Паўднёвааравійскае пісьмо

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Паўднёвааравійскае пісьмо
Тып: кансанантнае
Мовы: семіцкія паўднёвааравійскія дыялекты, геэз
Перыяд: IX стагоддзе да н.э. - VII стагоддзе н.э.
Напрамак пісьма: бустрафедон
Знакаў: 29
Паходжанне: протасінайскае пісьмо
Роднасныя: Фінікійскае пісьмо

Паўднёвааравійскае пісьмо (муснад — المُسند) — старажытная пісьменнасць, ад якой пайшло сучаснае эфіопскае пісьмо.

Паўднёваарабскае пісьмо аддзялілася ад протаханаанейскага алфавіта не пазней IX стагоддзя да н.э. Яно выкарыстоўвалася для запісаў на старажытных паўднёвааравійскіх мовах у Сабейскім царстве, Катабане, Хадрамаўце, Маіне і Хім'яры, а таксама ранніх формаў геэза ў дааксумскіх княствах.

Сабейскі надпіс
Надпіс паўднёвааравійскім пісьмом

Адны з першых надпісаў на гэтым алфавіце, якія датуюцца 9 стагоддзем да н.э., былі зроблены ў правінцыі Акеле Гузай у Эрытрэі. Надпісы, знойдзеныя ў Вавілоне і ў Емене, датуюцца 8 стагоддзем да н.э.

Паўднёвааравійскае пісьмо канчаткова склалася да 500 годзе да н.э. і выкарыстоўвалася (уключаючы стара-паўночнаарабскія надпісы на адным з яго варыянтаў) аж да VII стагоддзя н.э., калі было замешчана арабскім алфавітам. У Эфіопіі з яго ўтварыўся алфавіт геэз, які, з дададзенымі ў наступныя стагоддзі дадатковымі сімваламі, выкарыстоўваецца для запісу амхарскай мовы, тыгрынья і тыгрэ, а таксама іншых моў — семіцкіх, кушыцкіх і ніла-сахарскіх.

Курсіўны шрыфт «забур» («паўднёвааравійскі мінускул») выкарыстоўваўся старажытнымі еменцамі для вядзення штодзённых запісаў на драўляных дошчачках. Манументальныя надпісы, падобныя прыведзеным на ілюстрацыях, высякаліся шрыфтам «муснад».

Знакі[правіць | правіць зыходнік]

У паўднёвааравійскім пісьме 29 знакаў, частка з якіх мае адпаведнікаў у іншых алфавітах, у прыватнасці, угарыцкім і фінікійскім:

Эпіграфічны паўднёвааравійскі алфавіт
Знак
Транскрыпцыя
IPA
Himjar ha.PNG
h
[h]
Himjar lam.PNG
l
[l]
Himjar ha2.PNG

[ħ]
Himjar mim.PNG
m
[m]
Himjar qaf.PNG
q
[q]
Himjar wa.PNG
w
[w]
Himjar shin.PNG

[ɬ]
Himjar ra.PNG
r
[r]
Himjar ba.PNG
b
[b]
Himjar ta2.PNG
t
[t]
Himjar sin.PNG
s1
[s]
Himjar kaf.PNG
k
[k]
Himjar nun.PNG
n
[n]
Himjar kha.PNG

[x]
Himjar za.PNG

[s̪]
Himjar fa.PNG
f
[f]
Himjar alif.PNG
ʾ
[ʔ]
Himjar ajin.PNG
ʿ
[ʕ]
Himjar za2.PNG

[ɬʼ]
Himjar djim.PNG
g
[g]
Himjar dal.PNG
d
[d]
Himjar ghajn.PNG
ġ
[ɣ]
Himjar ta1.PNG

[tʼ]
Himjar tha.PNG
z
[z]
Himjar dhal.PNG

[ð]
Himjar ja.PNG
y
[j]
Himjar th.PNG

[θ]
Himjar sad.PNG

[tˢʼ]
Himjar dad.PNG

[θʼ]
Іншыя варыянты транскрыпцыі ś š,s s,ś
Па форме літар
Знак
Транскрыпцыя
IPA
Himjar ra.PNG
r
[r]
Himjar ajin.PNG
ʿ
[ʕ]
Himjar wa.PNG
w
[w]
Himjar qaf.PNG
q
[q]
Himjar ja.PNG
y
[j]
Himjar th.PNG

[θ]
Himjar sad.PNG

[tˢʼ]
Himjar dad.PNG

[θʼ]
Himjar ha.PNG
h
[h]
Himjar ha2.PNG

[ħ]
Himjar kha.PNG

[x]
Himjar alif.PNG
ʾ
[ʔ]
Himjar sin.PNG
s1
[s]
Himjar kaf.PNG
k
[k]
Himjar ghajn.PNG
ġ
[ɣ]
Himjar ba.PNG
b
[b]
Himjar nun.PNG
n
[n]
Himjar djim.PNG
g
[g]
Himjar lam.PNG
l
[l]
Himjar mim.PNG
m
[m]
Himjar shin.PNG

[ɬ]
Himjar za.PNG

[s̪]
Himjar ta2.PNG
t
[t]
Himjar fa.PNG
f
[f]
Himjar tha.PNG
z
[z]
Himjar dal.PNG
d
[d]
Himjar dhal.PNG

[ð]
Himjar za2.PNG

[ɬʼ]
Himjar ta1.PNG

[tʼ]
Акруглыя Y Π Вертыкальныя Дыяганальныя Квадратныя

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]