Люк Мантанье

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку
Люк Мантанье
фр.: Luc Antoine Montagnier
Luc Montagnier-press conference Dec 06th, 2008-1 crop.jpg
Дата нараджэння 18 жніўня 1932(1932-08-18)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 8 лютага 2022(2022-02-08)[7][8][…] (89 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства
Жонка Dorothea Ackerman[d]
Дзеці Jean-Luc Montagnier[d], Francine Montagnier[d] і Anne-Marie Montagnier[d]
Род дзейнасці біёлаг, вірусолаг, даследчык, прафесар
Навуковая сфера вірусалогія
Месца працы
Альма-матар
Член у
Узнагароды

Прафесар-эмерыт

вялікі афіцэр ордэна Ганаровага легіёна камандор ордэна Ганаровага Легіёна афіцэр Ордэна Ганаровага легіёна кавалер ордэна Ганаровага Легіёна Commander of the National Order of Merit

сярэбраны медаль Нацыянальнага цэнтра навуковых даследаванняў[d] (1973)

прэмія прынцэсы Астурыйскай за дасягненні ў навуковых і тэхнічных даследаваннях[d] (2000)

прэмія Ласкера — Дэбейкі за клінічныя медыцынскія даследаванні[d] (1986)

міжнародная прэмія Фонда Гайрднера (1987)

Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне

King Faisal International Prize in Medicine[d] (1993)

Прэмія Кёрбера[d] (1986)

прэмія Шэеле[d] (1986)

Dr A.H. Heineken Prize for Medicine[d] (1994)

Нацыянальная Зала славы вынаходнікаў[d] (2004)

Прэмія Японіі[d] (1988)

прэмія Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні (1986)

EMBO Membership[d]

honorary doctor of Saint Joseph University[d] (2011)

ганаровы доктар Балонскага ўніверсітэта[d] (1989)

ганаровы доктар Універсітэта імя Бар-Ілана[d] (2011)

Honorary doctor of the University of Liège[d]

honorary doctor of the Aristotle University of Thessaloniki[d]

ганаровы доктар Манрэальскага ўніверсітэта[d]

ганаровы доктар Універсітэта Лаваля[d]

honorary doctor of the University of Bucharest[d]

ганаровы доктар Афінскага ўніверсітэта[d]

Louis-Jeantet Prize for Medicine[d] (1986)

Commons-logo.svg Люк Мантанье на Вікісховішчы

Люк Антуан Мантанье (фр.: Luc Antoine Montagnier; 18 жніўня 1932, Шабры, Францыя — 8 лютага 2022, Нёі-сюр-Сен, Францыя) — французскі вірусолаг, кавалер ордэна Ганаровага легіёна, лаўрэат Нобелеўскай прэміі ў галіне медыцыны і фізіялогіі 2008 года, якую ён падзяліў з Харальдам цур Хаузенам і Франсуазай Барэ-Сінусі. Разам з Барэ-Сінусі адкрыў ў 1983 годзе рэтравірус ВІЧ, які выклікае сіндром набытага імуннага дэфіцыту ў чалавека.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 18 жніўня 1932 года ў горадзе Шабры каля Тура ў сям’і бухгалтара. Яго бацька быў энтузіястам навукі і па выхадных займаўся эксперыментаваннямі ў склепе ўласнага дома. Мантанье скончыў каледж Шатэеро і ў 1953 годзе скончыў Універсітэт Пуацье, дзе атрымаў эквівалент бакалаўра ў натуральных навуках. Праз два гады ён скончыў Універсітэт Парыжа са ступенню магістра. Затым ён працаваў асістэнтам на факультэце навук у Сарбоне і выкладаў на кафедры фізіялогіі, дзе ў 1960 годзе абараніў дысертацыю. У тым жа годзе Мантанье атрымаў пасаду ў Нацыянальным цэнтры навуковых даследаванняў (CNRS), але вырашыў паехаць у Вялікабрытанію на навуковую стажыроўку, дзе працаваў тры з паловай гады ў Карсхэлтане.

Разам з Сандэрсам Мантанье вывучаў вірусную РНК і выявіў, што ў выніку рэплікацыі адналанцуговай РНК можа ўтварацца двухланцуговая. Гэта з’яўляецца неабходным крокам у наступнай адваротнай транскрыпцыі і ўтварэнні ДНК, што дазваляе вірусу ўбудоўвацца ў генны матэрыял клеткі гаспадара. Гэта з’явілася важным адкрыццём вірусалогіі таго часу.

З 1963 па 1965 Мантанье працаваў у Інстытуце вірусалогіі ў Глазга (Шатландыя) з Янам Мак-Ферсанам, дзе ў 1964 годзе выявіў, што агар, гелепадобны эктракт з чырвоных водарасцей, з’яўляецца выдатным субстратам для культывавання ракавых клетак. Гэтая методыка стала класічнай у даследаваннях анкагенаў і клетачнай трансфармацыі.

