Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Саюз пісьменнікаў Беларусі
Тып грамадскае аб’яднанне
Год заснавання 2005
Размяшчэнне г. Мінск, вул. Фрунзэ, 5
Ключавыя фігуры Мікалай Чаргінец
Колькасць членаў 606 (на снежань 2016 года)[1]
Вэб-сайт http://www.oo-spb.by/

Саюз пісьменнікаў Беларусі — творчая арганізацыя беларускіх празаікаў, паэтаў, журналістаў, крытыкаў і іншых дзеячаў літаратуры, якая падтрымліваецца рэжымам Лукашэнкі(бел. (тар.)) бел.. Размяшчаецца ў Доме літаратара па адрасе вуліца Фрунзэ, 5.

Гісторыя стварэння[правіць | правіць зыходнік]

З’явілася ў лістападзе 2005 года, калі некаторыя члены Саюза беларускіх пісьменнікаў выйшлі з яго і ўтварылі новую арганізацыю. Прычынай для выхаду яны назвалі «палітызацыю СБП, яго барацьбу з уладаю, якая суправаджалася шалёнай спекуляцыяй на культуры, праблеме беларускай мовы і г. д., адсутнасць дэмакратычных прынцыпаў»[2].

Паколькі выкарыстанне назвы краіны ў назвах палітычных партый і грамадскіх арганізацый у Беларусі забароненае, Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка 7 верасня 2006 года выдаў указ, у якім дазволіў Саюзу пісьменнікаў ужываць у сваёй назве слова «Беларусь»[3]. Гэтым жа ўказам праўладны саюз быў вызвалены ад сплаты падаткаў на прыбытак і на дададзеную вартасць, а незалежны Саюз беларускіх пісьменнікаў пазбаўлены гэтага права.

Структура[правіць | правіць зыходнік]

На 2016 год колькасць членаў Саюза складала больш за 600 чалавек[4], аб’яднаных у 6 абласных і Мінскую гарадскую арганізацыі. На 2021 г. колькасць членаў, паводле СПБ, перавысіла 700[5]. Нязменны старшыня Саюза — Мікалай Чаргінец, намеснікі старшыні — Алена Стэльмах і Анатоль Матвіенка. Пры СПБ створаныя секцыі прозы, паэзіі, дзіцячай літаратуры, публіцыстыкі, сатыры і гумару, крытыкі і літаратуразнаўства, драматургіі, перакладу і славянскіх літаратур, краязнаўства, прыгод і фантастыкі [6]. Таксама заяўлялася пра творчыя клубы СПБ, секцыі пры бібліятэках, школах, ВНУ, літаратурную студыю[7]. Сярод чальцоў СПБ лаўрэаты рэспубліканскіх і міжнародных прэмій, у тым ліку Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь, уладальнікі ордэнаў і медаляў, дактары і кандыдаты навук[4].

Крытыка[правіць | правіць зыходнік]

Адзіны Саюз пісьменнікаў БССР, які існаваў з 1934 года, быў расколаты ў 2005 годзе пры актыўным удзеле Мікалая Чаргінца. Праўладны Саюз пісьменнікаў Беларусі быў створаны на ўстаноўчым сходзе 18 лістапада 2005 года, але пераважная большасць членаў старога Саюза не пайшлі за Чаргінцом[8]. Адной з прычын стварэння СПБ лічыцца спроба ўлады разбурыць незалежны Саюз беларускіх пісьменнікаў (СБП), які ўладам не ўдалося падпарадкаваць[9]. Пасля стварэння праўладнага СПБ, які фінансуецца з дзяржаўнага бюджэту, незалежны СБП быў пазбаўлены ранейшай дзяржпадтрымкі, яго вымусілі пакінуць Дом літаратара. Саюзу пісьменнікаў Беларусі былі перададзеныя літаратурныя часопісы «Полымя», «Нёман», «Маладосць», штотыднёвая газета «Літаратура і мастацтва», заснавальнікам якіх быў СБП[10]. Пры гэтым тыражы газеты «Літаратура і мастацтва» ў 2006—2020 гг., паводле падлікаў Міхася Скоблы, зменшыліся амаль у 10 разоў[11].

