Інтэрвенцыя Турцыі ў Лівію

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Турэцкая інтэрвенцыя ў Лівію
Асноўны канфлікт: Грамадзянская вайна ў Лівіі (з 2014)
Дата з 5 студзеня 2020 года
Месца паўночны захад Лівіі
Праціўнікі
Лівія Палата прадстаўнікоў:

Расія ПВК Вагнер (па дадзеных УНА[1])
пры падтрымцы:
Flag of the United States.svg ЗША (па дадзеных газеты Aydınlık[2])

Flag of Turkey.svg Турцыя
Flag of Syria 2011, observed.svg Сірыйская нацыянальная армія
Лівія Урад нацыянальнага адзінства
Flag of the Islamic State of Iraq and the Levant2.svg ІДІЛ (па дадзеных ЛНА[3] і SOHR[4])
Джыхад Фронт аль-Нусра (па дадзеных ЛНА[3])
Камандуючыя
Лівія Агіла Салах Іса
Libyan National Army.png Халіф Хафтар
Турцыя Рэджэп Таіп Эрдаган
Лівія Фаіз Сарадж
Сілы бакоў
Libyan National Army.png 3 000—25 000 байцоў[5][6]
Расія 800—1200 наймітаў (па дадзеных ААН[7])
Турцыя 35 ваенных[8]

Flag of Syria 2011, observed.svg 8 510[9]—17 000[10] баевікоў
Лівія 3 000—35 000 байцоў[11][6]
Flag of the Islamic State of Iraq and the Levant2.svgДжыхад 2 000 баевікоў (па дадзеных ЛНА[3])

Страты
Libyan National Army.png 100 забітых (па дадзеных Турцыі[12]), 8—9 ЗРК «Панцыр» (па дадзеных Турцыі[13])
Расія 40 забітых (па дадзеных УНА[14]), 1 палонны (па дадзеных Sham Center[1]), шэсць адзінак тэхнікі знішчана (па дадзеных УНА[15])
Турцыя 3[16]—27[17][18][19] забiтых ваенных і 1 перакладчык[16], 9 БПЛА знiшчаны (па дадзеных ЛНА[20][21][22][23])
 
Грамадзянская вайна ў Лівіі
Першы этап: Бенгазі (1) Трыпалі (1) Эз-Завія (1) Місурата Нафус Брэга (1) Рас-Лануф Бін-Джавад (1) Брэга (2) Адждабія Бенгазі (2) Вазін Брэга (3) Эз-Завія (2) Брэга (4) Гар’ян Эз-Завія (3) Бін-Джавад (2) Трыпалі (2) Бені-Валід (1) Сірт (1) Себха (1) Гадамес
Першая інтэрвенцыя: Харматан Эламі Світанак адысеі Мабайл Саюзны абаронца
Другі этап: Бені-Валід (2)
Трэці этап: Бенгазі (3)Аэрапорт ТрыпаліАэрапорт БенінаУбарыДэрна (1) Бенгазі (4)Сірт (2) Другая інтэрвенцыя Місурата (2)Сірт (3) Дэрна (2) Трыпалі (3) ТраганСебха (2) Трыпалі (4) ТаджураТурэцкая інтэрвенцыя

Прычыны Рэзалюцыя 1973 НаймітыЗабойства Муамара КадафіНаступствыСаміт па Лівіі ў Берліне

Інтэрвенцыя Турцыі ў Лівіі — ваеннае ўмяшанне Турцыі ў грамадзянскую вайну ў Лівіі.

Умяшанне Турцыі паступова пагоршыла становішча для ЛНА, асабліва ў красавіку—маі. Туркі паўплывала на паспяховае наступленне войскаў Сараджа, якое прывяло да аднаўлення кантролю над мяжой з Тунісам і захопам паветраннай базы Аль-Ватыя, гарадоў Сабрата, Сурман і Эль-Аджайлат. Супраціў урада Трыпалі стаў больш жорсткім, а само прасоўванне атрадаў ЛНА прыпынілася. Пратурэцкія СМІ пісалі, што гэта таксама выклікана няздольнасцю нацыянальнай арміі браць сталіцу, у той час як палітолаг і ўсходазнаўца Карыне Геворгян звязвала гэта з нежаданнем Хафтара павялічваць страты сярод мірных жыхароў і разбурэння горада[24].