У 19651972 гадах Мантанье быў дырэктарам лабараторыі ў Інстытуце радыя (цяпер Інстытут Кюры). У 1972 годзе ён заснаваў і стаў дырэктарам аддзела віруснай анкалогіі ў Інстытуце Пастэра.

Асноўным навуковым напрамкам Мантанье стала даследаванне рэтравірусаў як патэнцыйнай прычыны развіцця рака. Рэтравірусы, якія ўтрымліваюць сваю генетычную інфармацыю ў выглядзе РНК, утрымліваюць фермент зваротную транскрыптазу, якая сінтэзуе ДНК з РНК. Гэта дазваляе вірусу ўбудоўвацца ў клетку гаспадара, але для ўласнага размнажэння вірус прымушае клетку гаспадара праліферыроваць, выклікаючы ўтварэнне злаякаснай пухліны. Акрамя гэтага, Мантанье ў супрацоўніцтве з Эдвардам дэ Меерам і Жаклін дэ Меер вылучыў іРНК інтэрферону, які з’яўляецца першым процівірусным бар’ерам арганізма. У далейшым гэта дазволіла пракланаваць гены інтэрферонаў і атрымаць іх у колькасцi, дастатковай для іх даследавання.

У 1983 годзе Мантанье і калегі апублікавалі працу, у якой расшыфравалі новы вірус, названы імі LAV («вірус, асацыяваны з лімфадэнапатыяй»), пазней названы HIV (ВІЧ). За гэта Мантанье і яго калега Барэ-Сінусі ў 2008 годзе атрымалі Нобелеўскую прэмію па медыцыне. Аднак гэта прысуджэнне выклікала рознагалоссі ў навуковай супольнасці, бо адначасова і незалежна з французскай групай вірус быў адкрыты амерыканцам Робертам Гало.

Памёр 8 лютага 2022 года[25].

Зноскі

  1. http://www.nndb.com/people/530/000176999/
  2. Luc Montagnier // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  3. Luc Montagnier // Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480
  4. https://www.knaw.nl/en/awards/laureaten-en/dr-a-h-heinekenprijs-voor-de-geneeskunde/luc-montagnier-1933-frankrijk
  5. http://www.prnewswire.com/news-releases/nobel-prize-winner-to-address-cam-medical-conference-in-virginia-146817865.html
  6. 6,0 6,1 Fichier des personnes décédées Праверана 13 сакавіка 2022.
  7. Le professeur Luc Montagnier est mort — 2022. — 139959 экз. — ISSN 0335-1793; 1766-0556; 2262-4767 Праверана 10 лютага 2022.
  8. Cousin M. Le professeur Luc Montagnier, prix Nobel de médecine, est décédéSchibsted, 2022. — ISSN 1632-1022 Праверана 10 лютага 2022.
  9. Luc Montagnier, codécouvreur du virus du sida et Prix Nobel de médecine en 2008, est mortParis: Societe Editrice Du Monde, 2022. — ISSN 0395-2037; 1284-1250; 2262-4694 Праверана 10 лютага 2022.
  10. Le professeur Luc Montagnier est mort — 2022. Праверана 10 лютага 2022.
  11. http://www.nytimes.com/1992/07/22/world/doctors-find-aids-like-disease-without-hiv-virus-is-growing.html
  12. http://www.nytimes.com/2012/03/12/world/asia/12iht-educlede12.html?pagewanted=all
  13. https://www.ladepeche.fr/2021/11/29/lepidemie-de-sida-en-dix-dates-cles-9959498.php
  14. (unspecified title) Праверана 4 ліпеня 2019.
  15. https://www.cnrs.fr/fr/personne/luc-montagnier
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 https://www.nndb.com/people/530/000176999/
  17. 17,0 17,1 https://www.lanouvellerepublique.fr/chatellerault/chatellerault-le-college-descartes-sera-reconstruit
  18. https://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-M/luc-montagnier.html
  19. https://members.euro-acad.eu/#memberList
  20. https://people.embo.org/profile/luc-montagnier
  21. https://www.ae-info.org/ae/User/Montagnier_Luc
  22. https://acamedbai.org.ar/2017/integrantes/
  23. https://www.academie-medecine.fr/communique-commun-des-academies-de-medecine-et-de-pharmacie-sur-les-propos-de-luc-montagnier-sur-les-vaccinations/
  24. https://www.lhistoire.fr/le-comité-audin-les-intellectuels-contre-la-torture-en-algérie
  25. Во Франции умер нобелевский лауреат Люк Монтанье, открывший ВИЧ