Горад Смаргонь

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Смаргонь
Smarhoń panorama.jpg
Сцяг Герб
Сцяг
Герб
Каардынаты Каардынаты: 54°29′01″ пн. ш. 26°24′00″ у. д. / 54.483611° пн. ш. 26.4° у. д. (G) (O) (Я)54°29′01″ пн. ш. 26°24′00″ у. д. / 54.483611° пн. ш. 26.4° у. д. (G) (O) (Я)
Краіна
Вобласць
Раён
Першае згадванне
Вышыня цэнтра
150 м
Насельніцтва
36 900 чалавек (2009)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 1592
Паштовы індэкс
231000, 231041, 231042, 231044, 231045
Афіцыйны сайт
Афіцыйны сайт(руск.) (англ.) 
Смаргонь (Беларусь)
Смаргонь
Смаргонь
Смаргонь (Гродзенская вобласць)
Смаргонь
Смаргонь

Смарго́нь (афіц. транс.: Smarhoń) — горад у Гродзенскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Смаргонскага раёна, на р. Оксна (левы прыток р. Вілія) і яе прытоку р. Гервятка. У 260 км да паўночнага ўсходу ад Гродна; чыгуначая станцыя на лініі МаладзечнаВільнюс. Вузел аўтадарог на Маладзечна, Вільнюс, Крэва, Свір. Насельніцтва 36,7 тыс. чал. (2006).

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Упершыню Смаргонь упамінаецца ў дакументах па гісторыі Вілейскай епархіі ў 1503 г. Вядомая як прыватнае мястэчка ў ВКЛ, уласнасць Зяновічаў, Радзівілаў, Пшаздзецкіх. Звалася таксама Смургоні, у 19 ст. Смаргоні. У 1552 тут заснаваны кальвінісцкі збор. З 1590 пачалі працаваць папяровая мануфактура, школа, шпіталь. У Смаргоні ўпершыню сталі выпякаць абаранкі (смаргонкі). У 17 ст. Радзівілы заснавалі так званую «Смаргонскую акадэмію»[1] — жартоўная назва промыслу па лоўлі і дрэсіроўцы мядзведзяў. З 1795 Смаргонь у складзе Расійскай імперыі. Падчас вайны 1812 пры адступленні французскіх войскаў тут спыняўся Напалеон, перадаў камандаванне маршалу І. Мюрату і з'ехаў у Парыж. З таго часу дарогу Смаргонь—Ашмяны завуць Напалеонаўскай дарогай. У 1-ую сусветную вайну праз Смаргонь праходзіла лінія фронту, паселішча было разбурана. У 1920—1922 Смаргонь увайшла ў склад Сярэдняй Літвы, з 1922 — Польшчы. З 1939 у БССР, з 1940 горад, цэнтр раёна.

У 1941 годзе акупаваная гітлераўскай Германіяй.

4 ліпеня 1944 года 35-я гвардзейская танкавая брыгада, якой камандаваў Герой Савецкага Саюза Азі Асланаў, фарсіраваўшы Вілію, сумесна з 7-й гвардзейскай брыгадай, вызваліла горад.

У 1985 г. горад Смаргонь быў выдзелены ў асобную адміністрацыйную адзінку абласнога падпарадкавання. У лістападзе 1996 г. адміністрацыйныя адзінкі Смаргонскі раён і горад Смаргонь былі аб'яднаны ў адну — Смаргонскі раён.

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Прадпрыемствы машынабудаўнічай, металаапрацоўчай, харчовай, будаўнічых матэрыялаў, лёгкай прамысловасці. Гасцініца «Смаргонь».

Культура[правіць | правіць зыходнік]

Смаргонскі гісторыка-краязнаўчы музей.

У горадзе праводзіцца Міжнародны конкурс камерных ансамбляў імя М. К. Агінскага.

У 2003 і 2009 гадах горад быў месцам правядзення фестывалю «Адна зямля»[2][3].

Спаса-Праабражэнская царква (1988—1990).

Выдатныя мясціны[правіць | правіць зыходнік]

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Таццяна Кляшчонак. «Аб заснавальніку Смаргонскай Мядзведжай Акадэміі //«Рэгіянальная газета», 4 лютага 2000 г., № 5 (250)
  2. На «Адной зямлі» гаспадарылі ашмянцы//«Рэгіянальная газета», 29 чэрвеня 2001 г., № 26 (323)
  3. Гран-пры “Адной зямлі” выйграў смаргонец//«Рэгіянальная газета»
  4. Міхась Чарняўскі:Расціслаў Лапіцкі — з кагорты невядомых герояў //«Рэгіянальная газета», 25 ліпеня 1997 г., № 13 (258), стар. 3

У Сеціве[правіць | правіць зыходнік]