Інтэрлінгва

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Інтэрлінгва
Саманазва:

Interlingua

Агульная колькасць носьбітаў:

невядома

Класіфікацыя

штучная мова

Моўныя коды
ISO 639-1:

ISO 639-2:

ISO 639-3:

Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка

Інтэрлінгва (Interlingua) - штучная мова. Была створана ў выніку сінтэзу англійскай, французскай, італьянскай, іспанскай і партугальскай моў.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Інтэрлінгва была выпрацавана групай філолагаў паміж 1948 і 1950 пад кіраўніцтвам філолага германскага паходжання Аляксандра Гоуд. Ён таксама быў галоўным аўтарам базавых слоўніка "Interlingua-English-Diktionary" і граматыкі "Interlingua - A Grammar of the international Language", якія былі выдадзены ў 1951 годзе. Традыцыйна, інтэрлінгву прыводзяць як мову заслугоўваючую вывучэння з-за таго, што яна з'яўляецца натуралістычнай мовай, слоўнік і граматыка якой супадаюць са слоўнікам і граматыкамі заходніх моў, і што яна такім чынам адлюстроўвае іх сродкі адлюстроўванні і культуру. Асобныя карыстальнікі мовы прызнаюць, што інтэрлінгва каштоўная не як сродак зносін, але як сродак уводзінаў у вывучэнне моў. Акрамя таго, новы моўны праект спрабаваў выправіць свае цяжкасці галоўным чынам тым, што з'яўляўся сродкам для зносін для людзей, якія размаўляюць на мовах лацінскай групы: другая мова, зразумелая адразу, без вывучэння 900 міліёнам чалавек. Але праблема ў тым, што большасць моў лацінскай групы лёгка зразумелыя носьбітам іншых моў гэтай групы, напрыклад італьянцу не патрэбна дапамога ў чытанні надпіса на партугальскай мове, а партугалец лёга можа прачытаць кнігу на іспанскай мове. Такім чынам якраз тыя, хто гавораць на мовах лацінскай групы - меньш за ўсё адчуваюць патрэбу ў агульнай мове. З-за гэтага інтэрлінгва атрымала распаўсюджанне ў краінах, дзе размаўляюць на мовах германскай групы, галоўным чынам ў скандынавіі.

Колькасць людзей, валодаючых мовай[правіць | правіць зыходнік]

Тэарэтычна, інтэрлінгву могуць у той ці іншай ступені разумець без вывучэння людзі валодаючыя мовамі-крыніцамі гэтай штучнай мовы: 1240 міліёнаў чалавек, адна чвэрць чалавецтва. Фактычна, мову празумеюць толькі адукаыаныя людзі - носьбіты моў лацінскай групы, гэта значыць верагодна каля 100 ці 150 міліёнаў чалавек. У пачатку 21 стагоддзя, інтэрлінгва з'яўляецца галоўным канкурэнтам эсперанта сярод штучных моў. Згодна з асобнымі падлікамі, інтэрлінгва мае каля тысячы носьбітаў, вольна гаворачых на гэтай мове. Мова зрэдку ужываецца падчас напісання навуковых стацей. Для ўжывання ў гэтай сферы, мова з'яўляецца ідэальнай: ужыванне як мовы зразумелай для тых, хто добра ведае лацінскія карані з-за працы і вывучэння навук. Няглезячы на гэта, інтэрлінгва не знайшла падтрымкі з боку дзяржаўных устаноў.

Граматыка[правіць | правіць зыходнік]

Слоўнікавы склад[правіць | правіць зыходнік]

Інтэрлінгва пазычае словы згодна з наступнымі правіламі:

  • Слова ўваходзіць у мову, калі яно існуе прынамсі ў трох з чатырох моў-крыніц: англійскай, французскай, італьянскай ці іспанскай/партугальскай - апошнія разглядаюцца як адна мова. Калі слова існуе толькі ў двух мовах, тады прымаецца ў разлік яго існаванне ў нямецкай ці ў рускай мове.
  • Форма слова ў інтэрлінгве па магчымасці павінна адпваядаць праформе ("прататыпу").

Інтэрлінгва пасрэдна ці непасрэдна пазычае словы з грэка-лацінскага слоўніка, міжнародныя ў практыцы ці навуке. Адбываюцца міжнародныя кангрэсы інтэрлігвы, на інтэрлінгве выдаюцца часопісы.

Вымаўленне і запіс[правіць | правіць зыходнік]

Базавым 26 літарам адпавядаюць гукі, якія ў асобных выпадках залежаць ад суседніх літар. У шматлікіх выпадках у вымаўленні аддаецца перавага вымаўленню адпавядаючаму вымаўленню арыгінальнай мовы. Націск прыпадае на склад перад апошняй групай зычных, не улічваючы канчатак -s множнага ліка.

Граматыка[правіць | правіць зыходнік]

Граматыка інтэрлінгвы з'яляецца мінімальнай, агульнай для ўсіх моў-крыніц. Напрыклад, у кожнай мове-крыніцы маецца агульны канчатак для множнага ліка назоўнікаў, звычайна -s, таму і інтэрлінгва мае гэты канчатак. Ці, напрыклад, не ў кожнай мове-крыніцы дапасуюцца назоўнікі і прыметнікі (напрыклад у англійскай). Таму і ў інтэрлінгве няма дапасавання гэтых частак мовы.

Узор[правіць | правіць зыходнік]

Ойча наш[правіць | правіць зыходнік]

Nostre Patre qui es in le celos, que tu nomine sia sanctifikate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite super le terra como etiam in le celo. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como nos pardona a nostre debitores, e non duce nos in tentation, sed libera nos del mal.

Глядзіце таксама[правіць | правіць зыходнік]

Параўнанне эсперанта і інтэрлінгвы

Інтэрлінгва ў сеціве[правіць | правіць зыходнік]