Перадгісторыя[правіць | правіць зыходнік]

28 лістапада 2019 года Турцыя і Урад нацыянальнага адзінства Лівіі заключылі мемарандум аб супрацоўніцтве, у тым ліку ваенным. Яшчэ дакумент пашыраў марскія межы Турцыі да ўзбярэжжа Дэрны і Табрука. Эрдаган зацвердзіў яго 26 снежня і ў той жа дзень паведаміў, што ўжо ў студзені запытае ў парламента дазвол адправіць у Лівію войскі[25]. Гэта адбылося на фоне грамадзянскай вайны і наступлення на Трыпалі войскаў фельдмаршала Хафтара, якога падтрымлівае канкурэнт УНА ў барацьбе за ўладу ў краіне Палата прадстаўнікоў. Прычым яшчэ з вясны 2019 года Турцыя актывізавала падтрымку сілам лаяльным УНА. Турэцкае кіраўніцтва забяспечвала іх ваеннай тэхнікай, дронамі, а таксама, па заявах Лівійскай Нацыянальнай Арміі Х. Хафтара, у Лівіі дзейнічалі турэцкія ваенныя саветнікі. 27 снежня ўрад Фаіза Сараджа, які ўзначальвае УНА, звярнуўся з афіцыйным запытам да Турцыі аб аказанні ваеннай дапамогі[25].

4 студзеня 2020 Халіфа Хафтар абвясціў у краіне масавую мабілізацыю для «выгнання замежных сіл» у адказ на планы ўладаў Турцыі адправіць войскі ў Трыпалі. Ён заклікаў лівійцаў забыцца пра рознагалоссі, «аб’яднацца і ўзяцца за зброю», каб «абараніць зямлю і гонар». Камандуючы нацыянальнай арміяй абвінаваціў прэзідэнта Турцыі Рэджэпа Эрдагана ў імкненні адрадзіць «асманскае валадарства» ў Лівіі і назваў магчымае сутыкненне «бітвай з каланізатарамі»[26].

Інтэрвенцыя[правіць | правіць зыходнік]

Студзень[правіць | правіць зыходнік]

5 студзеня 2020 г. Эрдаган заявіў, што турэцкія вайскоўцы накіраваліся ў Лівію. Яны, паводле слоў прэзiдэнта, зоймуцца каардынацыяй Урада нацыянальнай згоды. Гаворка ідзе, па дадзеных СМІ, аб паветранай, наземнай і марской ваеннай падтрымцы для адлюстравання наступлення ЛНА. Адпраўку вайскоўцаў у Лівію ўхваліў турэцкі парламент[27]. 8 студзеня ў Трыпалі ўжо прыбылі першыя атрады Узброеных сіл Турцыі для падтрымкі арміі Фаіза Сараджа[28].

28 і 29 студзеня, паводле інфармацыі тэлеканала «218», турэцкія ваенныя высадзіліся ля Трыпалі з двух ваенных караблёў, яшчэ адзін прывёз тэхніку. Партал «Ахмар Лівія» са спасылкай на крыніцы паведаміў пра дастаўку боепрыпасаў і абсталявання на базу ВПС у цэнтры лівійскай сталіцы. Раней радыё Sputnik паведаміла, што Макрон абвінаваціў Эрдагана ў парушэнні «абяцання» па Лівіі[29].

Люты[правіць | правіць зыходнік]

5 лютага ў лівійскіх сацыяльных сетках са спасылкай на прадстаўніка арміі Хафтара Ахмада аль-Місмары з’явілася інфармацыя аб тым, што Турцыя нібыта пачала перакідваць пад Трыпалі баевікоў з Ірака. Раней пацвердзілася інфармацыя, што ў Лівію Анкара перакідае ўзброеныя атрады сірыйскай апазіцыі[30].

18 лютага войскі фельдмаршала Хафтара нанеслі два ракетных удара па порце Трыпалі, у выніку чаго загінула трое мірных жыхароў. У сетцы між тым былі апублікаваныя спадарожнікавыя здымкі месцы атакі на турэцкае судна ў порце Трыпалі, якое, як заявілі ў ЛНА, перавозіла зброю і боепрыпасы. Па дадзеных Al Arabiya, эскалацыя канфлікту ў гавані прывяла да тэрміновай эвакуацыі танкераў з нафтай у Лівійскай нацыянальнай нафтавай карпарацыі (NOC). Іх адгрузка была адменена пасля таго, як снарады ўпалі ў некалькіх метрах ад аднаго з танкераў. Акрамя таго, увечары 18 лютага ў арміі Хафтара паведамілі пра знішчэнне беспілотніка на поўдні Трыпалі. Як мяркуецца, апарат накіраваўся ў бок пазіцый ЛНА ў адказ на атаку на порт[31].

