Аўтамабіль

З пляцоўкі Вікіпедыя.

Перайсці да: рух, знайсці
Колькасць аўтамабіляў на 1000 чалавек.

Аўтамабі́ль (ад стар.-грэч. αυτο — сам і лац.: mobilis — рухомы), машына - самаходны бязрэйкавы транспартны сродак, прызначаны для руху па паверхні Зямлі. Для хуткага і камфортнага руху аўтамабіляў будуюць адмысловыя аўтамагістралі ці дарогі з цвёрдым пакрыццём. Двухколавыя самаходныя транспартныя сродкі, нават з прычэпам, а таксама невялікія трох- і чатырохколавыя самаходныя транспартныя сродкі да аўтамабіляў не належаць.

Змест

[правіць] Гісторыя стварэння

Форд Т

Першыя вядомыя чарцяжы аўтамабіля (з спружынным прывадам) прыналежаць Леанарда да Вінчы (стар. 812R Codex Atlanticus), аднак ні дзейснага асобніка, ні звестак пра яго існаванне да нашых дзён не дайшло. У 2004 годзе эксперты Музея гісторыі навукі з Фларэнцыі змаглі аднавіць па чарцяжах гэты аўтамабіль, даказаўшы правільнасць ідэі Леанарда. У эпоху Адраджэння і пазней у шэрагу еўрапейскіх краін "самарушныя" каляскі і экіпажы са спружынным рухавіком будаваліся ў адзінкавых асобніках для ўдзелу ў маскарадах і парадах.

У Расіі у 1780-я гады над праектам аўтамабіля працаваў вядомы рускі вынаходнік Ян Кулібін. У 1791 годзе ім была выраблена фурманка-самакатка, у якой ён ужыў махавае кола, тормаз, каробка хуткасцяў, падшыпнікі качэння і г.д.

У 1769-1770 гадах французскі вынаходнік Ж. Кюньё пабудаваў трохколавы цягач для руху артылерыйскіх гармат. "Каляску Кюньё" лічаць папярэдніцай не толькі аўтамабіля, але і паравоза, бо яна прыводзілася ў рух сілай пару. У XIX ст. дыліжансы на паравой цязе і руцьеры (паравыя цягачы, гэта значыць бязрэйкавыя паравозы) для звычайных дарог будаваліся ў Англіі, Францыі і ўжываліся ў шэрагу еўрапейскіх краін, у тым ліку Расіі, аднак яны былі цяжкімі, пражэрлівымі і нязручнымі, таму шырокага распаўсюду не атрымалі.

З'яўленне лёгкага, кампактнага і досыць магутнага рухавіка ўнутранага згарання адкрыла шырокія магчымасці для развіцця аўтамабіля. У 1885 годзе нямецкі вынаходнік Г. Даймлер, а ў 1886 годзе яго суайчыннік К. Бэнц вырабілі і запатэнтавалі першыя самарушныя экіпажы з бензінавымі рухавікамі. У 1895 годзе К. Бэнц вырабіў першы аўтобус з РУЗ (рухавіком унутранага згарання). У 1896 годзе Г. Даймлер вырабіў першае таксі і грузавік. У апошнім дзесяцігоддзі XIX стагоддзя ў Нямеччыне, Францыі і Англіі ўзнікла аўтамабільная прамысловасць.

Немалы ўнёсак у шырокі распаўсюд аўтамабільнага транспарта зрабіў амерыканскі вынаходнік і прамысловец Г. Форд, які шырока ўжыў канвеерную сістэму зборкі аўтамабіляў.

У Расіі аўтамабілі з'явіліся напрыканцы XIX стагоддзя. Першы рускі аўтамабіль быў створаны Якаўлевым і Фрэзе у 1896 годзе і паказаны на Усерасійскай выставе у Ніжнім Ноўгарадзе.

У першай чвэрці XX стагоддзя шырокі распаўсюд атрымалі электрамабілі і аўтамабілі з паравой машынай. У 1900 годзе прыкладна палова аўтамабіляў у ЗША была на паравым ходу, у 1910-х у Нью-Ёрку ў таксі працавала да 70 тыс. электрамабіляў.

У тым жа 1900 годзе Фердынанд Паршэ сканструяваў электрамабіль з чатырма вядучымі коламі, у якіх размяшчаліся электрарухавікі, якія прыводзілі іх у рух. Праз два гады галандская фірма Spyker выпусціла гоначны аўтамабіль з поўным прывадам, абсталяваны міжвосевым дыферэнцыялам[1].

У 1906 годзе паравы аўтамабіль фірмы Stanley усталяваў рэкорд хуткасці - 203 км/г. Мадэль 1907 году праязджала на адной запраўцы вадой 50 міль. Неабходны для руху ціск пару дасягаўся за 10-15 хвілін ад запуску машыны. Гэта былі любімыя машыны паліцэйскіх і пажарных Новай Англіі. Браты Стэнлі выраблялі каля 1000 аўтамабіляў у год. У 1909 годзе браты збудавалі першую ў Каларада гасцініцу люкс-класа. Ад чыгуначнай станцыі да гасцініцы госцяў вазіў паравы аўтобус, што стала фактычным пачаткам аўтамабільнага турызму. Фірма Stanley выпускала аўтамабілі на паравым ходзе да 1927 году. Нягледзячы на шэраг вартасцяў (добрая цяга, шматпаліўнасць) паравыя аўтамабілі сышлі са сцэны да 1930-х з-за сваёй неэканамічнасці і складанасцяў пры эксплуатацыі.

У 1923 годзе фірма Бэнца вырабіла першы грузавы аўтамабіль з рухавіком Дызеля.

