Горад Мсціслаў

Горад Мсціслаў Мсціслаў Герб Каардынаты 54.016667, 31.71666754°01′00″ пн. ш. 31°43′00″ у. д.54.016667° пн. ш. 31.716667° у. д.    Краіна Беларусь Вобласць Магілёўская Першае згадванне XII стагоддзе Насельніцтва 11,6 тыс. чалавек (2008) Часавы пояс UTC+3 Тэлефонны код +375 2240 Паштовы індэкс 213470 Мсціслаў Мсціслаў Мсціслаў на Вікісховішчы

Мсціслаў — горад раённага падпарадкавання ў Магілёўскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Мсціслаўскага раёна, на р. Віхра. У 95 км ад Магілёва, у 19 км ад чыгуначнай станцыі Ходасы на лініі Орша—Крычаў. Вузел аўтамабільных дарог на Магілёў, Горкі, Крычаў, Чавусы; Хіславічы (Расія). Насельніцтва 11,7 тыс. чал. (2006).

Гісторыя

Упершыню згадваецца ў 1156 як горад Смаленскага княства. Паўстаў на Замкавай гары, дзе пры даследаванні ў 1959—1969 выяўлены культурны пласт з прадметамі 12—17 ст., драўлянымі пабудовамі, маставымі. Старажытны Мсціслаў складаўся з замка, умацаванага ровам і валамі, і вакольнага горада. Заснавальнікам Мсціслава лічаць князя Давыда Расціслававіча. З 1180 цэнтр Мсціслаўскага княства. З 2-й пал. 14 ст. у ВКЛ, належаў князям Мсціслаўскім. Мсціслаўская харугва ўдзельнічала ў Грунвальдскай бітве (1410). З 1528 — уладанне Жыгімонта Аўгуста, каралеўская воласць, цэнтр староства. Пасля адміністрацыйнай рэформы 1564—1566 цэнтр Мсціслаўскага ваяводства. У 16—17 ст. буйны горад, гандляваў з гарадамі Маскоўскай дзяржавы і краін Заходняй Еўропы. У 1634 атрымаў магдэбургскае права і герб. Падчас вайны 1654—1657 гадоў заняты рускімі войскамі (Гл. таксама: Трубяцкая разня), быў акупіраваны да 1661. З 1772 у складзе Расіі, цэнтр правінцыі. З 1773 цэнтр Мсціслаўскага павета Магілёўскай губерніі, у 1781 атрымаў новы герб. У 1919—1924 у складзе Смаленскай губерніі РСФСР, цэнтр павета. З 1924 у БССР, цэнтр Мсціслаўскага раёна ў Калінінскай акрузе, у 1927 — Аршанскім раёне. З 1938 у Магілёўскай вобл.

Эканоміка

У 12—19 ст. буйны цэнтр ганчарных вырабаў і архітэктурна-дэкаратыўнай керамікі. Прадпрыемствы харчовай, лёгкай прамысловасці. Гасцініца.

Культура

Мсціслаўскі гісторыка-археалагічны музей.

Выдатныя мясціны

Касцёл кармелітаў

• гарадзішча Замкавая гара
• гарадзішча Дзявочая гара
• Мсціслаўскі касцёл Найсвяцейшай Панны Марыі
• Мсціслаўскі Свята-Аляксандра-Неўскі сабор
• Мсціслаўскі касцёл святога Міхаіла Арханёла і манастыр езуітаў
• Мсціслаўскія гандлёвыя рады
• Мсціслаўскі будынак земскай управы
• Мсціслаўскі будынак мужчынскай гімназіі
• будынак Мсціслаўскай духоўнай семінарыі (1-я пал. 19 ст.)
• рэшткі Тупічэўскага манастыра (сяр. 17 ст.)
• Мсціслаўская Спаса-Праабражэнская царква (2-я пал. 19 ст.)
• Мсціслаўская Крыжаўзвіжанская царква (сяр. 19 ст.)
• Помнікі: Пятру Мсціслаўцу

Вядомыя асобы

• Пётр Мсціславец, друкар і гравёр 16 ст.
• Міхась Ткачоў (1942—1992), археолаг, гісторык.
• Алег Трусаў (нар. 1954), археолаг і грамадскі дзеяч