22 лютага Al Arabiya са спасылкай на іншыя крыніцы паведаміла, што ў выніку абстрэлу Лівійскай нацыянальнай арміяй судна ў порце Трыпалі 18 лютага загінулі трое турэцкіх афіцэраў і іх сірыйскі перакладчык. Інфармацыя была пацверджана прэзідэнтам Эрдаганам[16].

29 лютага генерал-маёр ЛНА Ахмад Місмары пацвердзіў інфармацыю аб тым, што армія Хафтара пры адбіцці нападу праціўніка збіла 6 турэцкіх беспілотнікаў[22].

Сакавік[правіць | правіць зыходнік]

У сакавіку турэцкія ваенныя замацаваліся ў раёнах Мітыгі і Місураты. Пры падтрымцы войскаў Сараджа туркі ўжываюць сістэмы СПА, радыёлакацыйныя сістэмы і артылерыю. Сама Місурата ператварылася ў апорны пункт, які выкарыстоўваецца для назапашвання ваенных рэсурсаў. Гэта заахвоціла Хафтара звярнуцца да актыўных дзеянняў супраць праціўніка ў дадзеных раёнах[32].

12 сакавіка ў сябе на старонцы Facebook прэс-сакратар ЛНА Місмары даў справаздачу пра знішчэнне некалькіх адзінак замежнай, пераважна турэцкай, ваеннай тэхнікі, якая належыць Ураду Нацыянальнай Згоды. Тэхніка была знішчана ў баях у раёне Місураты, дзе размяшчалася турэцкая авіябаза. Артылерыя і ВПС ЛНА знішчылі турэцкі радар KALKAN на авіябазе Місураты, у раёне вёскі Абу Грэйн — рэактыўную сістэму залпавага агню, калібр 107-мм, тры платформы для перавозкі кулямётаў, склад боепрыпасаў, на тэрыторыі лётнага каледжа Місураты — турэцкія зенітна-ракетныя комплексы SkyGuard і Oerlikon, а таксама рэактыўныя сістэмы залпавага агню 177-мм «Тып-53», кітайскай вытворчасці. Місмары адзначыў, што ўзбраенне было знішчана дзякуючы разведзвестак, аперацыя па знішчэнні ўзбраення на ўсход ад Місураты працягваецца[33].

15 сакавіка Лівійская нацыянальная армія нанесла ўдары па аэрадроме Мітыга, нібыта ліквідаваўшы некалькіх турэцкіх вайскоўцаў. Авіяцыя ўдарыла і па Місураце, знішчыўшы «ўсё, што прыраўноўваецца да турэцкай прысутнасці», у тым ліку ваенныя склады. Акрамя таго, па заяве прэс-службы ЛНА, армія ўвайшла ў некалькі раёнаў Трыпалі, але выконвае перамір’е, а аперацыі праводзяць толькі ў якасці адказу на правакацыі сіл Урада нацыянальнай згоды[34]. Разам з тым ЛНА выпусціла заяву, у якой паведамляе, што Турцыя перакідае ў Лівію баевікоў з ІД і Фронт аль-Нусра, агульнай колькасцю ў дзве тысячы чалавек. Таксама ў Трыпалітаніі знаходзяцца 7,5 тысяч іншых сірыйскіх баевікоў. ЛНА заявіла, што ў краіне знаходзяцца каля тысячы афіцэраў і турэцкіх ваенных спецыялістаў, пры гэтым Анкара ўсталёўвае радыёлакацыйныя станцыі і ракетныя сістэмы на тэрыторыі Лівіі для перакідання з Сірыі яшчэ 6,5 тысячы баевікоў. Таксама яны зафіксавала факт уцёкаў у Еўропу 190 турэцкіх наймітаў. Уся дадзеная заява акрамя крыніц у арміі Хафтара пакуль нідзе не пацвердзілася[3].

18 сакавіка, як заявіў 128-ы пяхотны батальён ЛНА, была праведзена паспяховая аперацыя па знішчэнні пунктаў назірання турэцкіх і сірыйскіх баевікоў[35].

