Дуб

Дуб
Дуб звычайны. Агульны выгляд дарослага дрэва
Навуковая класіфікацыя
Дамен:  Эўкарыёты Царства:  Расліны Аддзел:  Кветкавыя Клас:  Двухдольныя Парадак:  Букакветныя Сямейства:  Букавыя Род:  Дуб
Міжнародная навуковая назва
Quercus L., 1753
Сінонімы
Cyclobalanopsis Oerst, 1866
Віды
Гл. тэкст
Сістэматыка на Віківідах Выявы на Вікісховішчы ITIS   19276 NCBI   3511 EOL   32233 IPNI   13507-1 FW   54594

Дуб (Quercus), род кветкавых раслін сямейства букавых.

Апісанне

Аднадомныя шматгадовазялёныя і лістападныя дрэвы і кусты з шатра- ці калонападобнай, пірамідальнай, ніцай або раскідзістай кронай. Лісце простае, чаргаванае, перыста-лопасцевае, суцэльнакрайняе, зубчастае, на чаранках. Кветкі дробныя, непрыкметныя, раздзельнаполыя, з зачаткавым калякветнікам, тычынкавыя ў каташках, песцікавыя — адзіночныя. Плады — аднагнездавыя арэхі (жалуды), у ніжняй частцы з чашападобнай плюскай.

Жывуць дубы 400—500, іншы раз да 2000 і больш гадоў.

Пашырэнне

Род уключае каля 600 відаў. Дуб адна з галоўных лесаўтваральных парод. Пашыраны пераважна ў Паўночным паўшар’і і гарах Паўднёвай Амерыкі.

На Беларусі дуб звычайны, або летні пашыраны па ўсёй тэрыторыі, на поўдні ўтварае дубовыя лясы. Дуб скальны, або сядзячакветны (Quercus petraea) расце ў Белавежскай пушчы. Цвітуць у красавіку-маі, плады выспяваюць у верасні-кастрычніку. У батанічных садах і парках 16 інтрадукаваных відаў і 7 форм. Найбольш вядомыя: дуб паўночны (Quercus borealis), балотны (Quercus palustris), аксамітавы (Quercus velutina).

Захворванні

Асноўны артыкул: Спіс захворванняў дуба

Значэнне і выкарыстанне

Драўніна дуба мае высокія фіэіка-механічныя і тэхнічныя ўласцівасці, прыгожую тэкстуру (асабліва цэніцца драўніна, якая доўга знаходзіцца пад вадой, т. зв. «мораны дуб»); выкарыстоўваецца ў мэблевай і сталярнай вытворчасці, вагона-, авія- і суднабудаванні, будаўніцтве і інш. Кара мае да 12 % танінаў, добры дубільнік і вяжучы сродак, ідзе на выраб коркаў, жалуды — на прыгатаванне сурагату кавы, а таксама на корм жывёле. Дэкаратыўныя віды дубы выкарыстоўваюць у зялёным будаўніцтве.

Шмат якія экзэмпляры аб’яўлены помнікамі прыроды.

Гл. таксама

• Дуб (лодка).

Літаратура

• Г. У. Вынаеў. Дуб // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).