[правіць] Некаторыя здымкі аўтамабіляў

Спартовы аўтамабіль КАМАЗ 4911
Асноўны артыкул: Класіфікацыя аўтамабіляў
  • Легкавы аўтамабіль - поўнай масай не больш за 3500 кг для перавозкі пасажыраў (ад 1 да 8, без уліку кіроўцы) і багажу. Легкавыя аўтамабілі выпускаюцца з закрытымі кузавамі (седан, лімузін, купэ, хэтчбэк, універсал і фургон) і з кузавамі, верх якіх прыбіраецца (кабрыялет, родстэр, ландо і фаэтон).
  • Пазадарожнік - легкавы аўтамабіль, прыстасаваны для руху па-за дарогамі з цвёрдым пакрыццём. Пазадарожнікі звычайна характарызуюцца прывадам на ўсе колы, шынамі з адмысловым малюнкам пратэктара і іншымі тэхнічнымі асаблівасцямі.
  • Пікап - грузапасажырская мадыфікацыя на базе легкавога аўтамабіля ці пазадарожніка з адкрытай платформай з заднім адкідным бортам. Грузападымальнасць ад 150 да 4500 кг.
  • Гоначны аўтамабіль - аўтамабіль, створаны адмыслова для спартовых спаборніцтваў, а таксама для ўсталявання рэкордаў хуткасці і інш.
  • Грузавы аўтамабіль (грузавік) - аўтамабіль для перавозкі грузаў. На грузавых шасі выпускаюць таксама аўтамабілі спецыялізаванага і адмысловага прызначэння.
  • Аўтамабіль падвышанай праходнасці - легкавы ці грузавы аўтамабіль з прывадам на ўсе колы, прыстасаваны для руху па-за дарогамі з цвёрдым пакрыццём. Аўтамабілі падвышанай праходнасці абсталёўваюць трансмісіямі з пашыраным дыяпазонам перадаткавых лікаў, а таксама шынамі з адмысловым малюнкам пратэктара, часта з цэнтралізаванай рэгулёўкай ціску ў шынах і іншымі тэхнічнымі асаблівасцямі.
  • Аўтамабіль асоба вялікай грузападымальнасці - аўтамабіль, аўтацягнік ці іншы аўтатранспартны сродак, нагрузкі на вось якога перавышаюць 120 кН (12 тон сілы), а габарыт па шырыні - больш 2,5 м.
  • Аўтобус - аўтамабіль для перавозкі больш 8 пасажыраў, які не з'яўляецца тралейбусам.
  • Тралейбус - аўтамабіль, прызначаны для перавозкі больш 8 пасажыраў, з сілкаваннем электраэнергіяй ад вонкавага кантактнага провада.
  • Электрамабіль - аўтамабіль, які выкарыстоўвае для руху электраэнергію ўласных акумулятараў ці батарэй.
  • Гібрыдны аўтамабіль - эканамічны аўтамабіль, які выкарыстоўвае адначасова і электрычны, і традыцыйны рухавік унутранага згарання.

[правіць] Вытворцы аўтамабіляў

Асноўны артыкул: Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі

Вытворца аўтамабіляў - аўтазавод, кампанія, фірма, якая займаецца распрацоўкай, вырабам ці зборкай аўтамабіляў.

У наш час краіны-вытворцы аўтамабіляў, што ўваходзяць у ЕЗ (Еўрапейскі Звяз), абавязаны кіравацца Дырэктывай 2000/53/ЕЗ

[правіць] Афіцыйныя азначэнні

[правіць] Міжнародныя прававыя акты

  • "Механічны транспартны сродак, што звычайна выкарыстоўваецца для перавозкі па дарогах людзей ці грузаў ці для буксіроўкі па дарогах транспартных сродкаў, што выкарыстоўваюцца для перавозкі людзей ці грузаў. Гэты тэрмін ахоплівае тралейбусы, гэта значыць нярэйкавыя транспартныя сродкі, злучаныя з электрычным провадам; ён не ахоплівае такія транспартныя сродкі, як сельскагаспадарчыя трактары, выкарыстанне якіх для перавозкі людзей ці грузаў з'яўляецца толькі дапаможнай функцыяй" (арт. 1 Канвенцыі пра дарожны рух (Вена, 8 лістапада 1968 году.)).
  • "Любы механічны самаходны транспартны сродак, што звычайна выкарыстоўваецца для перавозкі па дарогах людзей ці грузаў ці для буксіроўкі па дарогах транспартных сродкаў, што выкарыстоўваюцца для перавозкі людзей ці грузаў; гэты тэрмін не ўлучае сельскагаспадарчыя трактары" (арт.1, Еўрапейская дамова, што тычыцца працы экіпажаў транспартных сродкаў, якія выконваюць міжнародныя аўтамабільныя перавозкі (ЕДТР) (Жэнева, 1 ліпеня 1970 году.)).
  • "Наземны транспартны сродак, што прасоўваецца яго ўласнымі сродкамі, рухаецца прынамсі на чатырох колах, не змешчаных на адной лініі, якія павінны заўсёды быць у кантакце з зямлёй; кіраванне павінна быць забяспечана прынамсі двума з колаў, і рух - прынамсі двума з колаў" (арт.13, Міжнародны спартовы кодэкс ФІА)

[правіць] Нататкі

•
  1. ↑ Аўтарэвю № 22, 2002. Самы поўны прывад

[правіць] Гл. таксама

[правіць] Спісы/часопісы

[правіць] Спасылкі

Узята з "http://be.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%9E%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%8C"