Вікіпедыя:Значнасць

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Кароткая спасылка-перанакіраванне ВП:ЗН
ВП:КЗ
ВП:ЗНАЧ

Вікіпедыя — гэта энцыклапедыя, гэта значыць прыведзены ў сістэму агляд усіх галін чалавечых ведаў. Традыцыйна лічыцца, што энцыклапедычнага апісання заслугоўваюць не ўсе тэмы, а толькі тыя з іх, якія з'яўляюцца найболей значнымі, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу[1]. Паняцце значнасці ўзаемазлучана з паняццямі важнасці і вядомасці, але не эквівалентна ім.

У Вікіпедыі тэма ці прадмет артыкула лічацца меркавана значнымі, гэта значыць годнымі асобнага артыкула, калі яны задавальняюць прыведзенаму ніжэй агульнаму крытэру значнасці ці аднаму з прыватных крытэраў значнасці. Калі ў дзейсных прыватных крытэрах значнасці не абумоўлена іх суаднесенасць з агульным крытэрам, значнасць вызначаецца толькі па гэтых прыватных крытэрах, без ужывання агульнага крытэра. У зноў прыманых прыватных крытэрах значнасці павінна быць у відавочным выглядзе паказана іх суаднесенасць з агульным крытэрам.

Правілы і кіраўніцтвы пра значнасць дазваляюць вырашыць, ці з'яўляецца тэма досыць значнай, каб прысвяціць ёй асобны артыкул, але не датычацца прама зместу артыкулаў. Правіламі, якія рэгулююць змест артыкулаў, з'яўляюцца: Нейтральны пункт гледжання, Правяраемасць, Не ўласным даследаванням, Чым не з'яўляецца Вікіпедыя.

Агульны крытэрый значнасці[правіць зыходнік]

Кароткая спасылка-перанакіраванне ВП:АКЗ
Прадмет ці тэма меркавана з'яўляюцца значнымі, калі яны досыць падрабязна асвятляюцца ў незалежных аўтарытэтных крыніцах.
  • «меркавана» азначае, што адпаведнасць прыведзенай фармулёўцы не гарантуе значнасць, а толькі мяркуе яе наяўнасць. Супольнасць можа прыйсці да кансенсусу, што артыкул па дадзенай тэме, нягледзячы на наяўнасць крыніц, усё ж не падыходзіць для энцыклапедыі (напрыклад, у сілу яе неадпаведнасці правілу (кіраўніцтву) Чым не з'яўляецца Вікіпедыя)[2]. З іншага боку, супольнасць можа прыйсці да кансенсусу, што артыкул па дадзенай тэме, нягледзячы на адсутнасць незалежных крыніц, усё ж падыходзіць для энцыклапедыі.
  • «досыць падрабязна» азначае, што тэма асвятляецца крыніцамі напроста, у аб'ёме, дастатковым для таго, каб неабходная для энцыклапедычных мэт інфармацыя здабывалася з крыніц без правядзення уласных даследаванняў. Простых згадванняў у крыніцах недастаткова для таго, каб абгрунтаваць значнасць, але крыніцы не абавязкова павінны даваць вычарпальную інфармацыю па дадзенай тэме ці быць прысвечаны толькі дадзенай тэме і ніякі іншы[3].
  • «у незалежных аўтарытэтных крыніцах» азначае, што крыніца публікацыі не мае матэрыяльных ці іншых інтарэсаў, злучаных з прадметам артыкула. Абгрунтаваннем значнасці не могуць служыць рэкламныя матэрыялы, прэс-рэлізы, самастойна выдадзеныя крыніцы пра разгляданую тэму, аўтабіяграфіі і т. п.[4]
  • «у незалежных аўтарытэтных крыніцах» азначае, што выкладзеныя ў ім факты прайшлі рэдактарскую праверку, што дазваляе правярана ацаніць значнасць у адпаведнасці з кіраўніцтвам Аўтарытэтныя крыніцы. Крыніцамі могуць быць апублікаваныя працы ўсіх выглядаў на любых носьбітах. Добрым паказчыкам значнасці з'яўляецца даступнасць другасных крыніц[5].
  • «у незалежных аўтарытэтных крыніцах»[6] — для Вікіпедыі вызначальнымі з'яўляюцца другасныя і троесныя крыніцы, менавіта яны даюць найболей аб'ектыўныя доказы значнасці. Колькасць і якасць неабходных крыніц можа быць рознай і залежыць ад іх глыбіні і пэўнасці. Пажадана наяўнасць некалькіх незалежных крыніц[7].

