Айва
| Айва | |||||||||||||||||
 Агульны выгляд квітнеючай расліны. |
|||||||||||||||||
| Навуковая класіфікацыя | |||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
прамежныя рангі
|
|||||||||||||||||
| Міжнародная навуковая назва | |||||||||||||||||
|
Cydonia Mill. |
|||||||||||||||||
| Сінонімы | |||||||||||||||||
| Адзіны від | |||||||||||||||||
|
— Айва звычайная |
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
Айва — расліна роду Cydonia. Адзіны від Айва звычайная (Cydonia oblonga, сінонім Cydonia vulgaris Pers).
Змест |
Апісанне [правіць]
Некалючае лістападнае дрэва або куст вышынёй ад 3 да 7 м. Лісце цёмна-зялёнае ад дробнага да буйнога, суцэльнакрайняе, авальнае, яйцападобнае або круглаватае. Кветкі адзіночныя, буйныя, з далікатным тонкім пахам, з белымі ці ружовымі пялёсткамі, якія нагадваюць кветкі яблыні. Плод — несапраўдны яблык круглаватай або грушападобнай формы масай 30—40 г у дзікарослых, 140—200 г і больш у культурных сартоў і форм. Залаціста-жоўтыя плады ўкрыты густым светлым лямцам, які пры выспяванні пладоў лёгка сціраецца. Насенных камер 5. Насенне нагадвае насенне яблыні, мякаць пладоў жоўтая, цвёрдая, саладкаватая, з даўка-вяжучым смакам і цвёрдымі, камяністымі ўтварэннямі (асабліва вакол асяродка). Мае ў сабе цукры, арганічныя кіслоты, пекцінавыя рэчывы, карацін, вялікую колькасць дубільных рэчываў. Каштоўныя араматычныя рэчывы ёсць у скурцы і падскурным слоі мякаці пладоў.
Святлолюбівая і засухаўстойлівая расліна. Размнажаецца насеннем і вегетатыўна.
Распаўсюджанне [правіць]
Святлолюбівая і засухаўстойлівая расліна. У прыродзе арэал ахоплівае Каўказ, Закаўказзе і Сярэднюю Азію. Шырока распаўсюдзілася і натуралізавалася ў Міжземнамор'і, краінах Азіі, Паўднёвай і Цэнтральнай Еўропе.
Выкарыстанне [правіць]
Культывуюць як пладовую і дэкаратыўную расліну, выкарыстоўваюць таксама як каранёвы прышчэп для грушы.
У свежым выглядзе айва малаядомая. Спажываюць спелыя плады толькі асобных каўказскіх і сярэднеазіяцкіх сартоў, у якіх мала дубілыіых рэчываў, а колькасць цукроў дасягав 15 %. Пасля 5— 6-месячнага захоўвання плады становяцца мяккія і прыдатныя да спажывання. Айву спажываюць печаную. 3 яе гатуюць пахучае варэнне, джэм, кампоты, жэле, мармелад, цукаты і інш., для надання паху дабаўляюць да іншых прадуктаў перапрацоўкі з пладоў і ягад. Скурку выкарыстоўваюць на прыгатаванне цукровага сіропу для варэння і кампоту.
Агратэхніка [правіць]
Для пасадкі айвы звычайнай выбіраюць выраўнаваныя ўчасткі або нястромкія схілы, якія ахаваны ад халодных вятроў і праграюцца сонцам, з глыбокімі ўрадлівымі глебамі. Схема пасадкі 5—6x3—4 м. Пасадку праводзяць восенню і вясной. Для атрымання рэгулярных высокіх ураджаяў высаджваюць 2—3 сарты або формы айвы, каб забяспечыць іх перакрыжаванае апылкаванне.
У перыяд плоданашэння праводзяць падкормку раслін. Пры абрэзцы пладаносных раслін выразаюць хворыя, паламаныя галінкі і парасткі, а таксама тыя, якія труцца, аслаблены і растуць унутр кроны. Праводзяць і ўкарочванне моцных парасткаў, таму што ўтварэнне добрага прыросту — перадумова высокай ураджайнасці раслін у наступпым годзе.
Зноскі
- ↑ Выкарыстоўваецца таксама назва Пакрытанасенныя.
- ↑ Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Двухдольныя».
Літаратура [правіць]
- Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.
