Лідскі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Лідскі раён
Герб
BIA Lida COA.png
Краіна Беларусь
Уваходзіць у Гродзенскую вобласць
Уключае 276 сельскіх населеных пунктаў
15 сельсаветаў
Адміністрацыйны цэнтр Ліда
Афіцыйныя мовы Родная мова: беларуская 53,48 %, руская 41,75 %
Размаўляюць дома: беларуская 30,81 %, руская 61,07 %[1]
Насельніцтва (2009)
135 096 чал.[1] (1-е месца)
Шчыльнасць 86,12 чал./км²
Нацыянальны склад беларусы — 51,38 %,
палякі — 35,28 %,
рускія — 9,35 %,
украінцы — 1,68 %,
іншыя — 2,31 %[1]
Плошча 1 566,74[2] км² (6-е месца)
Лідскі раён на карце
Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Лідскі раён на Вікісховішчы

Лідскі раёнадміністрацыйная адзінка ў складзе Гродзенскай вобласці.

Утвораны 15 студзеня 1940 ў складзе Баранавіцкай вобласці, з 20 верасня 1944 раён у складзе Гродзенскай вобласці, з 1962 ў сучасных межах. У складзе раёна гарады Ліда і Бярозаўка, рабочы пасёлак Першамайскі, 276 сельскіх населеных пунктаў, 15 сельсаветаў: Беліцкі, Бердаўскі, Ваверскі, Ганчарскі, Голдаўскі, Дакудаўскі, Дварышчанскі, Дзітвянскі, Дубровенскі, Крупаўскі, Мажэйкаўскі, Пескаўскі, Тарноўскі, Траццякоўскі, Ходараўскі.

Прырода[правіць | правіць зыходнік]

Тэрыторыя раёна знаходзіцца ў межах Лідскай раўніны і Нёманскай нізіны. Паверхня раўнінная, пераважаюць вышыні 130—180 м, найвышэйшы пункт — 207 м (за 8 км на поўнач ад Ліды). Карысныя выкапні: торф, пясок, жвір, гліна, мел. Сярэдняя тэмпература студзеня −5,7°C, ліпеня 17,6°C, ападкаў 604 мм за год, вегетацыйны перыяд 194 дні. З паўночнага ўсходу на паўднёвы захад уздоўж мяжы з Навагрудскім і Дзятлаўскім раёнамі працякае рака Нёман, якая мае прытокі ГаўяЖыжмой), ДзітваЛідзеяй), Лебяда, Нарва, Астроўна. На тэрыторыі раёна азёры Вялічкаўскае і Глухава. Глебы сельгасугоддзяў дзярнова-падзолістыя (50,6 %), дзярнова-падзолістыя забалочаныя (19,5 %), тарфяна-балотныя (14,8 %), дзярновыя забалочаныя (12,7 %) і інш. Пад лесам 27 % тэрыторыі. Пераважаюць лясы хваёвыя, яловыя, бярозавыя, найбольшыя масівы на ўсходзе — частка Нёманскіх лясоў. Балоты займаюць 13,4 % тэрыторыі раёна, з іх асушана каля 7,2 тыс. га; найбольш вялікія Дакудаўскае балота, Жыжма. Заказнік рэспубліканскага значэння «Дакудаўскі».

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Нацыянальны склад насельніцтва (паводле перапісу 2009, %): беларусы — 51,4, палякі — 35,3, рускія — 9,4, украінцы — 1,7. Беларускую мову назвалі роднай 53,5% жыхароў раёна.

Гаспадарка[правіць | правіць зыходнік]

Галоўны гаспадарчы цэнтр раёна - горад Ліда. У горадзе Бярозаўка працуе шклозавод "Нёман", хлебазавод. Дзейнічаюць торфапрадпрыемствы ў Дзітве і Першамайскім. У в. Даржы знаходзяцца ільнозавод і завод мяса-касцяной мукі.

У раёне 16 сельскагаспадарчых прадпрыемстваў, 33 фермерскія гаспадаркі. Вырошчваюць збожжавыя і кармавыя культуры, бульбу, лён. Развіваецца мяса-малочная жывёлагадоўля, свінагадоўля. Працуе Лідская птушкафабрыка.

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

  • Пакроўская царква ў в. Ганчары (XVIII ст.)
  • Царква Раства Багародзіцы ў в. Голдава (XVIII ст.)
  • Крыжаўзвіжанская царква ў в. Бабры (XVIII ст.)
  • Крыжаўзвіжанская царква ў в. Беліца (пач. ХХ ст.)
  • Пакроўская царква ў в. Збляны (ХХ ст.)
  • Міхайлаўскі касцёл у в. Нецеч (ХІХ ст.)
  • Міхайлаўскі касцёл у в. Белагруда (пач. ХХ ст.)
  • Сядзібны комплекс у в. Малое Мажэйкава (ХІХ ст.)
  • Сядзібны комплекс у в. Тарнова (ХІХ — пач. ХХ ст.)
  • Помнікі землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну
  • Брацкія магілы савецкіх воінаў і партызан
  • Магілы ахвяр фашызму
  • Помнікі археалогіі паблізу вёсак Белагруда, Беліца, Беневічы, Гарняты, Дакудава, Збляны, Красоўшчына і інш.

Гл. таксама Горад Ліда#Славутасці

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама Горад Ліда#Вядомыя ўраджэнцы і жыхары

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Памяць: Ліда. Лідскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі / Рэдкал. В. Баранаў і інш. - Мн.: Беларусь, 2004.
  • А. С. Макарэвіч. Спіс незацверджанай шляхты Лідскага павета за 1853 г. як каштоўная крыніца па сацыяльна-дэмаграфічнай гісторыі і генеалогіі краю // Архіварыус, № 6. Мн., 2008

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі