Сербскахарвацкая мова

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Сербскахарвацкая
Саманазва:

српскохрватски / hrvatskosrpski hrvatski ili srpski / српски или хрватски

Краіны:

Сербіі, Босніі і Герцагавіне, Чарнагорыі, Харватыі (пад рознымі назвамі) і іншых краінах

Рэгіёны:

Цэнтральная Еўропа, Паўднёвая Еўропа

Афіцыйны статус:

-

Арганізацыя, якая рэгулюе:

-

Агульная колькасць носьбітаў:

каля 17 мільёнаў

Класіфікацыя
Катэгорыя:

???

Індаеўрапейская
 Славянская
  Паўднёваславянскія
    Сербскахарвацкая

Пісьменнасць:

лацініца, кірыліца

Моўныя коды
ISO 639-1:

sh

ISO 639-2:

scr, scc

ISO 639-3:

-

Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка
Serbo croatian language2005.png
Этнапалітычныя варыянты сербскахарвацкай мовы або сербскахарвацкай дыясістэмы (на 2006 год)

Сербскахарвацкая ці харвацкасербская мова (таксама сербская або харвацкая, харвацкая аб сербская) (у арыгінале srpskohrvatski/cрпскохрватски, hrvatskosrpski, hrvatski ili srpski, srpski ili hrvatski) — паўднёваславянская мова.

Тэрмін «сербскахарвацкая мова» выкарыстоўваўся для абагульнення пад адной назвай сукупнасці дыялектаў, якія ўжываюцца ў Сербіі, Чарнагорыі, Босніі і Герцагавіне і Харватыі. Афіцыйная мова Югаславіі (разам са славенскай, пазней і македонскай) з 1918 да 1991 года.

Літаратурны стандарт базіраваўся на штокаўскім дыялекце і дапускаў экаўскі і іекаўскі варыянты (неафіцыйна яны лічыліся «ўсходнім» (сербскім) і «заходнім» (харвацкім) варыянтамі літаратурнай мовы). Да таго ж, фармальна дыялектамі сербскахарвацкай лічыліся кайкаўскі і чакаўскі дыялекты, але яны не былі ў афіцыйным ужытку.

Упершыню тэрмін «сербскахарвацкая мова» быў выкарыстаны славенскім філолагам Ярнеем Копітарам у ліставанні ў 1836 годзе, хоць нельга выключыць, што Копітар пазнаёміўся з гэтым тэрмінам, чытаючы рукапіс працы славацкага філолага Шафарыка «Slovanské starožitnosti» («Славянскія старажытнасці»), якая была надрукаваная ў 1837 годзе.

З распадам Югаславіі афіцыйнымі мовамі новаствораных дзяржаў сталіся сербская, харвацкая, баснійская, чарнагорская мовы. Тэрмін «сербскахарвацкая мова» пачаў знікаць з ужытку, спачатку з афіцыйных дакументаў, пасля паступова і з лінгвістычнай літаратуры. Сёння найменне «сербскахарвацкая мова» з'яўляецца дыскусійным гістарычна-палітычным пытаннем. Шматлікія носьбіты лічаць тэрмін «сербскахарвацкая» палітычна некарэктным і нават абразлівым. Іншыя працягваюць ужываць гэты тэрмін.

Сярод лінгвістаў няма адзінага погляду на лёс тэрміну. Ён усё яшчэ выкарыстоўваецца, дзякуючы лаканічнасці пры абазначэнні сукупнасці некалькі моў. Альтэрнатыўная назва баснійская/харвацкая/сербская мова (БХС) з'явілася ў афіцыйным ужытку ў замежжы. У рэгіянальнай лінгвістыцы існуе таксама тэрмін «цэнтральная паўднёваславянская дыясістэма».

Узаемна зразумелыя формы сербскахарвацкай мовы працягваюць выкарыстоўвацца пад рознымі назвамі ў Сербіі, Чарнагорыі, Харватыі і Босніі і Герцагавіне.

Прыклады адрозненняў у лексіцы[правіць | правіць зыходнік]

Беларуская мова Руская мова Харвацкая мова Сербская мова
Параўнаць Сравнить Usporedba Поређење (Poređenje)
Еўропа Европа Europa Европа (Evropa)
Нідэрланды Нидерланды Nizozemska Холандија (Holandija)
Італьянцы Итальянцы Talijani Италијани (Italijani)
Сусвет Вселенная Svemir Васиона (Vasiona)
Пазваночнік Позвоночник Kralježnica Кичма (Kičma)
Паветра Воздух Zrak Ваздух (Vazduh)
Адукацыя Образование Odgoj Васпитање (Vaspitanje)
Тыдзень Неделя Tjedan Седмица (Sedmica)
Гісторыя История Povijest Историја (Istorija)
Порткі Штаны Hlače Панталоне (Pantalone)
Страўнік Желудок Trbuh Стомак (Stomak)
Навука Наука Znanost Наука (Nauka)
Асобна Лично Osobno Лично (Lično)
Асоба Лицо Osoba Лице (Lice)
Аб’яднаныя Нацыі Объединенные Нации Ujedinjeni Narodi Уједињене Нације (Ujedinjene Nacije)
Хлеб (Краюха) Хлеб Kruh Хлеб (Hleb)
Штучнае Искусственное Umjetno Вештачки (Veštački)
Крыж Крест Križ Крст (Krst)

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Вікіпедыя

Вікіпедыя мае раздзел, напісаны
cэрбскахарвацкай