Тэма ці прадмет, якія прызнаны адпаведнымі дадзенаму крытэру паводле кансенсусу супольнасці, як правіла, з'яўляюцца значнымі; ім можа быць прысвечана асобная артыкул энцыклапедыі. Правяраная інфармацыя пра тэмы ці прадметах, не адпаведных дадзенаму крытэру, можа быць уключана ва ўжо існуючыя артыкулы.

Значнасць патрабуе аб'ектыўных доказаў[правіць зыходнік]

Пры рашэнні пытання пра значнасць артыкула галоўным з'яўляецца патрабаванне прадстаўлення аб'ектыўных доказаў адпаведнасці крытэрыям значнасці. Падрабязнае асвятленне ў аўтарытэтных крыніцах, прызнанне ў прафесійным асяроддзі, іншыя фактары, пералічаныя ў крытэрыях значнасці для пэўных тэм, з'яўляюцца такім доказам.

Варта памятаць, што адсутнасць у дадзены момант у артыкуле спасылак на аўтарытэтныя другасныя крыніцы яшчэ не азначае, што тэма артыкула незначна.

Кароткая спасылка-перанакіраванне ВП:НЕНАВІНЫ

Вікіпедыя — не месца для навінавых рэпартажаў. Для асвятлення бягучых падзей быў створаны праект Вікінавіны. Для абгрунтавання значнасці патрабуецца большае, чым кароткі воплеск цікавасці сродкаў масавай інфармацыі да падзеі ці з'яве грамадскага жыцця. Адпаведна, у тых выпадках, калі з'яўленне аўтарытэтных крыніц па той ці іншай тэме мае эпізадычны ці спарадычны характар, неабходна або прадэманстраваць падрабязны разгляд прадмета артыкула ў высакаякасных аналітычных матэрыялах (гэта значыць створаных кампетэнтнымі экспертамі ў адпаведнай вобласці ці з прыцягненнем такіх), або паказаць неаднаразовае згадванне ў якасці тыповага прыкладу прадмета артыкула ў аўтарытэтных крыніцах па-за межамі кароткачасовага воплеска цікавасці да яго.

Артыкулы, якія не задавальняюць крытэрыям значнасці[правіць зыходнік]

Хоць ва ўсіх артыкулах павінна быць паказана значнасць іх тэм, а артыкулы па тэмах, якія не задавальняюць крытэрыям значнасці, звычайна выдаляюцца, важна ўлічваць не толькі бягучы стан артыкула, але і патэнцыял яе развіцця. Калі абмяркоўваецца выдаленне ці аб'яднанне артыкулаў па прычыне іх незначнасці, абмяркоўвацца павіна не толькі пытанне, ці паказана значнасць тэмы ў артыкуле, але і пытанне верагоднасці таго, што значнасць можа быць паказана. Калі знайсці незалежныя крыніцы ўяўляецца магчымым, выдаленне па прычыне незначнасці не павінна вырабляцца, пакуль не будзе прызнана, што актыўныя высілкі па пошуку гэтых крыніц не далі ніякіх вынікаў. Для артыкулаў з невыразнай значнасцю выдаленне павінна быць апошняй мерай.

Калі ў артыкуле не можа быць паказана досыць крыніц для дэманстрацыі значнасці тэмы артыкула, паспрабуйце знайсці гэтыя крыніцы ці:

  • папытаеце ў стваральніка артыкула ці эксперта па тэме артыкула[8] рады, дзе можна знайсці крыніцы.
  • адзначце артыкул шаблонам {{значнасць}}, каб папярэдзіць іншых удзельнікаў Вікіпедыі пра праблему.
  • паспрабуйце звярнуцца да ўдзельнікаў адпаведных вікіпраектаў; магчыма, яны змогуць знайсці крыніцы, недаступныя ў Інтэрнэце.

Калі крыніцы, якім могуць падысці, не могуць быць знойдзены, разгледзіце магчымасць дадання змесціва артыкула ў артыкул з больш агульнай тэматыкай (у тым ліку, праз працэдуру аб'яднання артыкулаў)[9], інакш артыкул прыйдзецца выдаліць. Вядома шмат прыкладаў, калі прапановы пра выдаленне артыкула былі адхілены як неадэкватныя. Перш чым выдаляць артыкул, варта старанна правяраць, ці нельга знайсці крыніцы, якія пацвярджаюць яе значнасць.

