Туркі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Туркі
(Türkler)
Sultan Gazi ʻUthmān Han I - السُلطان الغازي عُثمان خان الأوَّل.png Suleyman young.jpg Sinan Caferaga March 2008.JPG Ataturk2.JPG
Rustem-Autoportret-4.jpg Erdoğan, 2012 (cropped).jpg Pamuk.jpg Hande Yener Harbiye Konseri 3 (cropped).jpg
Агульная колькасць 59 516 тыс. (2014 г.)[1][2]
Рэгіёны пражывання Flag of Turkey.svg Турцыя — 53 402 тыс.

Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра — 203 тыс.
Flag of Bulgaria.svg Балгарыя — 571 тыс.
Flag of Romania.svg Румынія — 28 тыс.
Flag of Germany.svg Германія — 2 893 тыс.
Flag of the Netherlands.svg Нідэрланды — 308 тыс.
Flag of France.svg Францыя — 664 тыс.
Flag of Belarus.svg Беларусь — 0,469 тыс. (2009 г.)[3]

Мова турэцкая
Рэлігія іслам
Блізкія этнічныя групы азербайджанцы, туркмены, салары

Ту́ркі (саманазва цюрк, турэцк.: Türkler, адз. лік Türk) — цюркскі народ агульнай колькасцю каля 55—60 млн чалавек, асноўнае насельніцтва Турцыі.

Іншыя краіны рассялення турак:

Асноўная мова — турэцкая. Рэлігійная прыналежнасць вернікаў: мусульмане-суніты (99,1 %)

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Продкі турак — агузы пачалі перасяляцца з Сярэдняй Азіі на тэрыторыю Малой Азіі каля 11 стагоддзя, скараючы і асімілюючы карэннае насельніцтва, прадстаўленае грэкамі, а таксама армянамі. У склад будучага турэцкага народа таксама ўвайшлі янычары, якія камплектуюцца з хлопчыкаў армян, грузін, балканскіх, славянскіх і іншых хрысціянскіх народаў, якіх адбіралі з мясцовага насельніцтва, звярталі ў іслам, і везлі ў Стамбул. Фарміраванне турэцкага этнаса завяршылася ў 15 стагоддзі, а турэцкая нацыя склалася ў першыя дзесяцігоддзі 20 стагоддзя. Саманазва народа да 1923 — асманы; пасля падзення Асманскай імперыі існаваў выбар паміж варыянтамі новай саманазвы: анаталійцы і туркі. Выбар апошняй назвы зроблены з мэтай выкарыстаць цюркскую ідэнтычнасць для кансалідацыі народа ў складаны перыяд яго гісторыі, а таксама для захавання суверэнітэту над еўрапейскімі (неанаталійскімі) тэрыторыямі.

Турэцкая дыяспара[правіць | правіць зыходнік]

Турэцкая дзяўчына

Гістарычна найболей вядомая турэцкая дыяспара існавала ў Крымскім ханстве — васальнай дзяржаве Асманскай імперыі. Аднак да XVIII ст., калі Крым увайшоў у склад Расіі, туркі амаль цалкам інтэграваліся ў крымскататарскi этнас. Пад моцным уплывам турэцкай мовы склаўся паўднёвы дыялект крымскататарскай мовы. У наш час найболей буйныя турэцкія дыяспары маюцца ў краінах, якія раней уваходзілі ў склад Асманскай імперыі. У арабскіх краінах (краіны Магрыба, Егіпет, Сірыя, Ірак) туркі не маюць рэлігійнага ціску, аднак у той жа час іх магчымасць вывучаць родную мову і падтрымліваць культурныя сувязі з Турцыяй сур'ёзна абмяжоўваецца.

Нашмат горш становішча турак у немусульманских краінах. Адным з чыннікаў з'яўляецца гістарычная памяць: Асманская імперыя праводзіла агрэсіўную палітыку ў адносінах да немусульманскага насельніцтва.

Турэцкая дыяспара ў Германіі ўтварылася ў выніку «эканамічнага цуду» 1960-ых, калі ў выніку эканамічнага росту ўзрос попыт на працоўную сілу, у той час як насельніцтва Германіі не толькі не расло, але нават памяншалася. У сувязі з гэтым у Германію прыбыла вялікая колькасць турак. Адбываліся сутыкненні паміж туркамі і нямецкімі нацыяналістамі, нярэдка са смяротнымі выпадкамі. У 1990-я сітуацыя стала змяняцца ў лепшы бок, хоць усё яшчэ далёкая ад ідэалу — нямецкі ўрад пачаў мэтанакіраваную праграму па інтэграцыі турак у нямецкае грамадства пры захаванні іх нацыянальнай ідэнтычнасці.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Turk
  2. Cypriots, Turkish
  3. Белстат