Сербскахарвацкая мова

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Сербскахарвацкая
Саманазва:

српскохрватски / hrvatskosrpski hrvatski ili srpski / српски или хрватски

Краіны:

Сербіі, Босніі і Герцагавіне, Чарнагорыі, Харватыі (пад рознымі назвамі) і іншых краінах

Рэгіёны:

Цэнтральная Еўропа, Паўднёвая Еўропа

Афіцыйны статус:

-

Арганізацыя, якая рэгулюе:

-

Агульная колькасць носьбітаў:

каля 17 мільёнаў

Класіфікацыя
Катэгорыя:

???

Індаеўрапейская
 Славянская
  Паўднёваславянскія
    Сербскахарвацкая

Пісьменнасць:

лацініца, кірыліца

Моўныя коды
ISO 639-1:

sh

ISO 639-2:

scr, scc

ISO 639-3:

-

Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка
Serbo croatian language2005.png
Этнапалітычныя варыянты сербскахарвацкай мовы або сербскахарвацкай дыясістэмы (на 2006 год)

Сербскахарвацкая ці харвацкасербская мова (таксама сербская або харвацкая, харвацкая аб сербская) (у арыгінале srpskohrvatski/cрпскохрватски, hrvatskosrpski, hrvatski ili srpski, srpski ili hrvatski) — існаваўшы раней тэрмін для абагульнення пад адной назвай сукупнасці дыялектаў, якія ўжываюцца ў Сербіі, Чарнагорыі, Босніі і Герцагавіне і Харватыі — сучасныя сербская, харвацкая, баснійская і чарнагорская мовы. Афіцыйная мова Югаславіі (разам са славенскай, пазней і македонскай) з 1918 да 1991 года.

Літаратурны стандарт базіраваўся на штокаўскім дыялекце і дапускаў экаўскі і іекаўскі варыянты (неафіцыйна яны лічыліся «ўсходнім» (сербскім) і «заходнім» (харвацкім) варыянтамі літаратурнай мовы). Да таго ж, фармальна дыялектамі сербскахарвацкай лічыліся кайкаўскі і чакаўскі дыялекты, але яны не былі ў афіцыйным ужытку.

Упершыню тэрмін «сербскахарвацкая мова» быў выкарыстаны славенскім філолагам Ярнеем Копітарам у ліставанні ў 1836 годзе, хоць нельга выключыць, што Копітар пазнаёміўся з гэтым тэрмінам, чытаючы рукапіс працы славацкага філолага Шафарыка «Slovanské starožitnosti» («Славянскія старажытнасці»), якая была надрукаваная ў 1837 годзе.

З распадам Югаславіі афіцыйнымі мовамі новаствораных дзяржаў сталіся сербская, харвацкая, баснійская, чарнагорская мовы. Тэрмін «сербскахарвацкая мова» пачаў знікаць з ужытку, спачатку з афіцыйных дакументаў, пасля паступова і з лінгвістычнай літаратуры. Сёння найменне «сербскахарвацкая мова» з'яўляецца дыскусійным гістарычна-палітычным пытаннем. Шматлікія носьбіты лічаць тэрмін «сербскахарвацкая» палітычна некарэктным і нават абразлівым. Іншыя працягваюць ужываць гэты тэрмін.

Сярод лінгвістаў няма адзінага погляду на лёс тэрміну. Ён усё яшчэ выкарыстоўваецца, дзякуючы лаканічнасці пры абазначэнні сукупнасці некалькі моў. Альтэрнатыўная назва баснійская/харвацкая/сербская мова (БХС) з'явілася ў афіцыйным ужытку ў замежжы. У рэгіянальнай лінгвістыцы існуе таксама тэрмін «цэнтральная паўднёваславянская дыясістэма».

Узаемна зразумелыя формы сербскахарвацкай мовы працягваюць выкарыстоўвацца пад рознымі назвамі ў Сербіі, Чарнагорыі, Харватыі і Босніі і Герцагавіне.

Прыклады адрозненняў у лексіцы[правіць | правіць зыходнік]

Беларуская мова Харвацкая мова Сербская мова
Параўнаць Usporedba Поређење (Poređenje)
Еўропа Europa Европа (Evropa)
Нідэрланды Nizozemska Холандија (Holandija)
Італьянцы Talijani Италијани (Italijani)
Сусвет Svemir Васиона (Vasiona)
Пазваночнік Kralježnica Кичма (Kičma)
Паветра Zrak Ваздух (Vazduh)
Адукацыя Odgoj Васпитање (Vaspitanje)
Тыдзень Tjedan Седмица (Sedmica)
Гісторыя Povijest Историја (Istorija)
Порткі Hlače Панталоне (Pantalone)
Страўнік Trbuh Стомак (Stomak)
Навука Znanost Наука (Nauka)
Асобна Osobno Лично (Lično)
Асоба Osoba Лице (Lice)
Аб’яднаныя Нацыі Ujedinjeni Narodi Уједињене Нације (Ujedinjene Nacije)
Хлеб Kruh Хлеб (Hleb)
Штучнае Umjetno Вештачки (Veštački)
Крыж Križ Крст (Krst)
Вікіпедыя

Вікіпедыя мае раздзел, напісаны
cэрбскахарвацкай