Каляды

Паштовая марка Беларусі

Калядоўшчыкi Горацкага павета Магілёўскай губерні, 1903 г.

Каля́ды (састарэлае дыялектнае роздвяны́е свята́, калядныя святкі, калядныя нядзелі) — дванаццаць дзён з Каляды да Вадохрышча, народнае зімовае свята дахрысціянскага паходжання.

Народныя абрады

У гадавым коле народных земляробчых абрадаў і свят займала 1-е месца. З усталяваннем хрысціянства прымеркавана да рэлігійных свят Нараджэнне Хрыстова і Хрышчэнне Гасподняе. На Беларусі хрысціянская абраднасць святкавання Каляд шчыльна пераплецена з народнымі святочнымі звычаямі.

Каляды працягваюцца з 24 снежня (6 студзеня) па 6 (19) студзеня. Для Каляд характэрны тры абрадавыя вячэры (куцці): посная (вялікая) спраўляецца перад 1-м святочным днём, багатая (тоўстая, шчодрая) з мяснымі стравамі — у Шчодры вечар (вечар перад Новым годам), посная (галодная, вадзяная) — перад Вадохрышчам. Наладжваліся калядаванне, варажба, шматлікія забавы, гульні; спявалі калядныя песні.

Этымалогія

Назва Каляды паходзіць, верагодна, ад лац.: Calendae календы — назва першага дня кожнага месяца ў рымлян.

Гл. таксама

• Перша Каляда
• Ёль
• Каляднае
• Нараджэнне Хрыстова

Літаратура

• Виноградова Л. Н., Плотникова А. А. Святки // Славянские древности: Этнолингвистический словарь / Под ред. Н. И. Толстого; Институт славяноведения РАН. — М.: Международные отношения, 2009. — Т. 4. — С. 584—589. — ISBN 978-5-7133-1312-8.
• Золотые правила народной культуры / О. В. Котович, И. И. Крук. — Мінск: Адукацыя i выхаванне, 2010. — С. 592. — ISBN 978-985-471-335-9.
• Быль В. Як шляхта каляды спраўляла // ARCHE Пачатак, 2 студз. 2012.