Гродзенскі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Гродзенскі раён
Герб
Coat of Arms of Hrodna, Belarus.png
Краіна

Беларусь

Уваходзіць у

Гродзенскую вобласць

Уключае

383 сельскіх населеных пунктаў
14 сельсаветаў

Адміністрацыйны цэнтр

Гродна

Афіцыйныя мовы

Родная мова: беларуская 51,21 %, руская 38,53 %
Размаўляюць дома: беларуская 27,58 %, руская 54,77 %[1]

Насельніцтва (2009)

54 525 чал,[1] (5-е месца)

Шчыльнасць

21,02 чал./км² (13-е месца)

Нацыянальны склад

беларусы — 55,98 %,
палякі — 33,6 %,
рускія — 7,78 %,
украінцы — 1,26 %,
іншыя — 1,38 %[1]

Плошча

2 593.92[2] км²
(1-е месца)

Гродзенскі раён на карце

Каардынаты: 53°40′ пн. ш. 23°49′ у. д. / 53.666667° пн. ш. 23.816667° у. д. (G) (O) (Я)

Гродзенскі раён  — адміністрацыйная адзінка на паўночным захадзе Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Гродна.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Плошча 2700 км² (1-е месца сярод раёнаў).

Большая частка тэрыторыі раёна занята Нёманскай нізінай, на захадзе — Гродзенскае ўзвышша. Рэльеф — узгорыста-раўнінны. Пераважае вышыня 100—170 метраў над узроўнем мора. Самы высокі пункт — 247 метраў (каля вёскі Капцёўка).

Карысныя выкапні: цагельныя гліны, торф, сілікатныя пяскі, мел, пясчана-гравійныя матэрыялы, сапрапель.

Сярэдняя тэмпература студзеня −5,1 градуса па шкале Цэльсія, ліпеня 18 градусаў па шкале Цэльсія. Ападкаў выпадае 545 мм у год. Вегетацыйны перыяд — 199 сутак.

Асноўныя рэкі — Нёман і яго прытокі Свіслач, Ласосна, Чорная Ганча, Котра. Аўгустоўскі канал злучае раку Нёман з ракой Бебжа (басейн ракі Вісла). На тэрыторыі раёна размешчаны азёры: Белае, Рыбніца, Малочнае, Кальніца, Вераўскае, Кавеня, Шлямы.

Лясы пераважна хваёвыя, бярозавыя, яловыя, займаюць 31,7 % тэрыторыі раёна (буйны масіў Гродзенскай пушчы на паўночным усходзе). Глебы пераважна дзярнова-падзолістыя і дзярнова-падзолістыя забалочаныя. Агульная плошча балот займае 2,5 % плошчы раёна (балотныя масівы Святое, Масткі-Нівішча, Закрэўшчына).

На тэрыторыі раёна размешчаны заказнікі: ландшафтны — Азёры, біялагічныя — Гожаўскі і Сапоцкінскі. Помнікі прыроды: кангламерат пясчана-гравійна-галечны «Прынёманскі», геалагічныя агаленні Калодзежны Роў і Равец.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Раён утворанны 15 студзеня 1940 г.

Дэмаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Насельніцтва раёна складае 58,6 тыс. чалавек, у тым ліку ў гарадскіх умовах пражываюць каля 12 тыс. Акрамя Гродна на тэрыторыі раёна знаходзяцца горад Скідаль, гарадскі пасёлак Сапоцкін, 383 сельскіх населеных пунктаў, 14 сельсаветаў.

Гаспадарка[правіць | правіць зыходнік]

Агульная плошча сельгасугоддзяў складае 117 тыс. га, з іх асушаных 20,9 тыс. га. У раёне 12 калгасаў, 5 саўгасаў, 4 сельгаспрадпрыемствы, 4 птушкафабрыкі. Асноўныя галіны сельскай гаспадаркі: мяса-малочная жывёлагадоўля (буйная рагатая жывёла, свінагадоўля, конегадоўля), буракаводства, агародніцтва, вырошчваюць збожжавыя, кармавыя культуры, бульбу.

Прадпрыемствы: харчовай (Скідзельскі цукровы камбінат, вытворчасць мясных і агароднінных кансерваў, масла, сыру, крухмалу), дрэваапрацоўчай прамысловасці (мэбля, піламатэрыялы, сталярныя вырабы), паліўнай прамысловасці (торфабрыкет), вытворчасць будаўнічых матэрыялаў (кафля і жалезабетонныя вырабы).

На тэрыторыі раёна праходзяць чыгуначныя лініі Вільнюс - Гродна - Беласток (Польшча), Гродна - Масты, аўтадарогі ад Гродна на Беласток, Друскінінкай (Літва), Астрыну, Ліду, Вялікую Бераставіцу, Ваўкавыск.

Рэлігія[правіць | правіць зыходнік]

У раёне дзейнічаюць 46 рэлігійных суполак, якія зарэгістравалі свае статуты: 24 рымска-каталіцкіх, 18 - праваслаўных, таксама дзейнічаюць: суполка царквы Хрысціян Веры Евангельскай, царква Хрысціян Адвентыстаў Сёмага Дня, мусульманская рэлігійная суполка, Новаапостальская рэлігійная суполка.

У прыходах раёна працуюць 14 праваслаўных святароў, 18 ксяндзоў, 9 з іх грамадзяне Рэспублікі Польшча. На тэрыторыі раёна знаходзіцца 40 культавых будынкаў. Увесь час вывучаецца і аналізуецца канфесійная сітуацыя ў раёне, працэсы і з'явы, якія адбываюцца ў рэлігійнай сферы і нацыянальных супольнасцях.

Выдатныя мясціны[правіць | правіць зыходнік]

Архітэктурныя помнікі: касцёл Тэклі (1854) у вёсцы Адамавічы, касцёл Ушэсця (18 ст.) у вёсцы Адэльск, царква Ушэсця (20 ст.) у вёсцы Азёры, Крыжаўзвіжанская царква (1881) у вёсцы Галавачы, касцёл (19 ст.) у вёсцы Галынка, касцёл (19-20 стст.) у вёсцы Гожа, Благавешчанская царква (17-18 стст.) у вёсцы Жытомля, касцёл Марыі (пачатак 20 ст.) у вёсцы Зарачанка, Троіцкі касцёл (1825) у вёсцы Індура, Праабражэнская царква (1844) у вёсцы Коматава, Мікалаеўская царква (1822) у вёсцы Лаша, касцёл (1806) у вёсцы Парэчча, сядзіба (19 ст.) у вёсцы Свіслач, палацава-паркавы ансамбль (18-19 стст.) у вёсцы Свяцк, Праабражэнскі касцёл (1844) у вёсцы Селіванаўцы. Помнік гідратэхнічнага будаўніцтва (19 ст.) — Аўгустоўскі канал. У вёсцы Верцялішкі мемарыяльны комплекс на брацкай магіле савецкіх воінаў. Вёска Квасоўка — старажытны цэнтр мастацкага промыслу (ручное ткацтва і апрацоўка дрэва).

Выдатныя людзі[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

У Сеціве[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі