Анбарская кампанія (2003—2011)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Анбарская кампанія (2003—2011)
Асноўны канфлікт: Іракская вайна
115th Military Police Company in Fallujah.jpgКанвой 115-й роты ваеннай паліцыі ЗША падчас праверак і ператрусаў у Эль-Фалуджу на прадмет незаконнага захоўвання зброі і супрацоўніцтве з партызанамі, 29 чэрвеня 2003.
Дата 28 красавіка 20037 снежня 2011
Месца Анбар, Ірак
Вынік Вывад войск ЗША
Праціўнікі
Міжнародныя кааліцыйныя сілы ў Іраку:

Ірак Савет выратавання Анбара (супрацоўнічаў з усімі, акрамя Аль-Каіды)

Суніцка-баасісцкія сілы (да лета 2006 года супрацоўнічалі з Аль-Каідай):

Аль-Каіда і радыкальнасуніцкія сілы (да лета 2006 года супрацоўнічалі з суніцка-баасісцкай кааліцыяй):


пры падтрымцы:
Flag of Syria.svg Сірыя (меркавана[5])

Камандуючыя
Джэймс Конвей
Джэймс Мэціс
Томі Фрэнкс
Абдул Карым Бурджас аль-Раві
Абдул Сатар Абу Рыша †
Ізат ад-Дуры
Ізмаіл Джубуры
Абдула Аль-Джанабі
Абу Мусаб аз-Заркаві †
Сілы бакоў
37 000 амерыканскіх ваенных, 47 000 іракскіх вайскоўцаў і паліцэйскіх[6], не больш за 50 000 апалчэнцаў[7] дакладныя дадзеныя адсутнічаюць
Страты
1335[8][9]—2837[10][11][12] амерыканскіх і 4 брытанскіх ваенных[13][14], 1002 апалчэнца[15], невядомая колькасць іракскіх сілавікоў і наймітаў ПВК забітыя 4136—4980 паўстанцаў забітыя[16][17]

Анбарская кампанія — сукупнасць баявых дзеянняў Іракскай вайны на тэрыторыі правінцыі Анбар, якая з’яўлялася цэнтрам паўстанцкага руху супраць замежных сіл у Іраку.

Характарыстыка правінцыі[правіць | правіць зыходнік]

Аль-Анбар з’яўляецца самай заходняй і слаба заселенай правінцыяй Ірака, мяжуе з Сірыяй, Іарданія і Саудаўскай Аравіяй. Адміністрацыйным цэнтрам лічыцца горад Эр-Рамадзі. Большасць мясцовага насельніцтва (звыш за мільён чалавек) прапаведуюць іслам суніцкага толку[18], што належаць да розных арабскіх плямёнаў, найбуйнейшым з якіх з’яўляецца дулайм. Геаграфічна правінцыя лічыцца часткай Аравійскага паўвострава. Геаграфія рэгіёну ўяўляе сабой спалучэнне стэпе вакол ракі Еўфрат і сапраўднай пустыні, якая характарызуецца пустынным кліматам, малой колькасцю ападкаў і вялікімі ваганнямі тэмпературы паміж днём і ноччу[19].

Асаблівасці кампаніі[правіць | правіць зыходнік]

Правінцыя Анбар стала цэнтрам руху баевікоў, дзе дзейнічала выключна суніцкая галіна супраціву. Кампанія ўключала ў сябе шэраг буйных бітваў і аперацый на працягу ўсёй вайны пасля замежнага ўварвання. Кааліцыйныя сілы, у прыватнасці ЗША, неслі тут найбольшыя страты, часта падвяргаючыся нападам[8]. Мясцовае насельніцтва рэгулярна пакутавала ад амерыканскіх аперацый супраць баевікоў, а таксама тэрору мясцовых атрадаў. Апошняе стала адной з прычын, якія заахвоцілі насельніцтва да фарміравання сваіх сіл апалчэнняў — «Сыны Ірака» і «Савет выратавання Анбара», створаных у 2005-м і 2006-м гадах адпаведна. Першы цалкам падтрымліваў ЗША і створаны імі новы ўрад краіны, змагаючыся з баевікамі і дапамагаючы забяспечваць правапарадак. Асаблівасцю другога з’яўляецца тое, што ён супрацоўнічаў як з большасцю паўстанцаў, так і з амерыканцамі, змагаючыся выключна супраць ісламарадыкалаў[20]. Таксама трэба адзначыць, што ў асяроддзі партызан меліся розныя супярэчнасці, якія часам вылеваліся ва ўзброеныя сутыкненні[21].

