Юрый Леанідавіч Сушкін

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку
Юрый Леанідавіч Сушкін
Дата нараджэння 28 жніўня 1952
Прыналежнасць Flag of the Soviet Air Force.svg ВПС СССР
Flag of the Belarusian Air Force.svg ВПС Беларусі
Кот-д’Івуар ВПС Кот-д’Івуара
Род войскаў штурмавая авіяцыя
Званне Палкоўнік РБ.png палкоўнік
Камандаваў 3-я эскадрылля 378-га ашапа (1988—1991)
378-ы асобны штурмавы авіяцыйны полк (1991—1993)
378-я авіяцыйная база (1993—1995)
Бітвы/войны Афганская вайна
Першая Івуарыйская вайна
Узнагароды і званні Ордэн Чырвонага СцягаОрдэн Чырвонай ЗоркіОрдэн Чырвонай Зоркі

Юрый Леанідавіч Сушкін (нар. 28 жніўня 1952[1]) — адстаўны палкоўнік ВПС Беларусі, удзельнік Афганскай і Івуарыйскай войнаў. Атрымаў шырокую вядомасць пасля забойства дзевяці французскіх вайскоўцаў у Кот-д’Івуары, за што парыжскім судом быў завочна прысуджаны да пажыццёвага зняволення.

Ваенная служба[правіць | правіць зыходнік]

Засвоіў штурмавік Су-25. Першапачаткова служыў у Кобрыне (Брэсцкая вобласць, Беларуская ССР) у 397-м асобным штурмавым авіяцыйным палку (ашап)[2]. Падраздзяленне лічылася ў складзе 1-й (26-й) паветранай арміі БВА. Са студзеня 1988 па люты 1988 года ў званні падпалкоўніка прымаў удзел у Афганскай вайне, узначальваючы 3-ю эскадрыллю 378-га ашапа. Пасля сыходу з Афганістана разам з палком служыў у Паставах (Віцебская вобласць, Беларуская ССР).

Улетку 1991 года прызначаны камандзірам 378-га ашапа, змяніўшы на гэтай пасадзе Танкушына[3]. 6 мая 1992 года Сушкін разам з падраздзяленнем выйшаў са складу 26-й паветранай арміі ва Узброеныя Сілы Рэспублікі Беларусь[4]. 1 кастрычніка 1993 года полк Сушкіна рэарганізаваны ў 378-ю авіяцыйную базу (пастаўскі аэрадром)[5]. Ён узначальваў гэты аб’ект да яго расфармавання ў снежні 1995 года[6].

Неўзабаве выйшаў у адстаўку ў званні палкоўніка[1]. Сёння работае старэйшым выкладчыкам кафедры лётнай падрыхтоўкі і баявога прымянення авіяцыйнага факультэта Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь[7]. З’яўляецца членам Мінскай гарадской арганізацыі ветэранаў Ваенна-паветраных сіл і войскаў супрацьпаветранай абароны Беларускага грамадскага аб’яднання ветэранаў[1].

Узброеныя канфлікты[правіць | правіць зыходнік]

Афганістан[правіць | правіць зыходнік]

У студзені 1988 года Юрый Сушкін накіраваны ў ДРА на пасаду камандзіра 3-й эскадрыллі 378-га ашапа, якая базавалася то ў Шындандзе, то ў Кандагары, то ў Баграме. Першапачаткова ён работаў з камандай свайго папярэдніка падпалкоўніка Маркава. Усе яго байцы раней служылі ў 80-м ашапе, але на працягу года асабісты склад цалкам абнавіўся за кошт лётчыкаў з 90-га і 368-га. Намеснікамі Сушкіна сталі Андрэй Чарняцоў і Вячаслаў Прохараў. Начальнікам штаба прызначаны Мікалай Сырбу. Звёны эскадрыллі ўзначальвалі Галубых, Янкоў, Юдзін і Кананенка. Пад кіраўніцтвам першага знаходзіліся Пагарэлаў, Федчанка, Цютрын, другога — Варанцоў, Лаўроў, Чорны, трэцяга — Дзянгоў, Кузін, Міскун, чацвёртага — Айрапецян, Біцюра, Родзін[2].

