Каляды

Каля́ды (ад лац.: Calendae календы — назва першага дня кожнага месяца ў рымлянаў) — народнае зімовае свята дахрысціянскага паходжання, звязана з першым павелічэннем самага кароткага дня. У гадавым коле народных аграрных абрадаў і святкаванняў займала 1-е месца. З усталяваннем хрысціянства прымеркаванае да рэлігійных святаў Раства Хрыстова і Вадохрышча. На Беларусі хрысціянскі рытуал святкавання Калядаў шчыльна пераплецены з народнай святочнай традыцыяй. Каляды працягваюцца з 24 снежня да 6 студзеня. Для Калядаў характэрныя тры абрадавыя вячэры (куцці): посная (вялікая) спраўляецца перад 1-м святочным днём, багатая (тоўстая, шчодрая) з мяснымі стравамі — у вечар перад Новым годам, посная (галодная, вадзяная) — перад Вадохрышчам. Наладжваліся калядаванне, варажба, шматлікія забавы, гульні; спявалі калядныя песні.

Свята Ражства Хрыстова

Гісторыя з'яўлення свята

У хрысціянскай царкве з канца II стагоддзя аж да IV стагоддзя падзеі Ражства ўспаміналіся ў дзень Багаяўлення, 6 студзеня. Каля 200 года Клімент Александрыйскі згадвае пра такую практыку. Першыя паведамленні пра з'яўленне асобнага свята Ражства і святкавання яго 25 снежня адносяцца да сярэдзіны IV стагоддзя. Верагодна, было абумоўлена імкненнем хрысціянскай царквы выцесніць шырокараспаўсюджаны ў Рымскай імперыі культ Непераможнага Сонца, чыё нараджэнне адзначалі 25 снежня

Даты святкавання ў розных цэрквах

Рымска-каталіцкая царква і большасць пратэстанцкіх цэркваў святкуюць 25 снежня па сучаснаму грыгарыянскаму календару.

Руская, Іерусалімская, Сербская, Грузінская праваслаўныя цэрквы і Афон, а таксама старажытнаўсходнія і ўсходнекаталіцкія цэрквы святкуюць 25 снежня па юліянскім календары (т. з. «старому стылю»), што адпавядае 7 студзеня сучаснага грыгарыянскага календара.

Канстанцінопальская (акрамя Афона), Антыяхійская, Александрыйская, Кіпрская, Балгарская, Румынская, Эладская і некаторыя іншыя праваслаўныя цэрквы святкуюць 25 снежня па новаюліянскаму календару, які супадае з сучасным грыгарыянскім календаром, гэта значыць адначасова з іншымі хрысціянскімі канфесіямі, якія адзначаюць Ражство па «новым стылі».

У Армянскай царквы Ражство, як у старажытнай Царкве, святкуецца 6 студзеня ў адзін дзень з Хрышчэннем Гасподнім пад агульным імем Багаяўлення.

Дзяржавы, у якіх Ражство Хрыстова — выхадны дзень

Адзіны выхадны дзень

• Арменія — 6 студзеня
• Грузія — 7 студзеня
• Казахстан — 7 студзеня
• Кыргызстан — 7 студзеня
• Малдова — 7 студзеня
• Партугалія — 25 снежня
• Паўднёвая Карэя — 25 снежня
• Расія — 7 студзеня (непрацоўны дзень з 1991 года)
• Сербія — 7 студзеня
• ЗША — 25 снежня
• Францыя — 25 снежня
• Украіна — 7 студзеня

Два выхадных дні

• Беларусь — 25 снежня, 7 студзеня
• Вялікабрытанія — 25 снежня, 26 снежня
• Венгрыя — 25 снежня, 26 снежня
• Германія — 25 снежня, 26 снежня
• Грэцыя — 25 снежня, 26 снежня
• Ірландыя — 25 снежня, 26 снежня
• Іспанія — 25 снежня, 26 снежня
• Італія — 25 снежня, 26 снежня
• Люксембург — 25 снежня, 26 снежня
• Нідэрланды — 25 снежня, 26 снежня
• Нарвегія —25 снежня, 26 снежня
• Польшча —25 снежня, 26 снежня
• Фінляндыя — 25 снежня, 26 снежня
• Харватыя — 25 снежня, 26 снежня
• Швецыя — 25 снежня, 26 снежня

Тры выхадных дні

• Балгарыя — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
• Данія — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
• Латвія — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
• Літва — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
• Славакія — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
• Чэхія — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
• Эстонія — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня

Гл. таксама

• Ёль
• Каляднае
• Народны каляндар