Петрапаўлаўскі сабор

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Праваслаўны сабор
Петрапаўлаўскі сабор
PeterandPaulFortress2.JPG
Каардынаты: 59°57′01″ пн. ш. 30°19′00″ у. д. / 59.950278° пн. ш. 30.316667° у. д. (G) (O) (Я)59°57′01″ пн. ш. 30°19′00″ у. д. / 59.950278° пн. ш. 30.316667° у. д. (G) (O) (Я)
Краіна Расія
Горад Санкт-Пецярбург
Канфесія Праваслаўе
Епархія Санкт-Пецярбургская 
Тып будынка Сабор
Архітэктурны стыль Пятроўскае барока
Аўтар праекта Даменіка Трэзіні
Першае згадванне 1703
Дата заснавання май 1712
Будаўніцтва 8 чэрвеня 17121733
Дата скасавання 19192000
Статус ахоўваецца дзяржавай
Стан Выдатны

Петрапаўлаўскі сабор (Санкт-Пецярбург)
Петрапаўлаўскі сабор
Петрапаўлаўскі сабор

Петрапаўлаўскі сабор (афіцыйная назва — Сабор у імя першавярхоўных апосталаў Пятра і Паўла) — праваслаўны сабор у Санкт-Пецярбургу ў Петрапаўлаўскай крэпасці, пахавальня рускіх імператараў, помнік архітэктуры пятроўскага барока[1].

Да 2012 года сабор вышынёй 122,5 м быў самым высокім з будынкаў Санкт-Пецярбурга. З 2013 года ён з'яўляецца трэцім па вышыні будынкам у горадзе, пасля 140-мятровага небаскроба Лідэр Таўэр і жылога комплексу «Князь Аляксандр Неўскі», вышыня якога складае 124 метра.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

У 1703 годзе Пётр I заклаў на беразе Фінскага заліва Петрапаўлаўскую крэпасць. Пётр разумеў, што новая Расія мае патрэбу ў архітэктуры, здольнай выказаць ідэі часу. Імкнучыся ўзмацніць пануючае становішча маладой сталіцы сярод гарадоў Расіі, цар задумаў новае будаўніцтва, якое паднялося б вышэй званіцы Івана Вялікага і Меншыкавай вежы. Новы храм павінен быў стаць самым значным збудаваннем сталіцы і знаходзіцца ў самым сэрцы Петрапаўлаўскай крэпасці[2].

Драўляная Петрапаўлаўская царква. Гравюра Г. А. Качалава.

Будаўніцтва храма пачалося 29 чэрвеня 1703 года ў дзень святых апосталаў Пятра і Паўла на тэрыторыі толькі што закладзенай Петрапаўлаўскай крэпасці. Асвячэнне першай драўлянай Петрапаўлаўскай царквы адбылося 1 красавіка 1704 года. 14 мая тут правялі святочную службу ў гонар перамогі фельдмаршала Б. П. Шарамецева над шведскімі суднамі на Чудскім возеры.

30 мая 1712 года быў закладзены каменны Петрапаўлаўскі сабор[3]. Ён будаваўся такім чынам, што драўляны храм заставаўся ўнутры новага будынка[2]. Працай кіраваў італьянскі архітэктар Даменіка Трэзіні[1]. Ва ўстаноўцы шпіля ўдзельнічаў галандскі майстар Харман ван Болас. Па загадзе Пятра I будаўніцтва пачалося з званіцы[2]. З-за недахопу рабочых рук, уцёку сялян і недахопу рабочых матэрыялаў яна была скончана толькі ў 1720 годзе[2]. Аднак шпіль званіцы быў накрыты лістамі пазалочанай медзі толькі праз некаторы час[2]. Вышыня збудавання складала 112 метраў, што на 32 метра вышэй за званіцу Івана Вялікага[2]. Увесь сабор быў дабудаваны толькі да 1733 года ўжо пасля смерці Пятра I[2].

З установы ў 1742 годзе Санкт-Пецярбургскай епархіі да асвячэння ў 1858 годзе цяперашняга Ісакіеўскага сабора Петрапаўлаўскі сабор з'яўляўся кафедральным, затым быў перададзены ў прыдворнае ведамства[1].

У 17561757 гадах Петрапаўлаўскі сабор быў адноўлены пасля пажару. У 1773 годзе асвячоны прыдзел святой Кацярыны. На званіцы ў 1776 годзе змантаваны куранты майстры Б. Оарта Краса з Галандыі[1]. Пашкоджаную фігуру ангела ў 1830 годзе адрамантаваў Пётр Цялушкін, які падняўся наверх без лясоў.

У 18571858 гадах драўляныя канструкцыі шпіля былі заменены металічнымі (архітэктар К. А. Тон, інжынеры Д. І. Жураўскі[1], А. С. Рахнеўскі і П. П. Мельнікаў). Асноўнай задачай была замена драўляных крокваў на металічныя на званіцы сабора. Жураўскі прапанаваў пабудаваць канструкцыю ў выглядзе васьміграннай усечанай правільнай піраміды, звязанай кольцамі; ён жа распрацаваў метад разліку канструкцыі[4]. Пасля гэтага вышыня будынка павялічылася на 10,5 метраў[2].

У 18641866 гадах ранейшыя царскія вароты заменены новымі, выкананымі з бронзы (архітэктар А. І. Кракау); у 18751877 гадах Д. Бальдзіні напісаў новыя плафоны[1].

У 1919 годзе Петрапаўлаўскі сабор быў зачынены, а ў 1924 годзе пераўтвораны ў музей, большасць каштоўных прадметаў канца XVII — пачатку XVIII стагоддзяў (сярэбраная начынне, кнігі, аблачэнне, іконы) былі перададзены ў іншыя музеі[1].

У Вялікую Айчынную вайну Петрапаўлаўскі сабор моцна пацярпеў. У 1952 годзе былі адрэстаўраваны фасады, у 19561957 гадах — інтэр'еры. У 1954 годзе будынак быў перададзена Музею гісторыі горада[1][3].

З 1990-х гадоў у Петрапаўлаўскам саборы рэгулярна праходзяць паніхіды па расійскіх імператарах, з 2000 года — набажэнствы[1]. У 2008 годзе ў саборы было праведзена першае пасля 1917 года велікоднае набажэнства. У наш час настаяцелем храма служыць ігумен Аляксандр (Фёдараў), які з'яўляецца таксама прадстаўніком Санкт-Пецярбургскай епархіі па архітэктурна-мастацкіх пытаннях.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]