Карл XIII

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Карл XIII
Carl XIII
Карл XIII
Blason Charles XIII de Suède.svg
сцяг
16-ы кароль Шведаў, Готаў і Вендаў
5 чэрвеня 1809 — 5 лютага 1818
Папярэднік: Густаў IV Адольф
Пераемнік: Карл XIV Юхан
сцяг
48-ы кароль Нарвегіі
4 лістапада 1814 — 5 лютага 1818
(пад імем Карл II)
Папярэднік: Крысціян Фрэдэрык
Пераемнік: Карл XIV Юхан
 
Нараджэнне: 7 кастрычніка 1748(1748-10-07)
Стакгольм
Смерць: 5 лютага 1818(1818-02-05) (69 гадоў)
Стакгольм
Дынастыя: Гольштэйн-Готторп
Бацька: Адольф Фрэдрык
Маці: Луіза Ўльрыка Пруская
Жонка: Едвіга Элізавета Шарлота Гольштэйн-Готарпская

Карл XIII (шведск.: Karl XIII, Carl XIII; 7 кастрычніка 1748, Стакгольм, Швецыя — 5 лютага 1818, Стакгольм) — кароль Швецыі з 5 чэрвеня 1809 года, з 4 лістапада 1814 года таксама і кароль Нарвегіі (як Карл II, гл. шведска-нарвежская унія) з Гольштэйн-Готарпскай дынастыі.

Другі сын караля Адольфа Фрэдрыка, з 1772 года насіў тытул герцага Сёдэрманландскага.

Падчас руска-шведскай вайны 1788—1790 у чыне адмірала камандаваў шведскім флотам у Эландскай бітве 1789 года і (разам з братам, Густавам III) у Выбаргскай бітве 1790 года.

Захапляўся акультызмам. Пасля забойства брата 10 мая (дэ-факта з 13 сакавіка) 1792 года стаў рэгентам Швецыі (1792—1796) пры непаўналетнім пляменніку Густаве IV Адольфе і вёў даволі актыўную палітыку, у прыватнасці, прыязджаў у Пецярбург для перамоў аб шлюбе пляменніка з адной з унучак Кацярыны II[1].

Пасля звяржэння Густава IV у 1809 годзе абвешчаны каралём Швецыі, але да таго часу ўжо запаў у прыдуркаватасць і рэальнага ўплыву на палітыку не аказваў. Фактычна ўлада была ў руках арыстакратыі, а пасля абрання спадчыннікам бяздзетнага караля ў 1810 годзе напалеонаўскага маршала Жана Бернадота, князя Пантэкорва — у гэтага апошняга і яго найбліжэйшых паплечнікаў. 6 чэрвеня 1809 года прынята канстытуцыя Швецыі («Форма кіравання»), якая дзейнічала да 1974, а таксама дзеючы дагэтуль (з папраўкай 1980 года) закон аб пераходзе ў спадчыну прастола. Пасля скону Карла XIII Бернадот уступіў на прастол як Карл XIV Юхан, заснаваўшы новую дынастыю.

Зноскі

  1. М. А. Пыляев. Старый Петербург

Крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Папярэднік:
Густаў IV Адольф
Кароль Швецыі
18091818
Пераемнік:
Карл XIV Юхан
Папярэднік:
Крысціян Фрэдэрык
Кароль Нарвегіі
18141818
Пераемнік:
Карл XIV Юхан