  • калі артыкул задавальняе аднаму з крытэрыям хуткага выдалення, варта адзначыць яе адпаведным шаблонам.
  • інакш неабходна вынесці артыкул на абмеркаванне выдалення, дадзеная працэдура апісана на старонцы Вікіпедыя:Да выдалення.


Значнасць не губляецца з часам[правіць зыходнік]

Кароткая спасылка-перанакіраванне ВП:НЕГУБЛЯЕЦЦА

У Вікіпедыю могуць быць уключаны артыкулы пра тэмы, якія з'яўляюцца значнымі ў сапраўдны момант ці былі значнымі ў мінулым. Калі тэма артыкула задавальняе агульнаму крытэрыю значнасці, няма неабходнасці паказваць бесперапыннасць і актуальнасць цікавасці да дадзенай тэмы. Тэмы, значнасць якіх пакуль не відавочная, з часам, пасля з'яўлення новых крыніц па дадзенай тэме, могуць быць прызнаны значнымі. Тым не менш, аргументацыя значнасці артыкулаў не павінна засноўвацца на заяве, што тэма можа атрымаць дадатковае асвятленне ў будучыні.

Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместа[правіць зыходнік]

Гл. таксама: Вікіпедыя:Нейтральны пункт гледжання

Правілы і кіраўніцтвы пра значнасць дазваляюць вырашыць, ці з'яўляецца тэма досыць значнай, каб прысвяціць ёй асобны артыкул. Яны ў пераважнай большасці выпадкаў прама не датычацца зместу артыкулаў. Магчымасць уключэння асобных частак і фактаў у артыкул рэгулюецца іншымі правіламі і кіраўніцтвамі, у прыватнасці: а правяраемасці, пра выкарыстанні аўтарытэтных крыніц, пра тое, чым не з'яўляецца Вікіпедыя і іншымі.

У той жа час неабходна ўлічваць патрабаванні нейтральнасці артыкулаў і непажаданасці празмерна аб'ёмнага асвятлення малаважных дэталяў, датычных тэмы ці прадмета артыкула. Аўтары павінны імкнуцца да таго, каб падрабязнасць апісання адпавядала важнасці дадзенага аспекту тэмы.

Тым не менш, паняцце значнасці закранае і змест артыкула, неабходна узважваць кожны аспект артыкула ў адпаведнасці з яго значнасцю ў асвятленні дадзенай тэмы. Звяртайце ўвагу на магчымыя парушэнні нейтральнасці: празмерна аб'ёмнае асвятленне малаважных падрабязнасцяў, нераўнамернае апісанне частак артыкула, неабгрунтаванае вылучэнне асобных аспектаў размяшчэннем у артыкуле, супастаўленнем сцвярджэнняў.

Прыватныя крытэры значнасці[правіць зыходнік]

Кароткая спасылка-перанакіраванне ВП:ПКЗ

Населеныя пункты[правіць зыходнік]

Кожны населены пункт значны па змоўчанні.