Варта адзначыць, што пілоты 80-га ашапа ўжо год праслужылі ў Афганістане і атрымалі баявы вопыт. Па гэтай прычыне ў новага кіраўніка, які ўпершыню знаходзіўся ў «гарачай кропцы», найбольшыя цяжкасці меліся з камандай ад Маркава[8].

У ліпені Сушкін узначаліць аперацыю па паветраным прыкрыцці адыходу 70-й асобнай гвардзейскай мотастралковай брыгады з правінцыі Кандагар. Тут 3-я эскадрылля займалася праводкай калон, а таксама выяўленнем і ліквідацыяй праціўніка ўздоўж трас[9].

У студзені 1989 года на завяршальнай фазе вываду савецкіх войскаў з Афганістана Сушкін з падраздзяленнем будзе несці пазменнае дзяжурства на кабульскім аэрадроме, чаргуючыся з іншымі эскадрыллямі 378-га ашапа. 630 студзеня камандзір і яго падначалены Прохараў ажыцяўлялі прыкрыццё адыходзячых у СССР наземных сіл, здзяйсняючы бамбардзіроўкі пазіцый маджахедаў. Іх звяно лятала з шасці раніцы да шасці вечара. Далей заступала змена Чарняцова і Сырбу[10]. У канцы месяца байцы Сушкіна былі задзейнічаны ў аперацыі «Тайфун»[11].

1 лютага, па ўзгадненні з камандуючым ваенна-паветраных сіл 40-й арміі Д. С Румянцавым, Сушкін вывез сваю эскадрыллю з Шынданда ў Кізыл-Арват (Туркменская ССР) з прамежкавай пасадкай на аэрадроме Мары-1. Папярэдне самалёты былі разабраны і разам з асабістым складам загружана на транспартнікі[12].

Кот-д’Івуар[правіць | правіць зыходнік]

У 2004 годзе Сушкін з групы ў складзе беларускіх ваенных спецыялістаў далучыўся да ВПС Кот-д’Івуара. У краіне з у той момант ішла грамадзянская вайна паміж групоўкай «Новая сіла» і ўрадам прэзідэнта Ларана Гбагбо. На баку апошняга і выступілі беларусы. Статус адстаўнога палкоўніка і іншых замежнікаў у Кот-д’Івуара на сённяшні дзень да канца не ясны[13][14].

Кантынгент базаваўся на аэрадроме Ямусукра. Непасрэдна Сушкін займаўся падрыхтоўкай івуарыйскіх лётчыкаў для палётаў на двухмесных Су-25УБ, набытых краінай у Беларусі. За ім быў замацаваны самалёт з бартавым нумароў «21». За другую машыну, якая эксплуатавалася пад лічбай «20», адказваў Барыс Смахін. 4 лістапада самалёты здзейснілі першы баявы вылет. На заданне выйшлі два змешаных экіпажа: Юрый Сушкін ляцеў з капітанам Анжам Гнандуетам, а Барыс Смахін з падпалкоўнікам Патрысам Уэем. Былі нанесеныя ўдары па складах боепрыпасаў і хованках лідараў паўстанцаў[15].

6 лістапада экіпажы здзейснілі яшчэ адзін вылет. На гэты раз, меркавана па памылцы, атацы падвергнулася база французскіх міратворцаў у Буаке. Пад бомбамі загінулі дзевяць вайскоўцаў, у тым ліку Цьеры Барацье, Філіп Капдэвіль, Фрэнсіс Дэлан, Бенедыкт Марзаіс, Ларан дэ Рамбурэ, Пателіяс Фалевалу, Франк Дзюваль, Эмануэль Цілай і Давід Дэкюпер[16]. Сярод ахвяр быў адзін грамадзянін ЗША — аграном Роберт Карскі, які работаў па гуманітарнай місіі[17].