У выніку сутыкненняў 21 сакавіка байцам ЛНА ўдалося знішчыць некалькі турэцкіх бронемашын. Таксама былі ліквідаваныя замежныя найміты, якія нібыта адкрылі агонь па мірным насельніцтву ў Трыпалі[36].

26 сакавіка агенцтва News Front, што воскі УНА па памылцы збілі турэцкі беспілотнік вытворчасці Bayraktar Mini[21].

У гэты ж дзень турэцкія ваенныя і прыхільнікі УНА, як паведамляе Sham Center, змаглі захапіць стратэгічную ваенную базу Al-Watier, дзе акрамя ЛНА меркавана грунтаваліся найміты расійскай ПВК Вагнера. Турцыя задзейнічала ўдарныя дроны і разграміла абароны войскаў Хафтара. Пасля гэтага найміты, уключаючы расійскіх салдат, беглі, кінуўшы тэхніку і зброю. Пратурэцкія сілы завалодалі трафеі ў выглядзе дзясятка танкаў і цэлых 6 расійскіх самалётаў. Таксама ў палон нібыта патрапіў адзін расійскі наёмнік[1].

Як высветлілася потым, штурм базы праходзіў з тэрыторыі суседняй Туніса[37].

31 сакавіка падраздзялення маршала Халіфы Хафтара заявілі пра тое, што ім удалося збіць ударны турэцкі беспілотнік Bayraktar TB2[20].

Красавік[правіць | правіць зыходнік]

6 красавіка ВПС ЛНА заявілі аб знішчэнні турэцкага беспілотніка і склада са зброяй у раёне Бугрэйн ў Місураце[23].

У ноч з 6 на 7 красавіка адбыўся шэраг буйных атак БПЛА войск Сараджа і яго турэцкіх саюзнікаў на ЛНА[14]. Спачатку, у 23:26, дроны УС Турцыі разбамбавалі тры машыны з боепрыпасамі сіл Хафтара ля Бені-Валіда. У 23:35 ля Сірта меркавана забіты 20 наймітаў ПВК «Вагнер». Расіяне ліквідаваныя пры суправаджэнні ваеннай калоны і грузавікоў з боепрыпасамі, а таксама бензавозаў. У адказ на гэта, у 23:44 ЛНА абстраляла бальніцу Аль-Хадрах ў Трыпалі больш чым 20 ракетамі «Град». Значная частка пашкоджанняў ўнутры бальніцы прыпадае на аддзяленне інтэнсіўнай тэрапіі для нованароджаных і радзільнае аддзяленне. У 23:58 дроны Сараджа атакавалі варожую калону ў Бені-Валідзе, уразіўшы пагрузчык, што буксіраваў хафтараўскі Т-55[38]. Паведамляецца аб мінімум двух дзясятках загінулых вагнераўцах. Затым у 0:12 дроны ўзарвалі паліўныя цыстэрны[14].

18 красавіка стала вядома, што атрады Урада нацыянальнай згоды пачалі абстрэлы ў Тархуне, аб чым паведамілі жыхары размешчанага непадалёк ад Трыпалі горада ў сябе ў соцсетях. Мірныя жыхары чулі гукі стральбы з цяжкай артылерыі. Акрамя таго, ВПС Турцыі заўважылі ў небе над месцам узброеных правакацыяў. Напярэдадні прыхільнікі УНА Лівіі сумесна з турэцкімі сіламі на падставе «вучэнняў» нанеслі імправізаваны ўдар з знішчальнікаў па Аль-Вішке. Гэта дзеянне выклікала абурэньне ў частцы сусветнай супольнасці. Улады Турцыі паспрабавалі апраўдаць ўдар пагадненнем аб марскіх межах, заключаным у 2019 годзе[39].

20 красавіка генерал-маёр Лівійскай нацыянальнай арміі Ахмад Місмары заявіў, што Турцыя рыхтуе ўварванне на тэрыторыю Лівіі пры дапамозе знішчальнікаў F-16. Вучэнні па гэтай аперацыі ўжо прайшлі ў Міжземным моры, аб чыс паведамілі ў Нацыянальнай абароне Грэцыі[40].

22 красавіка ў раёне авіябазы Аль-Ватыя ў палон захопленыя некалькі байцоў арміі Хафтара, а палкоўнік Амар Зентані, камандзір 134-й брыгады ЛНА, быў ліквідаваны ў выніку атакі турэцкіх дронаў у гэтым жа рэгіёне[41].

23 сакавіка Сірыйская абсерваторыя па правах чалавека (SOHR) паведаміла аб вярбоўцы Турцыяй баевікоў міжнароднай тэрарыстычнай арганізацыі «Ісламская дзяржава», якія накіроўваюцца ў Лівію. Адпаведную заяву зрабіў Рамі Абд ар-Рахман, кіраўнік SOHR. А тэлеканал Al-Arabiya атрымаў у сваё распараджэнне спіс з 28 імёнаў баевікоў ІД, якія цяпер знаходзяцца ў шэрагах УНА[4].

У гэты ж дзень турэцкія СМІ заявілі аб падтрымцы ЛНА з боку ЗША. Пры гэтым афіцыйна Вашынгтон падтрымлівае іх праціўнікаў — урад нацыянальнага адзінства Ф. Сараджа. Турэцкая газета Aydınlık піша, што кантакты адбываюцца на падставе барацьбы з тэрарызмам у Афрыцы, але на самой справе амерыканскія спецслужбы займаюцца навучаннем байцоў Хафтара. Узаемадзеянне ЛНА і ЗША ажыццяўляецца за кошт авіябазы Беніна ў Бенгазі — яна знаходзіцца пад кантролем амерыканскіх вайскоўцаў. Як адзначае Aydınlık, на аб’екце разгорнута аператыўная група ЦРУ, якая праводзіць антытэрарыстычныя мерапрыемствы на тэрыторыі ЛНА ў Лівіі. У прыватнасці, сумесныя аперацыі праводзяцца з удзелам 106-й брыгады і 155-га батальёна. Акрамя таго, на ўсход ад Бенгазі амерыканскія ваенныя разгарнулі трэніравальны лагер, у якім, уласна, і праходзіць навучанне арміі Хафтара. Крыніцы турэцкай газеты ўпэўненыя, што вайскоўцаў з ЛНА рыхтуюць да наступленне на Трыпалі, што стварае пагрозу для УНА і саюзнай яму Турцыі[2].

29 красавіка (з двух да пяці ночы) турэцкія дроны, ВПС і артылерыя УНА атакавалі шэраг пазіцый хафтараўцаў на поўдзень ад Трыпалі і ў Бені-Валіда, знішчыўшы шэсць адзінак тэхнікі, як мяркуецца належыла расійскай ПВК «Вагнер»[15].

Май[правіць | правіць зыходнік]

5 мая армія ўрада нацыянальнага адзінства і турэцкія дроны атакавалі шэраг ваенных мэтаў ЛНА блізу Тархуны. Аднак па некаторых звестках, нападу падвергліся грамадзянскія грузы, якія праходзілі па тэрыторыях, пратэкцыю якіх забяспечвае нацыянальная армія Хафтара. Паведамлялася, што згарэла машына з курыцай, кіроўцу цудам атрымалася сысці з-пад удару[42].

9 мая, па паведамленні Al-Arabiya, кіраўнік турэцкай разведкі Хакан Фідан наведаў Лівію ў пачатку бягучага месяца для збору дадзеных аб сітуацыі ў краіне. Па звестках Федэральнага агенцтва навінаў, кіраўнік турэцкай Нацыянальнай разведвальнай арганізацыі здзейсніў візіт у складзе дэлегацыі, у якую ўвайшлі кіраўніка замежных місій ведамства[43].

18 мая стала вядома, што атрады лаяльныя ўраду Трыпалі занялі авіябазу Аль-Ватыя, пры гэтым былі знішчаны дзесяткі наймітаў, вялікая колькасць тэхнікі і ўзбраення, у тым ліку яшчэ два ЗРПК «Панцыр» расійскай вытворчасці. Пра захоп аб’екта паведаміў асабіста Фаіз Сарадж[44]. Адзначаецца, што аперацыя прайшла пры падтрымцы турэцкіх сіл. Гэтая база мела вялікае стратэгічнае значэнне для Хафтара: яе выкарыстоўвалі ў аперацыі ЛНА па ўзяцця Трыпалі[45].

На 20 мая паведамлялася, што ўсяго было знішчана 8—9 «Панцыраў», пераважна турэцкімі беспілотнікамі[13].

Рэакцыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Еўрапейскі саюз Еўрапейскі Саюз асудзіў размяшчэнне турэцкіх войскаў у Лівіі, і сумесна з міністрамі замежных спраў Італіі, Францыі, Германіі і Вялікабрытаніі 7 студзеня кіраўнік знешняй палітыкі ЕС Хасэп Барэль заклікаў да неадкладнага спынення агню ў Трыпалі і вакол яго[46].
  • Flag of Cyprus.svg Кіпр паспрабаваў аб’яднаць іншыя краіны ў рэгіёне супраць Турцыі і сумесна ўзяць пад кантроль марскія межы Лівіі[47].
  • Flag of Egypt.svg Егіпет як саюзнік ППЛ асудзіў пагаданне ад 28 лістапада[48], а міністр замежных спраў Саме Шукры абвясцў яго незаконным у сумеснай заяве 5 снежня з міністрам замежных спраў Францыі Жан-Івам Ле Дрыянам[49].
  • Францыя Міністр замежных спраў Францыі Жан-Ів Ле Дрыян дэнансаваў дамову паміж Анкарой і Трыпалі ў сумеснай заяве з міністрам замежных спраў Егіпта[49].
  • Flag of Greece.svg Грэцыя выслала з Афін пасла Лівіі ад УНА і адправіла ААН два лісты пратэсту ў сувязі з падпісаным пагаданнем, якія Грэцыя разглядала як парушэнне ўласнага суверэнітэту і пагрозу стабільнасці рэгіёну[50].
  • Flag of Israel.svg Ізраіль Выконваючы абавязкі міністра замежных спраў І. Кац абвясціў супрацьдзеянне марской мяжы паміж Анкарой і Трыпалі і пацвердзіў, што згодна з афіцыйнай пазіцыяй Ізраіля здзелка была незаконна, адначасова адзначыўшы, што Ізраіль не хоча канфлікта з Турцыя[51].
  • Flag of Tunisia.svg Туніс адхіліў просьбу Турцыі выкарыстоўваць сваю тэрыторыю для ваенных перавозак[52].
  • Лівія Палата прадстаўнікоў Лівіі, якая на канец 2019 года кантралявала пераважную большасць лівійскіх тэрыторый, а таксама большасць нафтавых радовішчаў Лівіі[53], выступіла супраць дамовы, падпісанай паміж Турцыяй і УНА, якая пашырае марскія межы Турцыі да ўзбярэжжа Дэрны і Табрука. 22 снежня лівійская нацыянальная армія ўрада Табрука захапіла турэцкае судна, якое ўвайшло ў ваду пад яго кантролем[54], але назаўтра вызваліла яго.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 1,2 Армия Турции захватила стратегическую авиабазу ЧВК Вагнера в Ливии - россияне бежали, бросив танки, фото // Диалог, 26 марта 2020
  2. 2,0 2,1 Иностранное вмешательство: как США и Турция делят Ливию — Gaseta.ru, 23 апреля 2020
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Турция перебросила в Ливию около 2 тысяч боевиков // Newsfront, 15 марта 2020
  4. 4,0 4,1 SOHR сообщила о переброске Турцией боевиков ИГИЛ в Ливию // Федеральное агентство новостей, 23 апреля 2020
  5. En Libye, le maréchal Haftar intensifie la pression sur Tripoli
  6. 6,0 6,1 [http://www.lefigaro.fr/international/tripoli-les-tensions-se-poursuivent-20190406 Tripoli: les tensions se poursuivent
  7. ООН подсчитала бойцов ЧВК Вагнера в Ливии // Lenta.ru, 7 мая 2020
  8. Exclusive: 2,000 Syrian fighters deployed to Libya to support government (2020-01-15). Праверана 17 студзеня 2020.
  9. Libyan crisis.
  10. Ситуация в Ливии обостряется // BFM.ru, 12 мая 2020
  11. Qui s’affrontent sur le terrain en Libye ?
  12. Erdogan Confirms First Turkish Soldier Deaths in Libya
  13. 13,0 13,1 Турция уничтожила более восьми российских ЗРПК Панцирь в Ливии
  14. 14,0 14,1 14,2 В Ливии уничтожили колонну российских наемников из ЧВК Вагнера
  15. 15,0 15,1 ЧВК Вагнера потеряла шесть единиц техники и отступила от Триполи // Реал, 29 апреля 2020
  16. 16,0 16,1 16,2 Эрдоган рассказал о гибели турецких военных в Ливии — ИА REGNUM, 22 февраля 2020
