Жан Мары Лен

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку
Жан Мары Лен
фр.: Jean-Marie Lehn
Jean-Marie Lehn par Claude Truong-Ngoc octobre 2018.jpg
Дата нараджэння 30 верасня 1939(1939-09-30)[1][2][…] (82 гады)
Месца нараджэння
Грамадзянства
Род дзейнасці хімік, прафесар, выкладчык універсітэта
Навуковая сфера Супрамалекулярная хімія
Месца працы
Навуковая ступень доктар філасофіі[d][11] (1963)
Альма-матар
Вядомыя вучні Mir Wais Hosseini[d]
Член у
Узнагароды
кавалер ордэна Акадэмічных пальмаў вялікі афіцэр ордэна Ганаровага легіёна камандор ордэна Ганаровага Легіёна афіцэр Ордэна Ганаровага легіёна кавалер ордэна Ганаровага Легіёна Officer of the National Order of Merit

залаты медаль CNRS[d] (1981)

The Order of the Rising Sun, Gold and Silver Star Ордэн за заслугі ў мастацтве і навуцы

Нобелеўская прэмія па хіміі (1987)

Onsager Medal[d]

стыпендыя Аляксандра фон Гумбальта[d]

Karl Ziegler Prize[d] (1989)

медаль Лавуазье[d] (1997)

Прэмія стагоддзя[d] (1980)

медаль Дэві[d] (1997)

прэмія Гумбальта[d] (1983)

honorary doctorate of the University of Malaga[d] (2015)

замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства[d] (17 чэрвеня 1993)

honorary doctorate of the Masaryk University[d] (2005)

honorary doctorate of the Autonomous University of Madrid[d] (1985)

ганаровы доктар Венскага ўніверсітэта[d] (12 сакавіка 2019)

honorary doctor of the University of Göttingen[d]

honorary doctor of the Aristotle University of Thessaloniki[d]

ганаровы доктар Універсітэта Бабеша — Бояі[d]

honorary doctor of the Charles University of Prague[d]

ганаровы доктар Оксфардскага ўніверсітэта[d]

ганаровы доктар Балонскага ўніверсітэта[d]

ганаровы доктар Кембрыджскага ўніверсітэта[d]

honorary doctor of the University of Patras[d]

ганаровы доктар Шэрбрукскага ўніверсітэта[d]

honorary doctor of the University of St Andrews[d]

ганаровы доктар Венскага ўніверсітэта[d]

ганаровы доктар Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме[d] (1984)

ганаровы доктар Брусельскага свабоднага ўніверсітэта (франкамоўнага)[d]

ганаровы доктар Афінскага ўніверсітэта[d]

honorary doctorate of Technion[d]

honorary doctor of Royal Institute of Technology[d] (14 лістапада 2003)

honorary doctor of the University of Basilicata[d]

ганаровы доктар Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі[d]

honorary doctor of the University of Crete[d]

honorary doctor of the University of Sheffield[d]

ганаровы доктар Універсітэта імя Адама Міцкевіча[d] (2021)

Commons-logo.svg Жан Мары Лен на Вікісховішчы

Жан Мары Лен (фр.: Jean-Marie Lehn; нар. 30 верасня 1939, Расайм, дэп. Ніжні Рэйн) — французскі хімік, заснавальнік супрамалекулярнай хіміі. Нобелеўскі лаўрэат па хіміі (1987). Член французскай акадэміі навук, замежны член нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1980)[17], Лонданскага каралеўскага таварыства (1993)[18].

Нобелеўскую прэмію атрымаў сумесна з Ч. Дж. Педэрсанам і Д. Дж. Крэмам «за распрацоўку і прымяненне малекул са структурна-спецыфічнымі ўзаемадзеяннямі высокай выбіральнасці».

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў сям’і булачніка. Паступіў у Страсбургскі універсітэт, у 1963 годзе скончыў аспірантуру гэтага ВНУ (ступень доктара — docteur ès sciences). У 1963—1964 гадах стажыраваўся ў лабараторыі Р. Б. Вудварда у Гарвардскім універсітэце. У 1963—1979 гадах выкладаў у Страсбургскім універсітэце (з 1970 года прафесар, цяпер эмерыт), з 1979 года прафесар у Калеж дэ Франс, цяпер там ганаровы прафесар хіміі. Член Вышэйшага савета па навуцы і тэхналогіі (з 2006 года).

