Баі за горы Нафуса

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Баі за горы Нафуса
Асноўны канфлікт: Грамадзянская вайна ў Лівіі (2011)
Gaddafi loyalist in the Nafusa Mountains.png
Тачанка лаялістаў у гарах Нафуса.
Дата 1 сакавіка18 жніўня 2011
Месца горы Нафуса
Вынік перамога паўстанцаў
Праціўнікі
Flag of Libya.svg Лiвiйскiя паўстанцы
Berber flag.svg Амазігі
Flag of NATO.svg НАТА[1][2] (ВПС)
Flag of Tunisia.svg Туніс[3] (з красавіка)
Flag of Libya (1977–2011).svg Лаялiсты
Сілы бакоў
звыш за 5 000 чалавек ад 2 000 да 4 000 чалавек
Страты
ад 517 да 534 забітых,

136 зніклых без вестак

397 забітых, ад 215 да 295 захоплены ў палон, некалькі танкаў знішчаны
 
Грамадзянская вайна ў Лівіі
Першы этап: Бенгазі (1) Эз-Завія (1) Місурата Нафус Брэга (1) Рас-Лануф Бін-Джавад (1) Брэга (2) Адждабія Бенгазі (2) Вазін Брэга (3) Рэйд на Эз-Завію Брэга (4) Гар’ян Эз-Завія (2) Бін-Джавад (2) Трыпалі (1) Бені-Валід (1) Сірт (1) Себха (1) Гадамес
Першая iнтэрвенцыя: Харматан Эламі Світанак адысеі Мабайл Саюзны абаронца
Другі этап: Бені-Валід (2)
Трэці этап: Дэрна (1) Сірт (2) Другая інтэрвенцыя Сірт (3) Дэрна (2) Трыпалі (2) Себха (2) Трыпалі (3) Авіяўдар па Таджура

Прычыны Рэзалюцыя 1973 НаймітыЗабойства Муамара КадафіНаступствы

Баі за горы Нафуса — серыя ўзброеных сутыкненняў у гарах Нафуса i на прылеглых раўнінах заходняй частцы Лiвiі паміж сіламі лаяльнымі Кадафі і лівійскімі паўстанцамі падчас грамадзянскай вайны 2011 года. Горны масіў меў стратэгічнае значэнне з-за яго непасрэднай блізкасці да сталіцы Трыпалі. Нароўні з горадам Місурата, раён гор Нафуса быў адным з асноўных апорных пунктаў паўстанцаў у Трыпалітаніі.

Наступ урадавай армii (сакавік—красавiк)[правіць | правіць зыходнік]

1 сакавіка войскі Кадафі штурмам ўзяліся за падкантрольны рэвалюцыянерамi Гар’ян, затым адціснуўшы апазіцыянераў на захад. Цэнтрамi супраціву засталіся толькі гарады Эз-Завія, якая будзе захоплена ўжо 10 сакавіка, Налут, Джаду, Зінтан і Яфран, а таксама населеныя пункты Калаа і Кікла.

16 сакавіка войскі Кадафі прыступілі да штурму горада Зінтан, накіраваўшы туды 15 танкаў і 40 бронетранспарцёраў, артпадтрымку якiм аказвалi сістэмы залпавага агню[4], ажыццявіўшы 3 атакі. Тым не менш узяць горад яны не змаглі.

3 красавіка Налут, Кіклу, Зiнтан і Яфран былі ўзятыя ў аблогу ў выніку наступу войскаў Кадафі, аднак цяжкадаступная горная мясцовасць і жорсткае супраціў амазiгaў спынілі наступ войскаў Кадафі. У горадах была перапыненая падача электраэнергіі[5].

Варта адзначыць, што ўстойлівасць абароны паўстанцаў у гарах Нафуса забяспечвалася забеспячэннем абложаных гарадоў з дапамогай французскай авіяцыі, якія скідаюць грузы (уключаючы ўзбраенне і баепрыпасы) на парашутах. Акрамя таго, забеспячэнне паўстанцаў вялося і з выкарыстаннем двух палявых аэрадромаў[5]. Аднак супраціў абложаных паступова аслабеў і гарады пераходзілі пад кантроль ўрадавых войскаў. Першым захоплены Кіклу (4 красавіка), апошнім — Яфрэн (15 мая)[5]. Тым не менш, некаторыя гарады працягвалі супраціў аж да чэрвеня.

У другой палове красавіка лаялiсты пачынаюць чарговы наступ у Нафусе з мэтай адцягнуць на сябе частку авіяцыі НАТА з iншых частак Лiвii і палегчыць становішча мiсратскай групоўкі ўрадавых войск[5].