  17. LNA kills 16 Turkish military personnel including 3 commanders
    Eastern Libya forces say 16 Turkish soldiers killed in fighting - Libya as Haftar’s forces advance on Misrata.
  18. نت, العربية 7 قتلى أتراك بقصف الجيش الليبي على معيتيقة (28 лютага 2020).
  19. Libyan Army killed 4 Turkish soldiers, Syrian militant leader near Tripoli
  20. 20,0 20,1 https://regnum.ru/news/polit/2901128.html
  21. 21,0 21,1 В Ливии сбит БПЛА турецкого производства Bayraktar Mini // News Front, 26 марта 2020
  22. 22,0 22,1 Мисмари подтвердил информацию о шести сбитых ЛНА турецких беспилотниках
  23. 23,0 23,1 В Ливии сбит беспилотник турецкого производства — ИА Красная Весна, 6 апреля 2020
  24. "Благородный жест". Почему Хафтар отводит армию от Триполи // Radio Sputnik, 20 мая 2020
  25. 25,0 25,1 ПНС Ливии запросило военную поддержку у Турции
  26. Фельдмаршал Халифа Хафтар объявил всеобщую мобилизацию в Ливии для «изгнания иностранных сил»
  27. Президент Турции сообщил об отправке военных в Ливию // Радио Sputnik, 5 января 2020
  28. Первые отряды турецкой армии прибыли в столицу Ливии Триполи // 112.ua, 8 января 2020
  29. Турция перебросила в Триполи солдат и танки, сообщили ливийские СМИ
  30. В ливийских соцсетях сообщили о переброске турками в Триполи боевиков из Ирака
  31. Появились подробности атаки на турецкий корабль с оружием в Ливии
  32. Официальный спикер ЛНА рассказал о провокациях боевиков ПНС в Ливии // Инфореактор, 15 марта 2020
  33. Турецкие радары и зенитки уничтожены ливийской армией под Триполи // ИА Красная Весна, 13 марта 2020
  34. ЛНА заявила о ликвидации турецких военных при ударе в Ливии
  35. Боевики ПНС активизировали атаки на юге Триполи
  36. Боевики ПНС Ливии обстреляли жилые районы Триполи // News Front, 25 марта 2020
  37. Штурм Триполи продолжается, итог предрешен — VPK News, 7 апреля 2020
  38. Ударные беспилотники ливийской армии снова атаковали колонну наёмников Хафтара к югу от города Бени Валид. Результат одного из таких налётов на фото - поражен погрузчик, буксировавший хафтаровский Т55 к линии фронта. — Операция «Вулкан гнева» (сообщество в ВК), 6 апреля 2020
  39. Жители окрестностей Тархуны сообщают о наступлении террористов ПНС Ливии
  40. Пять мирных жителей погибли в результате обстрела со стороны ПНС в Триполи
  41. Турки уничтожили руководство боевиков Хафтара и ЧВК Вагнера на авиабазе в Ливии
  42. Боевики ПНС Ливии разбомбили грузовик с курицей, выдав его за военную цель
  43. В Ливию для сбора информации прибыл глава турецкой разведки // ПолитРоссия, 9 мая 2020
  44. Правительственные войска Ливии отбили авиабазу у армии Хафтара // Telegraf.by, 18 мая 2020
  45. Армию Хафтара выбили с авиабазы у Триполи // Lenta.ru, 18 мая 2020
  46. EU rejects Turkish troops in Libya (January 8, 2019).
  47. Cyprus rallies Israel, other neighbors to counter Turkey-Libya maritime deal (December 21, 2019).
  48. Egypt Rejects Turkey-Libya Deal on Sea Rights, Security .
  49. 49,0 49,1 Egypt, France denounce ‘illegal’ MoUs between Ankara, Libya’s PM (December 5, 2019).
  50. Greece sends letters to UN over Turkey-Libya deal (December 10, 2019).
  51. Israel opposes Turkey-Libya maritime border accord (23 December 2019).
  52. [1]
  53. Turkey-Libya maritime deal triggers Mediterranean tensions (November 29, 2019).
  54. Libya: Khalifa Haftar's forces release ship with Turkish crew (23 December 2019).