Вікіпедыя:Пераклад

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Пераклад артыкулаў з іншых моўных раздзелаў Вікіпедыі — цалкам прымальная і патрэбная дзейнасць. Калі вы ведаеце некалькі моў, то пераклад артыкулаў можа быць для вас добрай магчымасцю далучыцца да развіцця Вікіпедыі. Разам з тым, пры перакладзе трэба прытрымлівацца шэрагу правілаў.

У Вікіпедыі да ўсіх артыкулаў прымяняюцца адзіныя правілы і крытэры якасці, незалежна ад таго, перакладзены артыкул, ці арыгінальны. Акрамя таго, перакладны артыкул можа развівацца карыстальнікамі без сувязі з тым, якім чынам рэдагуюць артыкул, з якога першапачаткова ўзялі тэкст для перакладу. Іншымі словамі, для наведвальнікаў Вікіпедыі ўсе артыкулы адлюстроўваюцца аднолькава, незалежна ад таго, арыгінальныя яны або перакладныя.

Менавіта таму, перакладаючы артыкул, ставіцеся да тэксту з той жа пільнасцю і ўважлівасцю, з якой вы б пісалі ўласны тэкст — бо чытачы Вікіпедыі не бачаць, або артыкул перакладзены, або арыгінальны. Заўсёды старайцеся, каб перакладзены тэкст успрымаўся гэтак жа натуральна, як і тэкст арыгінальнага артыкула.

Захаванне аўтарскага права[правіць зыходнік]

Перакладаць артыкулы можна толькі з іншых моўных раздзелаў Вікіпедыі або з тых крыніц, якія відавочна паказваюць, што іх тэкст распаўсюджваецца на ўмовах адной з свабодных ліцэнзіяў, сумяшчальных з Вікіпедыяй. Больш падрабязную інфармацыю аб выкарыстанні тэкстаў з іншых крыніц можна знайсці на старонцы Вікіпедыя:Аўтарскае права.

Калі перакладаецца змест артыкула з іншага моўнага раздзела Вікіпедыі, то падчас захавання перакладзенага тэксту ў поле «Апісанне змен» (пад акном рэдагавання) трэба абавязкова пазначыць, што гэта пераклад, і даць спасылку на арыгінальную артыкул.

Поле «Апісанне змен» можа выглядаць такім чынам:

" Перекладзена з англійскай Вікіпедыі: https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=William_Shakespeare&oldid=537886201 "

Замест поля «Апісанне змен» можна скарыстацца шаблонам {{Пераклад}}, які варта дадаць на старонку абмеркавання, правільна яго запоўніўшы. Які б спосаб вы не абралі, важна адзначыць, што артыкул перакладзены, і па якім менавіта артыкуле. Для палягчэння пабудовы спісу пераліку аўтараў артыкула Вы можаце адзначыць поле «версія» з нумарам версіі артыкула, з якой вы перакладалі.

Атрымаць спасылку на канкрэтную версію арыгінальнага артыкула лягчэй за ўсё, скарыстаўшыся інструментам «Нязменная спасылка» у групе кнопак «Панэль інструментаў» злева (на англійскай — «Permanent link», рускай — «Постоянная ссылка»).

Пераклад зместу[правіць зыходнік]

Калі Вы пераклалі і апублікавалі артыкул, выкарыстоўваючы інструмент Пераклад кантэнту, дадаваць шаблон на старонку размоў або дадатковае апісанне рэдагавання неабавязкова. Пры публікацыі гэты інструмент самастойна паказвае ў апісанні праўкі, што гэта — пераклад іншамоўнага артыкула, а таксама дае спасылкі на пастаянную версію артыкула ў іншамоўным раздзеле Вікіпедыі. Такім чынам правіла захавання аўтарскага права выконваецца аўтаматычна.

Выбар артыкула для перакладу[правіць зыходнік]

Вікіпедыю пішуць розныя карыстальнікі, таму артыкулы ў іншамоўных вікіпедыях могуць быць вельмі рознай якасці. Самымі якаснымі з'яўляюцца артыкулы, пазначаныя як «выбраныя» і «добрыя». Гэтыя артыкулы звычайна ацэньваюць і абмяркоўваюць шмат карыстальнікаў, яны належным чынам аформленыя і маюць добрую верыфікаванасць. У той жа час, далёка не ўсе артыкулы праходзяць праверку іншымі карыстальнікамі і перад перакладам артыкула Вам трэба ажыццявіць павярхоўную праверку асноўных тэзісаў на адпаведнасць крыніц. Вось некалькі пунктаў, якія Вам у гэтым дапамогуць:

  • Перш за ўсё, пераканайцеся, што вы маеце хаця б базавыя веды ў галіне, да якой адносіцца тэма артыкула, і знаёмыя з галіновай тэрміналогіяй на абодвух мовах. Не бярыцеся перакладаць артыкул, калі ў вас няма такіх ведаў.
  • Пераканайцеся, што артыкул адпавядае крытэрам значнасці, а таксама прытрымліваецца нейтральнай кропкі гледжання.
  • Далей праглядзіце артыкул і высветліце, ці ёсць у ім спасылкі на крыніцы. Калі іх няма, артыкул перакладаць не варта.
  • Калі крыніцы ёсць, перачытайце артыкул і паспрабуйце супаставіць важныя сцвярджэнні, а таксама наяўныя ў ім лічбы, даты і таму падобнае, з даступнымі крыніцамі. Інфармацыя ў артыкуле павінна адпавядаць прыведзеным крыніцам. Калі гэта не атрымоўваецца зрабіць адносна некаторых пунктаў, падчас перакладу артыкула ў адпаведных месцах дадайце шаблон {{крыніца?}}. Магчыма хтосьці з пазнейшых аўтараў будзе мець адпаведныя крыніцы, каб пацвердзіць інфармацыю.

