і афіцыял віленскай капітулы ад 1531 года, актыўны змагар з Рэфармацыяй.

Ад 1539 года сакратар каралеўскі (спачатку Жыгімонта Старога, пасля — Жыгімонта Аўгуста). У 1540—1544 гадах удзельнічаў у камісіі па вызначэнні мяжы з Інфлянтамі, у 1545 — з Прусіяй. У 1546 годзе пасол Паноў-Рады да Жыгімонта Аўгуста ў справе ўніфікацыі манеты ВКЛ і Польшчы. У 1551 годзе пасланец у Інфлянты для ўрэгулявання памежных пытанняў. Ад гэтага ж часу, магчыма, узначальваў 1-ю камісію па распрацоўцы Статута ВКЛ 1566 года, якая складалася з 5 каталікоў і 5 праваслаўных.

У 1555 годзе прызначаны, а ў 1556 годзе зацверджаны біскупам жамойцкім. Збіраў падаткі са святароў на патрэбы вайны з Масковіяй. На яго загад Пётр Раізій апрацаваў статут жамойцкай дыяцэзіі Constitutiones ecclesiae mednicensis і Novelle constitutionis ecclesie mednicensis. У 1559—1561 гадах удзельнічаў ва ўсіх найважнейшых дзяржаўных нарадах, на якіх вырашалася пытанне далучэння Інфлянтаў да ВКЛ. 28 лістапада 1561 года прымаў прысягу ў Готхарда Кетлера і прадстаўнікоў інфлянцкіх станаў на вернасць ВКЛ.

Крыніцы

↑ Catholic-Hierarchy.org — USA: 1990. Праверана 22 жніўня 2023.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3892772'></a>
↑ Catholic-Hierarchy.org — USA: 1990. Праверана 14 лютага 2021.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3892772'></a>
↑ Дзербіна 1995, с. 73.
↑ ЭнцВКЛ 2005.
↑ Józef Jasnowski, Jan Domanowski // Polski Słownik Biograficzny, 1939—1946. T. V. — S. 298—299

Літаратура

Józef Jasnowski Jan Domanowski // Polski Słownik Biograficzny, 1939—1946. T. V. — S. 298—299.
Пазднякоў В. Даманоўскі Ян // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 574. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.
Дзербіна Г. В. Даманеўскі Ян // Мысліцелі і асветнікі Беларусі : энцыклапедычны даведнік / Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч.. — Мн.: БелЭн, 1995. — 671 с. — ISBN 985-11-0016-1. — С. 73.

[_be3bd94b05ae7f04-1] Catholic-Hierarchy.org — USA: 1990. Праверана 22 жніўня 2023.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3892772'></a>

[_d93d0b087fc7eb55-2] Catholic-Hierarchy.org — USA: 1990. Праверана 14 лютага 2021.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3892772'></a>

[FOOTNOTEДзербіна199573-3] Дзербіна 1995, с. 73.

[FOOTNOTEЭнцВКЛ2005-4] ЭнцВКЛ 2005.

[5] Józef Jasnowski, Jan Domanowski // Polski Słownik Biograficzny, 1939—1946. T. V. — S. 298—299

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]