Бiтва за Вазiн (красавік—лiпень)[правіць | правіць зыходнік]

21 красавіка атрады мяцежнікаў паспрабавалі штурмам узяць Вазін, але сустрэлі жорсткi супраціў з боку ўрадавай арміі[6]. Аднак крыху пазней паўстанцы змаглі заціснуць лаялістаў паміж горадам і Тунісам, тым самым блакаваўшы цэлую роту. У выніку 105 ваеннаслужачых лівійскай арміі збеглі ў Туніс, дзе яны здаліся туніскім уладам[7][8].

Тым часам у самім горадзе мяцежнікі арыштавалі 13 чалавек, якія сімпатызавалі ўраду Муамара Кадафі. Неўзабаве аднавіліся пастаўкі з Туніса ў паўстанцкія атрады Нафускіх гор[9].

24 красавіка сілы лаялістаў пачалі абстрэльваць пазіцыі паўстанцаў блізу Вазіна.

28 красавіка ўрадавыя сілы вярнулі пад свой кантроль Вазiн, адкінуўшы паўстанцаў да мяжы, дзе баі працягваліся на ўскраінах туніскага пагранічнага горада Дэхіба[10]. Паведамлялася, што некалькі мяцежнікаў былі забітыя, а яшчэ некалькі зазвачены ў палон. У плыні дня мяцежнікі паспрабавалі контратакаваць. Разлютаваныя баі працягваліся і ўначы, але паўстанцам не ўдалося дасягнуць значных вынікаў[11][12][10][13].

На наступную раніцу ў сутыкненні на баку паўстанцаў прыняла ўдзел туніская армія. Туніскiя ваенныя змаглі адкінуць назад войскі ўрада. Аднак аб’яднаным сілам ПНС і Туніса ўзяць Вазін не ўдалося[14]. Горад атрымалася ўзяць толькі праз некалькі дзён.

1 мая ўрадавыя сілы абстралялі тэрыторыю Туніса[15].

7 мая адноўленыя баявыя дзеянні ў Вазiне прывялі да ўзмацнення абстрэлаў тэрыторыі Туніса. Улады Туніса былі вымушаныя эвакуіраваць ўсё мясцовае насельніцтва ў прымежны горадзе Дэхiба. Прыкладна 100 снарадаў упалі на тэрыторыі Туніса, у выніку чаго адзін дом быў пашкоджаны, аднак ахвяраў не было. Туніскiя ўлады заявілі, што сітуацыя «вельмі небяспечная» і што яны будуць рабіць усё, каб абараніць сваю краіну.

Праз дзевяць дзён, 16 мая, туніскія войскі прадухілілі спробу перасячэння мяжы 200 салдатамі ўрадавай арміі. На здзіўлення, усё прайшло мірна і без прымянення зброі.

9 ліпеня аднавіліся сутыкнення ў Вазiне. Неўзабаве паўстанцы змаглі адкінуць ўрадавую войска ад горада. Ўзяцце Вазина дазволіла арганізаваць пастаўкі зброі з Туніса да паўстанцаў.

Пераход ініцыятывы да паўстанцаў (чэрвень—лiпень)[правіць | правіць зыходнік]

Адкрыццё наземнай сувязi з Тунісам палегчыла становішча паўстанцаў Нафуса, але не змагло перашкодзіць усталяванню кантролю фарміраванням урада над большай часткай рэгiёна i працягу аблогі астатніх берберскіх населеных пунктаў. Тым не менш захоп Вазiна меў сапраўды вызначальнае значэнне як для ходу баявых дзеянняў у дадзеным рэгіёне Лівіі, так і для ўсёй грамадзянскай вайны ў цэлым. Умацаваўшы сваё становішча, паўстанцы пачалі ўсталёўваць кантроль над паўднёвай дарагі з Налута ў Зінтан. 1 чэрвеня яны пачалі аперацыю па дэблакаванні Яфрэна шляхам захопу ўчастка паўночнай дарогі ў горад. Яфрэн быў канчаткова вызвалены ад сіл лаялістаў 6 чэрвеня.

Пасля дзеянні паўстанцаў былі накіраваны на прасоўванне з Яфрэна ў бок Гар’яна, што дазволіла ім 14 чэрвеня адбіць у кадафiстаў Кiклу, а таксама ўсталяваць кантроль над участкам паўднёвай дарогі з Зінтан ў Яфрэн. 28 чэрвеня паўстанцамі былі захопленыя ваенныя склады ў Эль-Каа ў пустыні на поўдзень ад Зінтана, дзе знаходзiлiся танкi і БМП.

