Гамер

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Гамер
Ὅμηρος
Homer British Museum.jpg
Бюст Гамера ў Брытанскім музеі
Дата нараджэння:

каля VIII стагоддзя да н.э.

Месца нараджэння:

Q1379299?

Дата смерці:

VIII стагоддзе да н.э.

Род дзейнасці:

паэт

Гаме́р (грэч.: Ὅμηρος, Hómēros; канец IX — пачатак VIII ст. да н. э.) — легендарны першы грэчаскі паэт і рапсод, якому прыпісваецца аўтарства эпічных паэм «Іліяда» і «Адысея». Яго эпасы ляжаць у аснове заходніх канонаў літаратуры, аказаўшы велізарны ўплыў на гісторыю літаратуры. Час жыцця Гамера з'яўляецца спрэчным пытаннем. Герадот лічыў, што Гамер жыў за 400 гадоў да часоў самога Герадота, адносячы такі чынам гады яго жыцця да 850 года да н.э., у той жа час іншыя старажытныя крыніцы сцвярджаюць, што ён жыў значна бліжэй да часоў Траянскай вайны, у пачатку XII стагоддзя да н.э.[1].

Уплыў гамераўскага эпасу аказаў значны ўнёсак у фарміраванне грэчаскай культуры было шырока прызнана, і Гамер быў ахарактарызаваны як настаўнік Грэцыі[2]. Фрагментамі гамераўскіх твораў лічыцца амаль палова ўсіх ідэнтыфікаваных старажытнагрэчаскіх літаратурных папірусаў[3]. Ягонае імя было прынята інтэрпрэтаваць як «закладнік» альбо «сляпы». За права звацца радзімай Гамера змагаліся сем гарадоў: Смірна, Хіёс, Калафон, Саламін, Родас, Аргас, Афіны.

Жыццё[правіць | правіць зыходнік]

Пра Гамера і яго жыццё няма ніякіх пэўных сведчанняў ці доказаў, што аўтарства паэм належыць аднаму чалавеку, а не групе людзей. У антычныя часы былі вядомыя дзевяць больш-менш падрабязных жыццяпісаў Гамера, якія, аднак, не ўяўляюць істотнай цікавасці, паколькі ўсе яны выдуманыя падчас панавання рымскага імператара Актавіяна Аўгуста. Гэтак жа мала значэння маюць захаваныя да нашых дзён шматлікія малюнкі Гамера, бюст якога часцяком малююць ва ўмоўнай ідэалізаванай форме, у выглядзе сляпога старца.

Ані месца, ані час нараджэння Гамера антычная традыцыя гэтак жа не ведала. Нават у стагоддзі, у якім жыў паэт, старажытныя аўтары часцяком вельмі разыходзяцца. Частка грэчаскіх пісьменнікаў адносілі яго да эпохі Траянскай вайны, якая нібыта мела месца ў перыяд 11941184 гадоў да н.э., датавалі рознымі іншымі міфалагічнымі падзеямі ад 1130 да 910 гадоў да н.э. Кратэт Пергамскі сцвярджаў, што Гамер жыў да перасялення Гераклідаў; гісторык Эфар Кімскі адносіў яго да эпохі спартанскага легендарнага заканадаўцы Лікурга; Феопамп — да часоў уварвання кімерыйцаў, а Еўфарыён сведчыць, што ён жыў на 500 гадоў пазней за Траянскую вайну. Такім чынам, паміж найбольш раннім часам, да якога адносяць жыццё Гамера, і познім утвараецца прамежак не менш чым у 460 гадоў. Верагодным лічыцца разлік Герадота, які пісаў, што Гамер нарадзіўся за 400 гадоў да яго часу, такім чынам, каля 850 года да н.э.

Пераклады[правіць | правіць зыходнік]

На беларускую мову «Іліяду» пераклаў Браніслаў Тарашкевіч (да нас дайшлі фрагменты), урывак вядомы ў перакладзе Юльяна Дрэйзінa. Над перакладам «Адысеі» працавалі Міхайла Грамыка і Юльян Дрэйзін (пераклад не знойдзены), урывак са свайго перакладу апублікаваў Анатоль Клышка.

Публікацыі[правіць | правіць зыходнік]

  • Гамер. Урыўкі з «Іліяды» і «Адысеі» / Гамер. Пер. са старажытнагрэч. Б. Тарашкевіча, Ю. Дрэйзіна, А. Клышкі // Хрэстаматыя па літаратуры народаў свету. Ч. І. — Мн.: БГАКЦ, 1995. — С. 6—28.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Graziosi, Barbara (2002). «The Invention of Homer». Cambridge. pp. 98–101.
  2. Heubeck, Alfred; West, Stephanie; Hainsworth, J. B. (1988). «A Commentary on Homer's Odyssey». Oxford: Oxford University Press. p. 3. ISBN 0-19-814047-9.
  3. Finley, Moses (2002). «The World of Odysseus». New York: New York Review of Books. pp. 11–2. ISBN 978-1-59017-017-5

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]