Гродзенскі раён

Гродзенскі раён

Герб
Краіна	Беларусь
Статус	раён
Уваходзіць у	Гродзенскую вобласць
Уключае	383 сельскіх населеных пунктаў 14 сельсаветаў
Адміністрацыйны цэнтр	Гродна
Вялікі горад	Скідзель
Афіцыйныя мовы	Родная мова: беларуская 51,21 %, руская 38,53 % Размаўляюць дома: беларуская 27,58 %, руская 54,77 %
Насельніцтва (2009)	54 525 чал. (5-е месца)
Шчыльнасць	21,02 чал./км²
Нацыянальны склад	беларусы — 55,98 %, палякі — 33,6 %, рускія — 7,78 %, украінцы — 1,26 %, іншыя — 1,38 %
Плошча	2 593,92 км² (1-е месца)

Гродзенскі раён  — адміністрацыйная адзінка на паўночным захадзе Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Гродна.

Геаграфія

Плошча 2700 км² (1-е месца сярод раёнаў).

Большая частка тэрыторыі раёна занята Нёманскай нізінай, на захадзе — Гродзенскае ўзвышша. Рэльеф — узгорыста-раўнінны. Пераважае вышыня 100—170 метраў над узроўнем мора. Самы высокі пункт — 247 метраў (каля вёскі Капцёўка).

Карысныя выкапні: цагельныя гліны, торф, сілікатныя пяскі, мел, пясчана-гравійныя матэрыялы, сапрапель.

Сярэдняя тэмпература студзеня −5,1 градуса па шкале Цэльсія, ліпеня 18 градусаў па шкале Цэльсія. Ападкаў выпадае 545 мм у год. Вегетацыйны перыяд — 199 сутак.

Асноўныя рэкі — Нёман і яго прытокі Свіслач, Ласосна, Чорная Ганча, Котра. Аўгустоўскі канал злучае раку Нёман з ракой Бебжа (басейн ракі Вісла). На тэрыторыі раёна размешчаны азёры: Белае, Рыбніца, Малочнае, Кальніца, Вераўскае, Кавеня, Шлямы.

Лясы пераважна хваёвыя, бярозавыя, яловыя, займаюць 31,7 % тэрыторыі раёна (буйны масіў Гродзенскай пушчы на паўночным усходзе). Глебы пераважна дзярнова-падзолістыя і дзярнова-падзолістыя забалочаныя. Агульная плошча балот займае 2,5 % плошчы раёна (балотныя масівы Святое, Масткі-Нівішча, Закрэўшчына).

На тэрыторыі раёна размешчаны заказнікі: ландшафтны — Азёры, біялагічныя — Гожаўскі і Сапоцкінскі. Помнікі прыроды: кангламерат пясчана-гравійна-галечны «Прынёманскі», геалагічныя агаленні Калодзежны Роў і Равец.

Гісторыя

Раён утворанны 15 студзеня 1940 г.

Дэмаграфія

Насельніцтва раёна складае 58,6 тыс. чалавек, у тым ліку ў гарадскіх умовах пражываюць каля 12 тыс. Акрамя Гродна на тэрыторыі раёна знаходзяцца горад Скідаль, гарадскі пасёлак Сапоцкін, 383 сельскіх населеных пунктаў, 14 сельсаветаў.

Гаспадарка

Агульная плошча сельгасугоддзяў складае 117 тыс. га, з іх асушаных 20,9 тыс. га. У раёне 12 калгасаў, 5 саўгасаў, 4 сельгаспрадпрыемствы, 4 птушкафабрыкі. Асноўныя галіны сельскай гаспадаркі: мяса-малочная жывёлагадоўля (буйная рагатая жывёла, свінагадоўля, конегадоўля), буракаводства, агародніцтва, вырошчваюць збожжавыя, кармавыя культуры, бульбу.

Прадпрыемствы: харчовай (Скідзельскі цукровы камбінат, вытворчасць мясных і агароднінных кансерваў, масла, сыру, крухмалу), дрэваапрацоўчай прамысловасці (мэбля, піламатэрыялы, сталярныя вырабы), паліўнай прамысловасці (торфабрыкет), вытворчасць будаўнічых матэрыялаў (кафля і жалезабетонныя вырабы).

На тэрыторыі раёна праходзяць чыгуначныя лініі Вільнюс - Гродна - Беласток (Польшча), Гродна - Масты, аўтадарогі ад Гродна на Беласток, Друскінінкай (Літва), Астрыну, Ліду, Вялікую Бераставіцу, Ваўкавыск.

Рэлігія

У раёне дзейнічаюць 46 рэлігійных суполак, якія зарэгістравалі свае статуты: 24 рымска-каталіцкіх, 18 - праваслаўных, таксама дзейнічаюць: суполка царквы Хрысціян Веры Евангельскай, царква Хрысціян Адвентыстаў Сёмага Дня, мусульманская рэлігійная суполка, Новаапостальская рэлігійная суполка.

У прыходах раёна працуюць 14 праваслаўных святароў, 18 ксяндзоў, 9 з іх грамадзяне Рэспублікі Польшча. На тэрыторыі раёна знаходзіцца 40 культавых будынкаў. Увесь час вывучаецца і аналізуецца канфесійная сітуацыя ў раёне, працэсы і з'явы, якія адбываюцца ў рэлігійнай сферы і нацыянальных супольнасцях.

Выдатныя мясціны

Архітэктурныя помнікі: касцёл Тэклі (1854) у вёсцы Адамавічы, касцёл Ушэсця (18 ст.) у вёсцы Адэльск, царква Ушэсця (20 ст.) у вёсцы Азёры, Крыжаўзвіжанская царква (1881) у вёсцы Галавачы, касцёл (19 ст.) у вёсцы Галынка, касцёл (19-20 стст.) у вёсцы Гожа, Благавешчанская царква (17-18 стст.) у вёсцы Жытомля, касцёл Марыі (пачатак 20 ст.) у вёсцы Зарачанка, Троіцкі касцёл (1825) у вёсцы Індура, Праабражэнская царква (1844) у вёсцы Коматава, Мікалаеўская царква (1822) у вёсцы Лаша, касцёл (1806) у вёсцы Парэчча, сядзіба (19 ст.) у вёсцы Свіслач, палацава-паркавы ансамбль (18-19 стст.) у вёсцы Свяцк, Праабражэнскі касцёл (1844) у вёсцы Селіванаўцы. Помнік гідратэхнічнага будаўніцтва (19 ст.) — Аўгустоўскі канал. У вёсцы Верцялішкі мемарыяльны комплекс на брацкай магіле савецкіх воінаў. Вёска Квасоўка — старажытны цэнтр мастацкага промыслу (ручное ткацтва і апрацоўка дрэва).

Выдатныя людзі

• Іосіф Баранецкі
• М. А. Абабкава (1935, в. Сухмяні —) — Герой Сацыялістычнай Працы

Гл. таксама

• Рака Баранава
• Рака Баярка
• Возера Вензавец
• Вёска Александрова
• Вёска Асочнікі
• Вёска Асташа
• Вёска Ахрымаўцы
• Рака Горніца
• Вёска Лабна-Агароднікі
• Рака Гажанка
• Ліхасельцы
• Сапоцкінскі біялагічны заказнік
• Сіўкава

У Сеціве

• Сайт Гродзенскага аблвыканкама
• Гісторыя Гродзенскага раёна