11 чэрвеня паўстанцы пачалі штурм Эз-Завii. Мяцежнікі панеслі цяжкія страты ў 30 забiтых, але працягнулі штурм горада[16]. Да вечара наступнага дня супраціў лаялістаў не аслабеў. Стала ясна, што працяг штурму горада для паўстанцаў будзе каштаваць яшчэ больш вялікімі стратамі. Камандаванне ПНС вырашыла спыніць баі ў Эз-Завii і адступіць. Гэта стала апошняй перамогай лаялістаў ў гарах Нафуса.

Бiтва за Гар’ян i Эз-Завiю (жнівень)[правіць | правіць зыходнік]

13 жніўня паўстанцы атакавалі Гар’ян. Войскі паўстанцаў былі ў добрай форме, а сілы Кадафі адступалі, але, тым не менш, яны змаглі перагрупавацца і контратакаваць[17]. 14 жніўня паўстанцы заявілі, што нягледзячы на ​​супраціў войскаў Кадафі, ім удалося захапіць 70 працэнтаў горада[18][19]. 15 жніўня паўстанцы заявілі, што ўвесь горад знаходзіцца пад іх кантролем[20][21]. 17 жніўня войскі Кадафі распачалі спробу штурму Гар’яна[22]. 18 жніўня лаялістамі былі цалкам выбітыя з горада, гэта пацвердзіў карэспандэнт Reuters. Лаялістамі адступілі на поўнач[23].

Узяцце Гар’яна дазволіла паўстанцам пачаць наступ на поўнач (у першую чаргу на Эз-Завiю і Трыпалі).

Адначасова паўстанцы працягнулі развіваць наступ на Эз-Завiю, да якой іх, 13 жніўня адлучала 15 кіламетраў[24]. Увечары таго ж дня з’явіліся першыя паведамленні аб тым, што перадавыя часткі паўстанцаў ўвайшлі ў Эз-Завiю. На працягу ўсёга наступнага тыдня ў горадзе ішлі баі паміж паўстанцамі і лаялістамі. 20 жніўня паўстанцы цалкам авалодалі Эз-Завіяй[25].

Зноскі

  1. Nato takes control of enforcing Libya no-fly zone (25 March 2011). Праверана 26 сакавіка 2011.
  2. UN clears way for Libyan no-fly zone (18 March 2011).
  3. Tunisia troops clash with Gaddafi forces -resident , Reuters (29 April 2011).
  4. Войска Каддафи начали штурм города Зинтан//Фонтанка.ru,16.03.2011 г.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Битва за нагорье Нафуса
  6. Libya Live Blog - April 21 (англ.) . Aljazeera.net (20 красавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 21 красавіка 2011. Праверана 5 снежня 2018.
  7. Eileen Byrne Libyan rebels seize western border post (англ.) . Financial Times (22 красавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 7 мая 2015. Праверана 5 снежня 2018.
  8. Libya Live Blog - April 22 (англ.) . Aljazeera.net (21 красавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 22 красавіка 2011. Праверана 5 снежня 2018.
  9. Rebels make advances seize border crossing , Sydney Morning Herald .
  10. 10,0 10,1 Libya Live Blog - April 28 (англ.) . Aljazeera.net (27 красавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 28 красавіка 2011. Праверана 5 снежня 2018.
  11. New clashes between Libyans at Tunisia border post (англ.) . Reuters. Праверана 3 лістапада 2014.
  12. WRAPUP 1-Libya angers Tunisia as war briefly crosses border (англ.) . Reuters. Праверана 3 лістапада 2014.
  13. C. J. Chivers Rebels Register Small Gains in Western Libya (англ.)  (29 красавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 24 чэрвеня 2018. Праверана 5 снежня 2018.
  14. Libya Live Blog - April 29 (англ.) . Aljazeera.net (28 красавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 29 красавіка 2011. Праверана 5 снежня 2018.
  15. Libyan artillery rounds land in Tunisian town (англ.) , Reuters (1 May 2011).
  16. Fighting in Zawiyah shuts Libya coast road-resident , Reuters Africa (11 June 2011). Праверана 15 чэрвеня 2011.
  17. Gaddafi defiant as rebels claim gains in west — Africa — Al Jazeera English
  18. Al Jazeera Libya Live Blog
  19. Reuters. Libyan rebels say they attack town south of Tripoli
  20. Qaddafi Defiant As Libyan Rebels Enter Key Towns Near Tripoli
  21. Gaddafi defiant, rebels put capital under siege
  22. Refugees Flee Libya Oil City as Qaddafi Forces Dig In
  23. Libyan rebels seize refinery, eye Tripoli
  24. Tarek Amara, Missy Ryan,Robert Birsel, Joseph Nasr, Douglas Hamilton, Angus MacSwan Libyan rebels advance on Zawiyah, battle in Brega //Reuters, 13 August 2011
  25. Battle for Libya: Latest from Az Zawiyah and Zlitan // Youtube