Мацей з Вільні

Мацей з Вільні
Мацей з Вільні
біскуп жамойцкі
	з 24 кастрычніка 1417
Дыяцэзія	Жамойская дыяцэзія
Пераемнік	Мікалай Камеданус
біскуп віленскі
	з 4 мая 1422
Дыяцэзія	Віленскае біскупства
Папярэднік	Мікалай Гажкоўскі
Пераемнік	Мікалай Дзяржковіч
Адукацыя	Карлаў універсітэт; Сіенскі ўніверсітэт;
Дзейнасць	каталіцкі святар, каталіцкі біскуп
Нараджэнне	каля 1370; Вільня, Віленскае княства, Вялікае Княства Літоўскае;
Смерць	9 мая 1453; Вільня, Віленскае ваяводства, Вялікае Княства Літоўскае або ; Луцк, Луцкі павет, Вялікае Княства Літоўскае;
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Маце́й (лац.: Matthias Vilnensis; літ.: Motiejus Trakiškis; бел.: Мацей з Вільні; польск.: Maciej; каля 1370 — 1453, Вільня) — літоўскі каталіцкі святар. Першы біскуп жамойцкі з 1417 па 1422, пасля, біскуп віленскі з 4 мая 1422 па 7 мая 1453.

Біяграфія

У 1408 годзе скончыў Карлаў універсітэт у Празе, дзе атрымаў ступень магістра вольных мастацтваў. Пасля вучыўся ў Сіенскім універсітэце. Служачы дэканам Трокаў, ён удзельнічаў у хрысціянізацыі Жамойці. Падтрымліваў палітычны курс Вітаўта Вялікага. Вялікім князем Мацей быў намінаваны на пост жамойцкага біскупа. 24 кастрычніка 1417 года ў Троках адбылося яго пасвячэнне.

Паводле Яна Длугаша, Мацей паходзіў з інфлянцкіх немцаў, але вялікі князь Вітаўт менаваў яго літвінам. У лютым 1422 года ў Навагрудку ён шлюбаваў караля польскага Ягайлу і князёўну Соф'ю Гальшанскую. У тым жа годзе стаў біскупам віленскай дыяцэзіі.

Падчас прызначэння на медніцкую кафедру было адзначана, што Мацей здавальняюча валодае жамойцкай (samogithice) гаворкай^[2]. На думку літоўскіх даследчыкаў, гэта можа азначаць, што Мацей пашыраў літоўскую мову ў касцёле ВКЛ^[2]. Тым не менш, веданне жамойцкай гаворкі ў прывілеі Вітаўта было адзначана як дадатковая якасць Мацея, а «літоўскай» мовай у ВКЛ, у тым ліку ў касцёле, тады называлася старабеларуская мова, пра што сведчыць прывілей вялікага князя Аляксандра 1501 года, які патрабаваў, каб казані ў касцёлах Радашковічаў, Маладзечна, Койданава, Слоніма, Ліды, а таксама Трысцянкі, Далістава і Гонядзі на Падляшшы, і іншых гарадоў абавязкава прамаўляліся «ў літоўскай мове» (Lythuanici idiomatis)^[3].

Біскуп Мацей пасылаў прадстаўнікоў на Фларэнційскі сабор. Заснаваў шмат цэркваў і актыўна абараняў правы і прывілеі ліцвінаў. Увёў інквізіцыю для змагання з гусітамі. 27 кастрычніка 1430 года адпяваў вялікага князя Вітаўта.

Зноскі

↑ Antoniewicz M. Protoplaści książąt Radziwiłłów. Dzieje mitu i meandry historiografii — Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2011. — С. 87. — 423 с. — ISBN 978-83-7181-641-3
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q137210372"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q85133905"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q9379197"></a>
↑ ^а ^б (red.) Steponas Maculevičius, Doloresa Baltrušiene, Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo, Kraštotvarka, Kaunas, 1999, ISBN 9986-892-34-1, s. 27.
↑ Codex Ecclesie Vilnensis. Nr. 507. p. 616—617; Урбан П. Старажытныя ліцьвіны: Мова, паходжанне, этнічная прыналежнасць. — Мн.: Тэхналогія, 2001. С. 32—33).

Літаратура

Wileński słownik biograficzny, Bydgoszcz 2002, ISBN 83-87865-28-1

[_a342e2b957b89b70-1] Antoniewicz M. Protoplaści książąt Radziwiłłów. Dzieje mitu i meandry historiografii — Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2011. — С. 87. — 423 с. — ISBN 978-83-7181-641-3
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q137210372"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q85133905"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q9379197"></a>

[Maculevičius-2] а ^б (red.) Steponas Maculevičius, Doloresa Baltrušiene, Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo, Kraštotvarka, Kaunas, 1999, ISBN 9986-892-34-1, s. 27.

[3] Codex Ecclesie Vilnensis. Nr. 507. p. 616—617; Урбан П. Старажытныя ліцьвіны: Мова, паходжанне, этнічная прыналежнасць. — Мн.: Тэхналогія, 2001. С. 32—33).

[1]

[2]

[3]

Слоўнікі і энцыклапедыі	Універсальная літоўская энцыклапедыя
Генеалогія і некрапалістыка	Sejm-Wielki.pl