Калі артыкул адказвае пералічаным патрабаванням, яго варта перакладаць.

Машынны пераклад[правіць зыходнік]

Выкарыстанне машыннага перакладу з'яўляецца непажаданым ў Вікіпедыі. Машынны пераклад дае вельмі нізкую якасць тэксту і мае шмат недахопаў:

  • неадэкватны пераклад асобных слоў, якія маюць некалькі значэнняў у мове-арыгінале, а таксама прафесійных тэрмінаў;
  • няўзгодненасць склонаў ці родаў;
  • граматычныя канструкцыі, неўласцівыя беларускай мове — машынны пераклад не ўлічвае глыбінных законаў мовы, што могуць патрабаваць іншай ад арыгінала пабудовы сказа, перадачы думкі іншымі лексічнымі канструкцыямі;
  • скажэнне тэхнічных элементаў, з'яўленне неадаптаваных для беларускага раздзела Вікіпедыі шаблонаў або катэгорый, спасылак на файлы;

Калі Вы ўсё ж вырашылі скарыстацца машынным перакладам, то павінны старанна апрацаваць згенераваны ім чарнавы тэкст артыкула. Дзеля меншай колькасці памылак за аснову лепш браць бачны тэкст, а не вікікод.

Калі Вы ўжо захавалі тэкст, але яшчэ працуеце над ім, калі ласка, дадайце ў артыкул шаблон {{Пішу}}.

Артыкулы, у якіх быў выкарыстаны машынны пераклад і якія яшчэ не дастаткова добра вычытаныя, трэба пазначаць шаблонам {{Арфаграфія}}. Гэта будзе падахвочваць іншых карыстальнікаў дапамагчы вычытаць пераклад. Калі артыкул доўга знаходзіцца ў стане невычытанага аўтапераклада і няма рэдактараў, зацікаўленых у яго паляпшэнні, яго могуць намінаваць на выдаленне.

  • Пры перакладзе з рускай старайцеся пазбягаць распаўсюджаных памылак.

Правяраемасць[правіць зыходнік]

Калі ласка, не перакладайце артыкулаў, якія зусім не ўтрымліваюць крыніц. Памятаеце, што абавязак пацверджання інфармацыі крыніцамі ляжыць на Вас незалежна ад таго, ці пішаце Вы артыкул самастойна, або перакладаеце яго. Дапоўніце артыкул матэрыяламі з беларускамоўных крыніц, калі такія маюцца. Калі якія-небудзь незвычайныя высновы, якія змяшчаюцца ў артыкулах, не маюць спасылак на крыніцы, паспрабуйце самастойна адшукаць надзейныя крыніцы, каб пацвердзіць іх, або напішыце запыт на старонцы абмеркавання арыгінальнага артыкула.

Праглядзіце старонку абмеркавання арыгінальнага артыкула — магчыма, там будзе карысная дадатковая інфармацыя або нават абвяржэнні якіх-небудзь сцвярджэнняў з адпаведнымі крыніцамі. Магчыма таксама, што аўтар меў карысную пацверджаную інфармацыю, але не ведаў, як правільна адрэдагаваць артыкул, таму вырашыў напісаць на старонку абмеркавання.

Пажадана дадаць у артыкул спасылкі на літаратуру па тэме, перш за ўсё беларускую. Калі яна непасрэдна не выкарыстоўвалася падчас напісання або перакладу артыкула, дадавайце такія спасылкі ў раздзелы «Дадатковая літаратура» ці «Спасылкі», а не ў раздзел «Крыніцы» (гл. Вікіпедыя:Афармленне артыкулаў).

Культурныя супярэчнасці[правіць зыходнік]

У розных культурах бываюць істотна выдатныя погляды на адны і тыя ж паняцці, факты, працэсы. Часам гэта можа тычыцца непасрэдна прадмета артыкула, але можа зачапіць і адносна нязначную праблему, якую закранае артыкул. Падчас перакладу пажадана, па магчымасці, узгадняць супярэчлівыя паняцці з разнастайнымі крыніцамі, такім чынам прытрымліваясь правілу нейтральнага пункту гледжання.

Акрамя таго, у розных мовах аднолькавыя паняцці часам маюць розны фармулёўкі, таму падчас перакладу неабходна звяртаць увагу на тэрміналагічныя асаблівасці і паказваць тыя абазначэння прадметаў, падзей, з'яў і таму падобнае, якія існуюць у беларускай мове, каб пазбегнуць непажаданых памылак.

Гл. таксама[правіць зыходнік]