Горад Быхаў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Быхаў
Сцяг Герб
Сцяг
Герб
Каардынаты Каардынаты: 53°31′00″ пн. ш. 30°15′00″ у. д. / 53.516667° пн. ш. 30.25° у. д. (G) (O) (Я)53°31′00″ пн. ш. 30°15′00″ у. д. / 53.516667° пн. ш. 30.25° у. д. (G) (O) (Я)
Краіна
Вобласць
Раён
Першае згадванне
Плошча
2,3 км²
Насельніцтва
16 400 чалавек (2006)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 2231
Паштовы індэкс
213352, 213353
Аўтамабільны код
6
Быхаў (Беларусь)
Быхаў
Быхаў
Быхаў (Магілёўская вобласць)
Быхаў
Быхаў

Бы́хаў — горад раённага падпарадкавання ў Магілёўскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Быхаўскага раёна, цэнтр Дня беларускага пісьменства (2013); прыстань на р. Дняпро. У 50 км ад Магілёва; чыгуначная станцыя на лініі Магілёў—Жлобін, аўтадарогамі злучаны з Магілёвам, Рагачовам і з аўтамагістралямі Магілёў-Гомель, Магілёў—Бабруйск. Насельніцтва 16,7 тыс. чал. (2006).

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Упершыню згадваецца ў «Спісе рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх» (канец XIV ст.), у 1430 г. сярод гарадоў, што падтрымалі абранне Свідрыгайлы вялікім князем. Паўстаў на месцы ўмацаванага гарадзішча. У 2-й чвэрці XV ст. належаў князю Дз. С. Друцкаму-Зубравіцкаму па пазванні Сякіра. Яго дачка Марына пабралася шлюбам з князем С. С. Гальшанскі-Трабскім і валодала Быхавам сумесна з мужам, а потым як удава. Памерла каля 1495 г., завяшчала Быхаў свайму ўнуку А. Гаштольду. Найбуйнейшыя магнаты свайго часу А. Гаштольд і яго адзіны сын Станіслаў валодалі Быхавам да смерці Станіслава ў 1542 г., потым усе маёнткі Гаштольдаў адышлі да вялікага князя Жыгімонта I Старога. Быхаў быў ператвораны ў цэнтр дзяржаўнага стараства, здадзенага ў заклад князю І. Саламярэцкаму, які ў 1556 г. Быхаў пераклаў Е. А. Хадкевічу. Апошні ў 1560 г. атрымаў прывілнй на валоданне Быхавам у якасці лена, пазней — у якасці вотчыны. У 1561 г. Быхаў перайшоў да Я. Е. Хадкевіча, «графа на Шклове, Быхаве, Глуску і Мышы». У кан. 16 ст. тут пачата будаўніцтва быхаўскіх гарадскіх ўмацаванняў і Быхаўскага замка. Я. К. Хадкевіч (апошні ўладальнік Быхава з роду Хадкевічаў) заснаваны касцёл св. Казіміра. У 16—18 ст. працавала вядомая ў Еўропе Быхаўская людвісарня (гарматная ліцейня майстэрня), дзе мясцовыя высокакваліфікаваныя майстра выраблялі гарматы, ядры, кулі і інш. Пасля шлюбу дачкі Я. К. Хадкевіча Ганны з сынам канцлера Л. Сапегі Янам Станіславам у 1621 г. Быхаў перайшоў да Сапегаў. Горадам валодалі Сапегі: Казімір Леў1635 г.), Павел Ян (16561665 гг.), Казімір Ян (да 1720 г.), Юры Станіслаў (да 1732 г.), Антоній Казімір (да 1739 г).

У 1-й палове XVII ст. ў адрозненне ад мястэчка Новы Быхаў Быхаў пачынаюць называць Старым Быхавам. Быў цэнтрам вялізнага Быхаўскага графства ў Аршанскім павеце. У 1648 г. горад асаджала, але не здолела ўзяць казацкае войска Ф. Гаркушы. Падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гг. адбыліся абарона Быхава 1654-1656 гг., абарона Быхава 1659 г., аблога Быхава 1660-1661 гг. У Паўночную вайну (17001721) важны стратэгічны пункт, адбыліся аблога Быхава 1702 г., абарона Быхава 1707 г. У 1747 г. у Быхаве 247 двароў; бібліятэка, паташня, саладоўня, лазня, астрог. Насельніцтва групавалася ў мяшчанскай і яўрэйскай абшчынах. За карыстанне зямлёй яны плацілі ўладальніку горада грашовы чынш і выконвалі павіннасці ў замку. У 1755 г. у Быхаве 2522 жыхара, 534 двары, малітоўная школа, 9 гандлёвых радоў, праводзіліся 3 кірмашы на год. У 17721796 і 18021923 цэнтр Быхаўскага павета Магілёўскай губерні. У 1781 зацверджаны герб горада. З 1831 г. дзяржаўная ўласнасць. З 1924 г. цэнтр раёна.

Дэмаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Перапісы (*) або ацэнкі колькасці насельніцтва [1] :

Дэмаграфічныя змены
1815 1841 1860 1904 1939* 1959*
3 219 5 475 6 372 7 270 11 000 13 227
1970* 1979* 1989* 1999* 2009* 2011
17 371 18 048 20 049 18 400 17 031 16 905

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Прадпрыемствы харчовай, дрэваапрацоўчай прамысловасці. Гасцініца «Днепр».

Культура[правіць | правіць зыходнік]

Быхаўскі гісторыка-краязнаўчы музей.

Выдатныя мясціны[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]