Асноўныя напрамкі даследаванняў — арганічны сінтэз і хімія комплексных злучэнняў.

З 2010 года член Кансультатыўнага навуковага савета Фонда «Сколкава»[19].

Грамадская дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

У 1992 годзе падпісаў «Папярэджанне чалавецтву»[20].

У 2016 годзе падпісаў ліст з заклікам да Greenpeace, Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і ўрадам усяго свету спыніць барацьбу з генетычна мадыфікаванымі арганізмамі (ГМА)[21][22][23].

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Ганаровы доктар Оксфарда (2014)[24]. Вялікі афіцэр ордэна Ганаровага легіёна (2014)[25]. Ганаровы член Каралеўскага таварыства хіміі Вялікабрытаніі.

Сачыненні[правіць | правіць зыходнік]

  • Лен Ж.-М. Супрамалекулярная хімія. Канцэпцыі і перспектывы. — Новасібірск: Навука, 1998. — 334 с.

Зноскі

  1. Bell A. Encyclopædia BritannicaEncyclopædia Britannica, Inc., 1768. Праверана 30 сакавіка 2021.
  2. http://www.nndb.com/lists/504/000063315/
  3. Jean-Marie Lehn FactsNobel Foundation. Праверана 4 лютага 2021.
  4. Lehn J. Towards Complex Matter: Supramolecular Chemistry and Self-organization // Eur. Rev.Cambridge University Press, 2009. — Vol. 17, Iss. 2. — P. 263–280. — ISSN 1062-7987; 1474-0575; 1234-981Xdoi:10.1017/S1062798709000805
  5. Lehn J., Rojo J., Ruben M. Grid-Type Metal Ion Architectures: Functional Metallosupramolecular Arrays // Angewandte Chemie International EditionWiley, 2004. — Vol. 43, Iss. 28. — P. 3644–3662. — ISSN 1433-7851; 1521-3773doi:10.1002/ANIE.200300636
  6. 6,0 6,1 www.accademiadellescienze.it Праверана 1 снежня 2020.
  7. Jean-Marie Lehn
  8. Nobel Prize
  9. Shu Z., Cao T., Wang H. і інш. Synthesis and Structure of a Supramolecular Coordination Polymer [ZnI2L(CH3OH)(H2O)2n (L = N-(3- (isonicotinamido) phenyl) isonicotinamide) With 1D Chain Structure] // Synthesis and Reactivity in Inorganic, Metal Organic, and Nano Metal ChemistryMarcel Dekker, Taylor & Francis, 2012. — Т. 42, вып. 7. — С. 999–1002. — ISSN 1553-3174; 1553-3182; 0094-5714; 1532-2440doi:10.1080/15533174.2012.654877
  10. list of professors at Collège de France
  11. 11,0 11,1 11,2 Agence bibliographique de l'enseignement supérieur (France) Système universitaire de documentationMontpellier: ABES, 2001.
  12. http://czlonkowie.pan.pl/czlonkowie/sites/WynikiWyszukiwania.html?s=LEHN,%20Jean-Marie Праверана 26 сакавіка 2019.
  13. https://www.ae-info.org/ae/User/Lehn_Jean-Marie
  14. 14,0 14,1 NNDB — 2002.
  15. https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000242566&dateTexte=&categorieLien=id
  16. http://academie-sciences-lettres-toulouse.fr/?page_id=596
  17. Jean-Marie P. Lehn (англ.) 
  18. Jean-Marie Lehn (англ.) 
  19. Сколково. Что такое Сколково? > Команда > Консультативный научный совет > Жан-Мари Лен(недаступная спасылка)
  20. World Scientists' Warning To Humanity(англ.) . stanford.edu (18 лістапада 1992). Архівавана з першакрыніцы 6 снежня 1998. Праверана 25 чэрвеня 2019.
  21. 107 Nobel laureates sign letter blasting Greenpeace over GMOs
  22. Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs)
  23. Список нобелевских лауреатов подписавших письмо
  24. Honorary degrees awarded | University of Oxford
  25. Le prix Nobel Jean-Marie Lehn grand officier de la légion d’honneur (фр.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Зеленин К. Н., Ноздрачев А. Д., Поляков Е. Л. Нобелевские премии по химии за 100 лет. — СПб.: Гуманистика, 2003.
  • Жан-Мари Лен. Наука и искусство материи — Химия и жизнь // Курьер ЮНЕСКО. — Январь-март 2011.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]