Агракліматычныя вобласці Беларусі
Агракліматычныя вобласці Беларусі — вылучаныя на тэрыторыі краіны рэгіёны, якія характарызуюцца пэўнай аднастайнасцю найбольш істотных для земляробства кампанентаў клімату.
Вызначэнне агракліматычных абласцей
[правіць | правіць зыходнік]Вылучаюцца на аснове фізіка-геаграфічных правінцый. Пры гэтым улічваюцца сумы тэмператур паветра за цёплы перыяд года (перыяд з тэмпературамі паветра вышэй 10 °C), каэфіцыент увільгатнення Іванова (адносины колькасці ападкаў за цёплы перыяд года да велічыні выпаральнасці за гэты ж перыяд), кантынентальнасць клімату, колькасць дзён з тэмпературамі паветра ад 5° да 15 °C і іншыя паказчыкі. Вылучаны тры вобласці, якія падзяляюцца на падвобласці і раёны.
Паўночная вобласць
[правіць | правіць зыходнік]Паўночная вобласць амаль супадае з Беларуска-Валдайскай фізіка-геаграфічнай правінцыяй. Каэфіцыент увільгатнення за цёплы перыяд больш 1. У адрозненне ад іншых абласцей ніжэйшыя тэмпературы паветра круглы год. Сярэдняя тэмпература ліпеня 17,2°—18°, сту. ад −6,5° да −8,5 °C. Ападкаў пераважна 560—650 мм у год. Вегетацыйны перыяд 180—189 сутак. Устойлівае снежнае покрыва на захадзе ўтвараецца звычайна 15—20 снежня, на ўсходзе ў першай палове снежня; снег сыходзіць 15—20 сакавіка на захадзе, на ўсходзе і паўночным усходзе ў канцы сакавіка — пачатку красавіка.
З-за агульнага пацяплення адбыўся распад паўночнай вобласці са з’яўленнем цяплейшай вобласці на поўдні Палесся. Яна характарызуецца самай кароткай і цёплай зімой у межах Беларусі і найбольш працяглым і цёплым вегетацыйным перыядам.
Цэнтральная вобласць
[правіць | правіць зыходнік]Цэнтральная вобласць амаль адпавядае Перадпалессю, Заходне-Беларускай і Усходне-Беларускай фізіка-геаграфічным правінцыям. Каэфіцыент увільгатнення 0,87—0,9. Сярэдняя тэмпература ліпеня 17,5°—18,7°, студзеня ад −4,9° на захадзе да −8,2 °C на ўсходзе. Ападкаў 530—600 мм, у некаторых месцах да 700 мм і больш (на Навагрудскага ўзвышша да 706 мм) у год. Вегетацыйны перыяд 184—200 сутак. Устойлівае снежнае покрыва ўтвараецца ў снежні (напачатку месяца на ўсходзе, у канцы — на захадзе), сыходзіць 1—5 сакавіка на захадзе. На захадзе зіма мякчэйшая і карацейшая, лета даўжэйшае і цяплейшае, раўнамерней выпадаюць ападкі.
Паўднёвая вобласць
[правіць | правіць зыходнік]Паўднёвая вобласць размешчана ў межах Беларускага Палесся. Каэфіцыент увільгатнення 0,8—0,87. Сярэдняя тэмпература ліпеня 18°—19,5°, студзеня ад −4,4° на захадзе да −7,5 °C на ўсходзе. Ападкаў 520—630 мм у год. Вегетацыйны перыяд самы працяглы ў краіне: 191—208 сутак. Снежнае покрыва ўтвараецца 10—30 снежня, сыходзіць у канцы сакавіка — пачатку красавіка. Вобласць лепш астатніх забяспечана цяплом, што спрыяе вырошчванню цукровага бурака, кукурузы і іншых культур. На паўднёвым захадзе самая кароткая ў краіне зіма (105 сутак) і самая высокая тэмпература студзеня, самы кароткі перыяд са снежным покрывам, у 30 % зім яго зусім не бывае.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Природа Белоруссии: Популярная энциклопедия. — Мн.: БелСЭ, 1989.
- География Белоруссии. ― Мн., 1977.
- Дементьев В. А., Шкляр А. Х., Янушка В. П. Прырода Беларусі: (Фізіка-геаграфічны агляд). ― Мн., 1959.
- Якушко О. Ф. Белорусское Поозерье. ― Мн., 1971.
- Фізіка-геаграфічнае раянаванне (белор.) / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т.. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 18. Кн. 2. ISBN 985-11-0295-4.
- Ландшафты Белоруссии /под ред. Г. И. Марцинкевич, Н. К. Клицуновой. — Минск: Университетское, 1989
- Шкляр А. Х. Климатические ресурсы Белоруссии и их использование в сельском хозяйстве. ― Мн., 1973.