Ход баявых дзеянняў[правіць | правіць зыходнік]

Пасля падзення суніцкага рэжыму Садама Хусейна і яго партыі Баас у правінцыі, як і ў іншых суніцкіх рэгіёнах краіны быў арганізаваны партызанскі рух. Гэтаму спрыялі некаторыя інцыдэнты з удзелам замежнай арміі. 28 красавіка 2003 года амерыканскія войскі адкрывалі агонь па узброеных дэманстрацыях гараджан, забіўшы каля 20 чалавек. 29 красавіка 2003 года было забіта не менш за 10 іракцаў[22]. Праз дзень інцыдэнт паўтарыўся[23]. 18 верасня 2003 года амерыканцы расстралялі вясельны картэж[24]. Гэтыя інцыдэнты прывялі да таго, што Фалуджа пачала ператварацца ў аплот набіраючага сілу партызанскага руху. Ужо ў чэрвені амерыканскія войскі ў Фалуджы запыталі ў камандавання падмацаванне для таго, каб здушыць супраціў.

У 2004 годзе Анбар стаў галоўным цэнтрам супраціву. Баевікам нават удалося ўзяць пад кантроль горад Эль-Фалуджа. Аперацыі партызан мухафазе сталі больш агрэсіўнымі.

4 красавіка войскі ЗША пачалі маштабную контрпартызанскую аперацыю ў гэтым раене, якой папярэднічала напад мясцовага насельніцтва на наймітаў ПВК. Асноўны ўдар замежнікаў прыйшоўся на Фалуджу. Паўстанцы спрабавалі аслабіць ціск на горад, распачаўшы ўласнае наступленне. Эр-Рамадзі, сталіца правінцыі Аль-Анбар, лічыўся больш прыярытэтным для кааліцыйных сіл і, такім чынам, галоўнай мэтай для нападу. Захапіўшы горад, баевікі перакрылі шашы з Аль-Анбара ў Багдад. Аднак усяго за чатыры дні амерыканскія войскі разграмілі сілы праціўніка ў горадзе. Тым часам у Фалуджы баевікі аказалі жорсткае супраціўленне праціўніку, ліквідаваўшы дзве сотні амерыканскіх вайскоўцаў. З-за гэтага сілы кааліцыі вымушаныя былі падпісаць мірны договр з паўстанцамі і да 1 мая канчаткова згарнулі аперацыю[25][26][27].

З мая па верасень 2004 года сітуацыя ў Анбары заставалася досыць спакойнай, хоць меў месца шэраг узброеных сутыкненняў паміж сіламі ЗША і партызанамі. Восенню ў рамках кампаніі па аднаўленні кантролю над раёнам Фалуджа, амерыканскае камандаванне вылучыла ультыматум гараджанам аб выдачы вядомага тэрарыста Абу Мусаб аз-Заркаві, што хаваўся ў горадзе. Пасля правалу перамоваў са старэйшынамі марская пяхота ЗША, улічыўшы папярэдні вопыт і правёўшы адпаведнае планаванне, 8 лістапада 2004 года пачала другі штурм Фалуджы.

У гэты раз, акрамя амерыканцаў, у баях былі задзейнічаны брытанскія войскі[28] і Новая армія Ірака, сфармаваная кааліцыяй пасля акупацыі краіны[29]. Другі штурм зацягнуўся яшчэ даўжэй, але тым не менш баі скончыліся перамогай кааліцыі і захопам горада.

Нягледзячы на падзенне Фалуджу, галоўнага цэнтра супраціў у правінцыі і ў краіне ў цэлым, у 2005 годзе паўстанцы працягнулі здзяйсняць рэйды на праціўніка. Анбар усё яшчэ лічыўся адным з самых небяспечнай зонай баявых дзеянняў, дзе акупацыйныя сілы неслі найбольшыя страты. Разам з тым, тут былі моцныя пазіцыі міжнароднай тэрарыстычнай арганізацыі «Аль-Каіда», якая мела канфлікт з некаторымі мясцовымі групоўкамі з-за тэрора супраць мірнага насельніцтва[20][30].

Для барацьбы супраць гэтай арганізацыі з 8 па 19 мая пад Эль-Каімам корпусам марской пяхоты ЗША праведзена аперацыя «Матадор». Таксама замежнікі паспрабавалі знішчыць перавалачны пункт і транзітны цэнтр кантрабанды зброі з Сірыі, што не было дасягнута[31]. Аднак падраздзяленні зачышчалі тэрыторыю, якая ўтрымлівалася баевікамі, знішчыўшы 125 паўстанцаў і захапіўшы ў палон 39[32]. Яшчэ большы поспех замежныя сілы сілы чакалі падчас аперацыі «Сталёвы заслон», які быў праведзены ў лістападзе таго ж года на паўночным захадзе мухафазы. Амерыканцы змаглі знішчыць шэраг буйных баз паўстанцаў і часова перакапаць іх замежныя каналы забеспячэння[33][34][35].

