Слімакі

Група жывёл
Вінаградны слімак (Helix pomatia)
Назва
Слімакі
Статус назвы
не вызначаны
Бацькоўскі таксон
клас Бруханогія (Gastropoda)
Прадстаўнікі
Усе бруханогія малюскі з вонкавай ракавінай
Выявы на Вікісховішчы

Слімакі́, часам смаўжы — агульная назва бруханогіх малюскаў, якія маюць добра развітую вонкавую ракавіну.

Бруханогіх, у якіх вонкавая ракавіна моцна рэдукаваная або адсутнічае, звычайна называюць слізнякамі. Падзел на слімакоў і слізнякоў не з'яўляецца таксанамічным: рэдукцыя і страта ракавіны адбываліся ў розных груп бруханогіх незалежна.

Будова

Будова слімакоў у асноўным адпавядае агульнай будове бруханогіх малюскаў. Цела складаецца з галавы, мускулістай нагі і ўнутраноснага мяшка, пакрытага мантыяй. Мантыя выдзяляе рэчывы, з якіх утвараецца ракавіна.

На галаве знаходзяцца рот і органы пачуццяў. У наземнага вінаграднага слімака ёсць дзве пары шчупальцаў; вочы знаходзяцца на канцах верхняй пары. У прэснаводнага балацяніка маецца адна пара шчупальцаў, а вочы размяшчаюцца каля іх асновы.

Балацянік звычайны (Lymnaea stagnalis) — прэснаводны слімак

У роце бруханогіх знаходзіцца радула — пакрыты шматлікімі дробнымі зубцамі орган, які выкарыстоўваецца пры харчаванні.

Перамяшчаюцца слімакі пры дапамозе мускулістай нагі. Яе залозы выдзяляюць слізь, па якой жывёла рухаецца па субстраце.

Ракавіна ўтвараецца мантыяй і ў розных групах мае розную форму. У многіх слімакоў яна спіральна закручаная; у некаторых марскіх прадстаўнікоў мае выгляд каўпачка.

Дыханне

Спосаб дыхання ў розных груп слімакоў адрозніваецца. Водныя могуць дыхаць шчэлепамі або праз перайначаную мантыйную поласць; у наземных прадстаўнікоў функцыю органа дыхання выконвае мантыйная поласць.

Харчаванне

Спосабы харчавання бруханогіх разнастайныя. Сярод іх ёсць расліннаедныя, драпежныя і дэтрытаедныя прадстаўнікі. Наземныя слімакі кормяцца пераважна раслінамі; прэснаводныя балацянікі саскрабаюць радулай мяккія часткі раслін і налёт з розных падводных паверхняў.

У Беларусі

У фаўне Беларусі прадстаўлены наземныя і прэснаводныя слімакі — балацянікі, бітыніі, жывародкі, вальваты, катушакі, а сярод наземных форм — вінаградны і хмызняковы смоўж.

Пашыраны вінаградны слімак, або вінаградны смоўж (Helix pomatia) — наземны малюск з амаль шарападобнай ракавінай, які жыве ў вільготных зацененых месцах.

У прэсных вадаёмах Беларусі сустракаюцца балацянікі. Яны жывуць пераважна ў стаячых і павольнацякучых водах. Некаторыя віды балацянікаў з'яўляюцца прамежкавымі гаспадарамі смактуноў.

Літаратура

• Бядарык І. Г., Бядарык А. Я., Іваноў У. М. Біялогія: вучэбны дапаможнік для 8 класа ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларускай мовай навучання. — Мінск: Народная асвета, 2018.
• Бруханогія малюскі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
• Слімак, смоўж // Жывёльны свет: Тэматычны слоўнік / Склад. В. Дз. Астрэйка і інш.; Рэд. Л. П. Кунцэвіч, А. А. Крывіцкі. — Мн.: Беларуская навука, 1999. — С. 91, 92. — 239 с. — 700 экз. — ISBN 985-08-0185-9.
• Энцыклапедыя прыроды Беларусі: у 5 т. — Мінск: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя, 1983—1986.
• Page L. R. Gastropod ontogenetic torsion: Developmental remnants of an ancient evolutionary change in body plan // Journal of Experimental Zoology Part B: Molecular and Developmental Evolution. — 2003. — Vol. 297B, № 1. — P. 11—26.
• Wägele H., Klussmann-Kolb A. Opisthobranchia (Mollusca, Gastropoda) — more than just slimy slugs. Shell reduction and its implications on defence and foraging // Frontiers in Zoology. — 2005. — Vol. 2. — Art. 3.