Гл. таксама[правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Звяртаем увагу, што дадзеная фраза не з'яўляецца заменай ці дадаткам да крытэраў значнасці ў Вікіпедыі, выкладзеным ніжэй, а прыведзена толькі для ілюстрацыі агульнага паняцця.
  2. Больш таго, не заўсёды асвятленне ў пэўных крыніцах з'яўляецца доказам значнасці для стварэння артыкула ў энцыклапедыі; напрыклад, базы дадзеных, рэклама, калонкі аб'яў ці кароткія навінавыя паведамленні не абавязкова могуць служыць доказам значнасці, нягледзячы на іх з'яўленне ў надзейных крыніцах.
  3. Прыклады: кнігі па IBM Собеля ў 364 старонках і Блака ў 528 старонках відавочна маюць дастатковы аб'ём. Згадванне Ўолкерам у біяграфіі Біла Клінтана групы «Тры сляпыя мышкі», на што хапіла адной фразы (Martin Walker (1992-01-06). «Tough love child of Kennedy», The Guardian), не з'яўляецца дастатковым для абгрунтавання значнасці.
  4. Працы, апублікаваныя самім аўтарам артыкула ці злучанымі з ім тварамі, рэдка могуць сведчыць пра цікавасць да дадзенага прадмета з боку астатняга свету (гл. таксама Вікіпедыя:Канфлікт інтарэсаў).
  5. Самарэклама, аўтабіяграфія ці рэклама прадукцыі не могуць быць падставай для напісання энцыклапедычнага артыкула. Публікацыі павінны быць напісаны незалежным іншым аўтарам. Паказчыкам значнасці з'яўляецца рашэнне пра тое, што прадмет заслугоўвае ўвагі, прынятае людзьмі, якія не злучаны з прадметам сваёй публікацыі непасрэдна (а таксама з яго вытворцам, стваральнікам, аўтарам, вынаходнікам ці прадаўцом), і гэтыя людзі злічылі яго настолькі значным, што па ўласнай ініцыятыве напісалі пра яго нетрывіяльныя працы. У адваротным выпадку хто-небудзь мог бы надаць значнасць прадмету свайго артыкула, проста распаўсюджваючы пра яго інфармацыю па-за Вікіпедыяй, у сувязі з чым уводзіны паняцця «значнасць» страціла б сэнс. Акрамя таго, крыніцы павінны быць нейтральнымі для таго, каб гарантаваць нейтральнасць артыкула; самарэклама, відавочна, не з'яўляецца нейтральнай, а ўласныя публікацыі ў іншых крыніцах нярэдка прадузяты, хай нават і ненаўмысна (пра нейтральнасць у падобных крыніцах гл. правіла Вікіпедыя:Аўтабіяграфіі і Вікіпедыя:Канфлікт інтарэсаў). Нават не рэкламныя ўласныя публікацыі, якія часам існуюць, не могуць служыць доказам значнасці, бо не яны характарызуюць тую ўвагу, якое прыцягвае прадмет артыкула ў астатнім свеце.
  6. Пад крыніцамі маюцца на ўвазе газеты, кнігі, у тым ліку электронныя, часопісы, матэрыялы радыё- і тэлеперадач, урадавыя дакументы, навуковыя часопісы і т. д. Калі крыніца толькі адна, варта праверыць яе нейтральнасць, пэўнасць прадстаўленай інфармацыі і наяўнасць дастатковай колькасці дэталяў, каб артыкул быў зразумелым.
  7. Прадмет артыкула, пра які маецца толькі адна крыніца, можна ўключыць у артыкул з шырэйшым зместам. Просты перадрук адзінай крыніцы рознымі выданнямі ці паўтор рознымі навінавымі агенствами не заўсёды азначае, што крыніц больш за адну. Публікацыі ў некалькіх часопісах, якія выдаюцца ў адным геаграфічным раёне, таксама не заўсёды азначаюць, што крыніц некалькі, асабліва калі аўтары публікацый самі засноўваліся на адных і тых жа крыніцах і проста перапісваюць адзін аднаго. Вызначана не з'яўляюцца незалежнымі аднолькавыя публікацыі ў розных часопісах, якія выдаюцца ў адным геаграфічным раёне, заснаваныя на дадзеных аднаго і таго ж інфармацыйнага агенцтва.
  8. Часам атрымаць матэрыял з незалежнай крыніцы можна, звярнуўшыся непасрэдна да асобы, чыю біяграфію апісвае артыкул, ці да прадстаўніка арганізацыі, якой ён прысвечаны. Вядома, пры гэтым варта ўважліва ацэньваць незалежнасць такіх крыніц. Акрамя таго, Вікіпедыя можа мець адмысловы праект, які мае тое ці іншае стаўленне да тэмы артыкула, туды таксама можна звярнуцца за дапамогай.
  9. Напрыклад, артыкулы пра герояў мастацкай літаратуры могуць быць аб'яднаны ў адзін артыкул аб усіх героях дадзенага твора ці аўтара; артыкулы пра школы могуць стаць часткамі ў артыкулах пра гарады ці рэгіёнах, дзе яны знаходзяцца; сваякі знакамітасцей — апісаны ў адным з частак артыкула пра самага вядомага чалавека; артыкулы пра людзей, характэрных толькі тым, што яны асацыююцца з нейкай групай ці падзеяй, можна сумясціць з артыкулам аб усёй групе ці дадзенай падзеі.