У гэты ж перыяд байцы «Джамаат Ансар аль-Суна» зладзілі засаду на супрацоўнікаў ПВК «Hart Security Ltd» пад Хітам.

У жніўні баевікі атакавалі групу амерыканскіх снайпераў. Услед за гэтым, кааліцыя канцэнтруе парадку 1000 марскіх пяхотнікаў, якія пачынаюць гарадоў у рамках аперацыі «Хуткі ўдар». Пад націскам амерыкана-іракскіх войскаў, паўстанцы ўжо праз два дні пакідаюць сваю «партызанскую зону» ля Хадзіты. 19 лістапада ў раёне гэтага горада адбыўся інцыдэнт, калі ў адказ на атаку баевікоў на амерыканскі канвой замежнікі расстралялі 24 мірных жыхароў[36][37].

Нягледзячы на паразы, у 2006 годзе баевікі значна актывізавалі сваю дзейнасць. 7 чэрвеня партызаны, звязаныя з Аль-Каідай, здзейснілі ўзброены напад на адміністрацыйны цэнтр Эр-Рамадзі. Пасля гэтага на працягу паўгода амерыкана-іракскія сілы вялі жорсткія баі з праціўнікам і, па выніку, усё ж канчаткова адціснулі паўстанцаў ад горада[38][39].

На пачатак восені мухафаза амаль не катралявалася ні акупацыйнымі сіламі, ні новым іракскім урадам. Тут паўстанцы стварылі вялікую «партызанскую зону», каб навесьці на захопленай тэрыторыі свае парадкі[40].

У той жа час развіваўся канфлікт ўнутры паўстанцкага руху. У пачатку 2007 года пачаліся буйныя баявыя дзеянні паміж рознымі групоўкамі, пераважна паміж Ісламскай арміяй і Аль-Каідай. Падчас баёў апошняя атакавала незадаволеныя ёю групы, а ў лютым яе байцы ўзарвалі суніцкую мячэць у Эль-Фалуджы і забіла лідара рэвалюцыйнай брыгады 1920 года[20]. 6 чэрвеня варагуючыя бакі дасягнула падпісання дамовы аб спыненні агню[41].

Тым часам, Аль-Каіда таксама вяло барацьбу з Саветам выратавання Анбар. Да сакавіку 2007 прывяло становішча для першай значна пагоршылася, што вымусіла многіх баевікоў «Аль-Каіды» бегчы ў іншыя рэгіёны Ірака[42].

19 красавіка 2008 года лідар Аль-Каіда ў Іраку Абу Аюб аль-Масры заклікаў да месячнага наступлення супраць амерыканскіх і іракскіх войскаў. Неўзабаве пасля яго абвяшчэння пачаўся бесперапыны тэрор супраць сіл кааліцыі. Наступленне скончылася праз месяц без якіх-небудзь відавочных поспехаў для абодвух бакоў.

Пасля дадзеных падзей амерыканцы вырашылі вярнуць пад кантроль Анбар. У лістападзе войскі ЗША ажыццявілі буйную аперацыю, накіраваную пераважна супраць байцоў «Ісламскай дзяржавы». Гэтаму папярэднічала ўзмацненне аперацый баевікоў супраць акупантаў і новага ўрада. Армія ЗША ажыццявіла не толькі атакі на лагеры праціўніка ў правінцыі Анбар, але нават і на тэрыторыі Сірыі ў Абу-Кемале, паспрабаваўшы перакрыць каналы прыбыцця замежнікаў у шэрагі груповак і паставак зброі[43].

