Паўднёвааравійскае пісьмо

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Паўднёвааравійскае пісьмо
Sana' national museum 03.jpg
Тып пісьма кансанантнае
Мовы семіцкія паўднёвааравійскія дыялекты, геэз
Гісторыя
Дата стварэння каля XIII стагоддзе да н.э.
Перыяд IX стагоддзе да н.э. - VII стагоддзе н.э.
Паходжанне протасінайскае пісьмо
Роднасныя Фінікійскае пісьмо
Уласцівасці
Напрамак пісьма бустрафедон
Знакаў 29
ISO 15924 Sarb
Commons-logo.svg Паўднёвааравійскае пісьмо на Вікісховішчы

Паўднёвааравійскае пісьмо (муснад — المُسند) — старажытная пісьменнасць, ад якой пайшло сучаснае эфіопскае пісьмо.

Паўднёваарабскае пісьмо аддзялілася ад протаханаанейскага алфавіта не пазней IX стагоддзя да н.э. Яно выкарыстоўвалася для запісаў на старажытных паўднёвааравійскіх мовах у Сабейскім царстве, Катабане, Хадрамаўце, Маіне і Хім'яры, а таксама ранніх формаў геэза ў дааксумскіх княствах.

Сабейскі надпіс
Надпіс паўднёвааравійскім пісьмом

Адны з першых надпісаў на гэтым алфавіце, якія датуюцца 9 стагоддзем да н.э., былі зроблены ў правінцыі Акеле Гузай у Эрытрэі. Надпісы, знойдзеныя ў Вавілоне і ў Емене, датуюцца 8 стагоддзем да н.э.

Паўднёвааравійскае пісьмо канчаткова склалася да 500 годзе да н.э. і выкарыстоўвалася (уключаючы стара-паўночнаарабскія надпісы на адным з яго варыянтаў) аж да VII стагоддзя н.э., калі было замешчана арабскім алфавітам. У Эфіопіі з яго ўтварыўся алфавіт геэз, які, з дададзенымі ў наступныя стагоддзі дадатковымі сімваламі, выкарыстоўваецца для запісу амхарскай мовы, тыгрынья і тыгрэ, а таксама іншых моў — семіцкіх, кушыцкіх і ніла-сахарскіх.

Курсіўны шрыфт «забур» («паўднёвааравійскі мінускул») выкарыстоўваўся старажытнымі еменцамі для вядзення штодзённых запісаў на драўляных дошчачках. Манументальныя надпісы, падобныя прыведзеным на ілюстрацыях, высякаліся шрыфтам «муснад».

Знакі[правіць | правіць зыходнік]

У паўднёвааравійскім пісьме 29 знакаў, частка з якіх мае адпаведнікаў у іншых алфавітах, у прыватнасці, угарыцкім і фінікійскім:

Эпіграфічны паўднёвааравійскі алфавіт
Знак
Транскрыпцыя
IPA
Himjar ha.PNG
h
[h]
Himjar lam.PNG
l
[l]
Himjar ha2.PNG

[ħ]
Himjar mim.PNG
m
[m]
Himjar qaf.PNG
q
[q]
Himjar wa.PNG
w
[w]
Himjar shin.PNG

[ɬ]
Himjar ra.PNG
r
[r]
Himjar ba.PNG
b
[b]
Himjar ta2.PNG
t
[t]
Himjar sin.PNG
s1
[s]
Himjar kaf.PNG
k
[k]
Himjar nun.PNG
n
[n]
Himjar kha.PNG

[x]
Himjar za.PNG

[s̪]
Himjar fa.PNG
f
[f]
Himjar alif.PNG
ʾ
[ʔ]
Himjar ajin.PNG
ʿ
[ʕ]
Himjar za2.PNG

[ɬʼ]
Himjar djim.PNG
g
[g]
Himjar dal.PNG
d
[d]
Himjar ghajn.PNG
ġ
[ɣ]
Himjar ta1.PNG

[tʼ]
Himjar tha.PNG
z
[z]
Himjar dhal.PNG

[ð]
Himjar ja.PNG
y
[j]
Himjar th.PNG

[θ]
Himjar sad.PNG

[tˢʼ]
Himjar dad.PNG

[θʼ]
Іншыя варыянты транскрыпцыі ś š,s s,ś
Па форме літар
Знак
Транскрыпцыя
IPA
Himjar ra.PNG
r
[r]
Himjar ajin.PNG
ʿ
[ʕ]
Himjar wa.PNG
w
[w]
Himjar qaf.PNG
q
[q]
Himjar ja.PNG
y
[j]
Himjar th.PNG

[θ]
Himjar sad.PNG

[tˢʼ]
Himjar dad.PNG

[θʼ]
Himjar ha.PNG
h
[h]
Himjar ha2.PNG

[ħ]
Himjar kha.PNG

[x]
Himjar alif.PNG
ʾ
[ʔ]
Himjar sin.PNG
s1
[s]
Himjar kaf.PNG
k
[k]
Himjar ghajn.PNG
ġ
[ɣ]
Himjar ba.PNG
b
[b]
Himjar nun.PNG
n
[n]
Himjar djim.PNG
g
[g]
Himjar lam.PNG
l
[l]
Himjar mim.PNG
m
[m]
Himjar shin.PNG

[ɬ]
Himjar za.PNG

[s̪]
Himjar ta2.PNG
t
[t]
Himjar fa.PNG
f
[f]
Himjar tha.PNG
z
[z]
Himjar dal.PNG
d
[d]
Himjar dhal.PNG

[ð]
Himjar za2.PNG

[ɬʼ]
Himjar ta1.PNG

[tʼ]
Акруглыя Y Π Вертыкальныя Дыяганальныя Квадратныя

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]