Перайсці да зместу

Паўль Крутцэн

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Паўль Джозеф Крутцэн
нідэрл.: Paul Jozef Crutzen
Дата нараджэння 3 снежня 1933(1933-12-03)[1][2]
Месца нараджэння Амстэрдам, Нідэрланды
Дата смерці 28 студзеня 2021(2021-01-28)[3] (87 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці хімік, інжынер, выкладчык універсітэта, кліматолаг, academic administrator, метэаролаг, даследчык
Навуковая сфера хімія
Месца працы
Альма-матар Оксфардскі ўніверсітэт
Навуковы кіраўнік Bert Bolin[d]
Вядомы як даследчык азонавага пласта атмасферы
Член у
Узнагароды
Камандор ордэна Нідэрландскага льва
Камандор ордэна Нідэрландскага льва
Нобелеўская прэмія Нобелеўская прэмія па хіміі (1995)
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Паўль Джозеф Крутцэн (нідэрл.: Paul Jozef Crutzen; 3 снежня 1933, Амстэрдам, Нідэрланды — 28 студзеня 2021) — выбітны галандскі хімік, спецыяліст у хіміі атмасферы, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1995) за даследаванні азонавых дзірак у атмасферы. Асноўны напрамак яго даследаванняў — гэта хімія стратасферы і трапасферы і яе роля ў біягеахімічных цыклах і фарміраванні клімату. У цяперашні час працуе ў аддзеле хіміі атмасферы ў Інстытуце Макса Планка па хіміі (Майнц, Германія).

Крутцэн стаў адным з найбольш вядомых вучоных, якія вывучаюць глабальнае пацяпленне і прыцягнуў увагу да гэтай з’явы. Ён таксама з’яўляецца аўтарам тэорыі ядзернай зімы, верагоднага стану клімату Зямлі ў выпадку глабальнай ядзернай вайны. Крутцэн з’яўляецца актыўным прыхільнікам геаінжынерыі — канцэпцыі актыўнага ўмяшання ў прыроду з мэтай змены ўласцівасцей клімату, запавольваць або прадухіляць згубныя яго змены. У прыватнасці, падтрымлівае ідэю масіраванага выкіду розных аэразольных часціц (перш за ўсё двухвокісу серы) у зямную стратасферу для адлюстравання сонечнага выпраменьвання.

У 2000 годзе Крутцэн разам з Штормерам прапанавалі тэрмін «антрапацэн» для апісання сучаснай геалагічнай эпохі.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Крутцэн Паўль // БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.489

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]