У 20092011 гадах інтэнсіўнасць баёў як у Анбары, так і ў Іраку ў цэлым пачала падаць. Шмат у чым гэта было выклікана паступовым вывадам амерыканскіх войскаў з краіны, які быў канчаткова завершаны 15 снежня. Анбар амерыканцы пакінулі яшчэ 7-га. Пасля завяршэння акупацыі паўстанцы разгарнулі барацьбу супраць цэнтральнага ўрада і прыватных ваенных кампаній, а таксама паміж сабой[44].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. frontline: private warriors: contractors: the high-risk contracting business | PBS
  2. People's Daily Online -- Japanese contractor taken hostage in Iraq. English.people.com.cn. Праверана 13 кастрычніка 2014.
  3. News24, South Africa's premier news source, provides breaking news on national, world, Africa, sport, entertainment, technology & more.. News24. Праверана 13 кастрычніка 2014.
  4. News24, South Africa's premier news source, provides breaking news on national, world, Africa, sport, entertainment, technology & more.. News24. Праверана 13 кастрычніка 2014.
  5. Гумер Исаев: «Сирия как союзница Ирана поддерживает иракских повстанцев» Петербургский востоковед объяснил, почему проамериканское иракское правительство вынуждено стягивать войска на сирийской границе
  6. Peter, Tom A.. U.S. hands over Anbar, Iraq's once-deadliest region (2 September 2008). Праверана 10 снежня 2011.
  7. Rubin, Alissa J.. In a Force for Iraqi Calm, Seeds of Conflict , The New York Times (December 23, 2007). Праверана 24 снежня 2007.
  8. 8,0 8,1 Iraq Coalition Casualties: Fatalities by Province. Operation Iraqi Freedom. Iraq Coalition Casualty Count (iCasualties.org). Праверана 10 снежня 2011.
  9. Iraq Coalition Casualties: U.S. Wounded Totals. Operation Iraqi Freedom. Iraq Coalition Casualty Count (iCasualties.org). Архівавана з першакрыніцы 24 снежня 2011. Праверана 10 снежня 2011.
  10. Inside Fallujah: The Unembedded Story by Ahmed Mansour
  11. Данные повстанцев: в Эль-Фаллудже американцы потеряли 400 человек, есть перебежчики из армии США
  12. КСИР Ирана рассказал о реальных потерях США в Ираке и Афганистане // RG.RU, 22 феврале 2019
  13. Dead Black Watch soldiers named , BBC News (5 November 2004). Праверана 19 мая 2011.
  14. Black Watch pays price for backing Fallujah offensive , The Independent (9 November 2004). Праверана 1 ліпеня 2011.
  15. Greg Bruno Finding a Place for the 'Sons of Iraq'. Council on Foreign Relations. Праверана 26 снежня 2011.
  16. Iraqi deaths from violence 2003–2011. Civilian deaths from violence 2003–2011. Iraq Body Count Project. Праверана 11 мая 2012.
  17. Estes 2011, p. 147
  18. Анбар, мухафаза - Ирак
  19. Мухафаза Аль-Анбар - Al Anbar Governorate
  20. 20,0 20,1 20,2 The ISIS Threat: The Rise of the Islamic State and their Dangerous Potential. Providence Research (25 верасня 2014).
  21. A Truce Between U.S. Enemies in Iraq. Time (6 чэрвеня 2007).
  22. В Фаллудже американцы расстреляли толпу иракцев. Погибли 10 человек Архіўная копія ад 5 жніўня 2016 на Wayback Machine
  23. В Фаллудже американцы вновь расстреляли демонстрацию. Есть погибшие Архіўная копія ад 5 жніўня 2016 на Wayback Machine
  24. "Аль-Джазира": Американцы расстреляли свадьбу в Эль-Фаллудже
  25. Коалиционные войска потеряли контроль над тремя крупными иракскими городами
  26. Первый штурм Фаллуджи - операция "Неусыпная решимость" (апрель 2004)
  27. Фаллуджа и законы войны
  28. Black Watch ordered to join US cordon for assault on Fallujah , The Independent (22 October 2004). Праверана 23 мая 2010.
  29. Данные повстанцев: в Эль-Фаллудже американцы потеряли 400 человек, есть перебежчики из армии США
  30. Islamic Army of Iraq founder: Isis and Sunni Islamists will march on Baghdad
  31. Knickmeyer, Ellen Demise of a hard-fighting squad: Marines who survived ambush are killed, wounded in blast. Washington Post (11 мая 2005). Праверана 6 ліпеня 2006.
  32. Сообщение CNN об операции
  33. Сообщение Cafe-Syria
  34. Открытая документация Корпуса морской пехоты
  35. Martin Asser. What happened at Haditha? (BBC, 2006) (англ.) 
  36. Tim McGirk. One Morning in Haditha (Time, 2006)
  37. Fumento, Michael. "Return to Ramadi". The Weekly Standard. http://www.fumento.com/military/ramadireturn.pdf. 
  38. Couch, Dick (2008). The Sheriff of Ramadi: Navy Seals and the Winning of al-Anbar. Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-147-1. https://archive.org/details/sheriffoframadin00couc. 
  39. Thomas Ricks. Situation Called Dire in West Iraq (Washington Post)
  40. Ghosh, Bobby. "A Truce Between U.S. Enemies in Iraq", Time, 6 June 2007.
  41. Sunni Sheiks Join Fight Vs. Insurgency, The Washington Post, March 25, 2007
  42. США "провели спецоперацию" в Сирии (2008-10-26). Праверана 27 кастрычніка 2008.
  43. As bombs hit Baghdad, Iraq says about 69, 263 people killed between 2004 and 2011. Al Arabiya News. Архівавана з першакрыніцы 4 ліпеня 2013.