Каля 70% членаў Саюза пісьменнікаў Беларусі з’яўляюцца рускамоўнымі, і частка з іх адмоўна ставіцца да беларускамоўнай літаратуры, аддаючы перавагу рускамоўнай. Мікалай Чаргінец, які ўзначальвае СПБ, прынцыпова не гаворыць па-беларуску[12].

Шэраг вядомых беларускіх творцаў з цягам часу пакінулі прыўладны Саюз пісьменнікаў Беларусі. Сярод іх: празаікі Андрэй Федарэнка, Алесь Наварыч, Валер Гапееў, Анатоль Казлоў, Леанід Левановіч, паэтка Раіса Баравікова і дзіцячая пісьменніца Алена Масла[9][12]. Большасць з іх працавалі ў дзяржаўных літаратурных выданнях і выдавецтвах, і ўдзел у СПБ быў для іх быў умовай захавання працоўнага месца. Па меры сыходу з працы ў дзяржаўных выданнях і холдынгах яны пакінулі і саюз. Пісьменнікі, якія выйшлі з СПБ, называлі далейшае членства ў Саюзе Чаргінца несумяшчальным са сваімі маральнымі прынцыпамі[9].

Палітолаг Вольф Рубінчык у 2021 г. раскрытыкаваў СПБ за тэндэнцыйна праведзенае даследаванне запатрабаванасці кніг у беларускіх бібліятэках (2019–2021 гг.)[13]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Ларыса Цімошык Нашчадкі ды сутворцы. Летапіс пісьменніцкай арганізацыі: удакладніць і працягваць. // Літаратура і мастацтва : газ.. — 2 снежня 2016. — С. 1, 4.
  2. Баценкова Н. «Мы опоздали на десять лет» // Рэспублiка. — № № 226 (3916). — 2 декабря 2005
  3. Указ Президента Республики Беларусь от 7 сентября 2006 г. №564 «О некоторых вопросах деятельности общественного объединения „Союз писателей Беларуси“ и о внесении изменений и дополнения в отдельные указы Президента Республики Беларусь» (руск.) . Валерый Станіслававіч Леванеўскі. Праверана 27 мая 2010.
  4. 4,0 4,1 Яна Явіч Сустрэнемся, пагаворым... напішам! // Літаратура і мастацтва : газета. — Мн.: РВУ «Звязда», 6 студзеня 2016. — В. 4852. — № 1. — С. 3.
  5. http://oo-spb.by/index.php?id=8
  6. Структура СПБ
  7. Союз писателей Беларуси в 2006 году познакомил читателей с творчеством 43 новых поэтов
  8. Іна Студзінская Навошта ствараецца Саюз пісьменьнікаў Саюзнай дзяржавы?. Радыё Свабода (4 снежня 2009). Праверана 27 лютага 2019.
  9. 9,0 9,1 9,2 Мікола Бугай Баравікова і Масла выходзяць з лукашэнкаўскага Саюза пісьменнікаў. Наша Ніва (27 ліпеня 2013). Архівавана з першакрыніцы 27 лютага 2019. Праверана 27 лютага 2019.
  10. Саюз беларускіх пісьменнікаў патрабуе спыніць масавы пераслед літаратараў. TUT.BY (4 лютага 2010). Праверана 27 лютага 2019.
  11. Скобла М. Не глядзі, Чаргінец, у чужы гаманец. Народная Воля (16 кастрычніка 2020). Праверана 21 кастрычніка 2020.
  12. 12,0 12,1 Міхась Скобла Раіса Баравікова: Зь мяне зрабілі «ворага народу». Радыё Свабода (9 жніўня 2013). Праверана 27 лютага 2019.
  13. https://belisrael.info/?p=28973

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]