Вярнуўшыся на базу, пілоты сутыкнуліся з байцамі 2-га гусарскага палка арміі Францыі, з якімі дзялілі аэрапорт Ямусукра. Французы абстралялі самалёты з процітанкавых комплексаў, забіўшы аднаго івуарыйскага тэхніка, а затым паланілі ўсіх, хто быў на тэрыторыі гавані. Тым не менш неўзабаве яны адпусцілі затрыманых. Сушкін з іншымі беларусамі вырашаюць бегчы ў Гану, а адтуль сыходзяць у Тога[15].

16 лістапада групу ловяць тагалезскія сілавікі. Тагачасны міністр унутраных спраў краіны Франсуа Бока спрабаваў выдаць замежнікаў французскім уладам, але праз два тыдні з дазволу апошніх іх адпускаюць[18]. Сушкін і іншыя былі хутка эвакуяваныя з Тога пры пасярэдніцтве былога жандара службы бяспекі Елісейскага палаца Рабэра Мантоя[14].

29 сакавіка 2021 года ў Парыжы пачаліся судовыя паседжанні па гэтых падзеях[19]. 15 красавіка Сушкін, Гнандует і Уэй былі прызнаны вінаватымі ў гібелі вайскоўцаў і завочна прысуджаныя да пажыццёвага зняволення. У той жа час па невядомых прычынах са справы выключылі Смахіна[20].

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Юрый Сушкін з’яўляецца кавалерам ордэна Чырвонага Сцяга і двух ордэнаў Чырвонай Зоркі[21].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 1,2 Наши юбиляры // Официальный сайт Минской городской организации ветеранов Военно-воздушных сил и войск противовоздушной обороны Беларусcкого общественного объединения ветеранов
  2. 2,0 2,1 Кожемякин и Коротков, часть 1, стр. 227—228 и 272
  3. Кожемякин и Коротков, часть 1, стр. 322
  4. Кожемякин, часть 2, стр. 34
  5. Кожемякин, часть 2, стр. 77
  6. Кожемякин, часть 2, стр. 131
  7. Будущие военные летчики начали подготовку в Могилеве // БЕЛТА, 23 июня 2020
  8. Кожемякин и Коротков, часть 1, стр. 209
  9. Кожемякин и Коротков, часть 1, стр. 216—217
  10. Кожемякин и Коротков, часть 1, стр. 262
  11. Кожемякин и Коротков, часть 1, стр. 268
  12. Кожемякин и Коротков, часть 1, стр. 269
  13. След белорусского оружия в Кот-д’Ивуар .
  14. 14,0 14,1 Сергей Дмитриев. 15 лет без ответа: кто виновен в бомбардировке французских военных в Кот-д’Ивуар // RFI, 20 марта 2020
  15. 15,0 15,1 Stijn Mitzer and Joost Oliemans. Ivory Coast’s Su-25s - The Sharks Won’t Bite Again, Oryx Blog, 31 March 2021.
  16. Trafics d'armes Архівавана 27 верасня 2020.
  17. Bombardement à Bouaké : Robert J. Carsky, l’Américain oublié
  18. Wikileaks: Белорусские летчики бомбили французскую военную базу в Африке (недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 19 ліпеня 20182018-07-19. Праверана 25 студзеня 2022.
  19. Дмитрий Гусев. Тайны Су-25 и Юрия Сушкина: в Париже вынесли приговор по делу об убийстве французских военных в Кот-д’Ивуар // RFI, 16 апреля 2021
  20. Денис Бурковский. Белорус заочно получил пожизненное за убийство французских миротворцев. Рассказываем, что известно Архівавана 21 красавіка 2021. // TUT.BY, 16 апреля 2021
  21. Николай Шевченко. Традициям старшего поколения лётчиков верны // Коммунист Беларуси. Мы и время : газета Коммунистической партии Беларуси. — 2016. — 2 декабрь (вып. 1041, № 49). — С. 8.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Кожемякин А.Ю. Коротков А.Е. Штурмовик Су-25. 30 лет в строю. Часть 1. В вооруженных силах ВВС СССР 1981-1991. — Москва: Полигон, 2012. — С. 400.
  • Кожемякин А.Ю. Штурмовик Су-25. 30 лет в строю. Часть 2. В вооруженных силах РФ и СНГ 1992-2011. — Москва, 2014. — С. 400.