15 жніўня
З Вікіпедыя.
15 жніўня - дзвесце дваццаць сёмы (дзвесце дваццаць восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
[правіць] Падзеі
- 778: На ар'егард франкскай арміі Карла Вялікага нечакана напалі баскскія сяляне ў даліне Рансваль (па-баску: Аррэага) і цалкам знішчылі частку арміі. Сярод тых, хто загінуў у бітве быў таксама брэтонскі маркграф Хруодланд (Роланд), якому пазней была прысвечана песня пра Роланда.
- 927: Армія сарацынаў на чале з славянінам Сабірам аль Фата канчаткова знішчыла грэка-рымскі горад Таранта.
- 1057: Кароль Шатландыі Макбет панёс паразу ў Бітве пры Люфанане супраць сына Дункана Малькольма III, якога падтрымаў сваёй арміяй англа-саксонскі кароль Эдвард Спавядальнік.
- 1235: На паседжанні скліканага імператарам Фрыдрыхам II Рэйхстага вырашана ўтварыць Майнскі зямельны мір.
- 1248: Пачынаецца будаўніцтва Кёльнскага сабору.
- 1373: Па Фюрстэнвальдскаму пагадненню імператар Карл IV атрымаў ад маркграфа Отта V маркграфства Брандэнбург. Віттэльсбахі ў сваю чаргу атрымалі ўзамен 500 000 гульдэнаў і некаторыя гарады і замкі з каралеўскай уласнасці ў Пфальцы.
- 1537: Хуан дэ Салазар і Гансала дэ Мендоса заснавалі ў месцы зліцця рэкаў Пількамая і Парагвай горад Асунсьён, які потым стаў сталіцай Парагвая.
- 1599: У бітве на Курлевым перавале Дзевяцігадовай вайны ірландскія паўстанцы атрымалі перамогу над англійскім войскам.
- 1483: Адбылося святочнае адкрыццё Сіксцінскай капэлы
- 1620: Паруснікі «Mayflower» і «Speedwell» пакідаюць порт Саутгэмптан, узяўшы курс на Амерыку, але пасля некалькіх дзён заходзяць у Дартмут, бо «Speedwell» даў цеч.
- 1649: Олівер Кромвэл высадзіўся з арміяй у Ірландыі для падаўлення паўстання каталіцкіх раялістаў.
- 1785: Ва Францыі ліўр быў фармальна заменены на франк.
- 1799: руска-аўстрыйская армія пад камандаваннем Суворова разбіла французскія войскі ў бітве пад Нові.
- 1836: Балівійская армія на чале з генералам Андрэсам дэ Санта Круз увайшла ў перуанскую сталіцу Ліма. Наступнае ўтварэнне канфедэрацыі стала падставай для пачатку Перуана-Балівійскай канфедэрацыйнай вайны.
- 1843: Адбылося адкрыццё парка Ціволі ў Капенгагене.
- 1945: Пасля атамных удараў па Хірасіме і Нагасакі і абвяшчэння Савецкім Саюзам вайны Японіі, імператар Хірахіта выступіў па радыё са зваротам аб безумоўнай капітуляцыі японскіх узброеных сіл
- 1945: Карэя атрымала незалежнасць ад Японіі.
- 1947: Індыя атрымала незалежнасць ад Вялікабрытаніі.
- 1948: У паўночнай частцы паўвострава Карэя заснавана Рэспубліка Карэя.
- 1960: Рэспубліка Конга атрымала поўную незалежнасць ад Францыі.
- 1968: Землетрасенне на Сулавесі, загінула 68.200 чалавек.
- 1969: пачаўся Фестываль музыкі і мастацтва Вудсток у мястэчку Бэтэль (Bethel, штат Нью-Ёрк).
- 1971: Бахрэйн атрымаў незалежнасць.
[правіць] Нарадзіліся
- 774: Хэйдзэй, 51-ы імператар Японіі
- 1171: Альфонс IX, кароль Леона
- 1195: Антоній Падуанскі, партугальскі францысканэр, тэолаг, святы Рымска-каталіцкай царквы
- 1255: Матэа I Вісконці, палітычны правадыр Мілана
- 1455: Георг фон Вітэльсбах, герцаг Баварыі-Ландсхут
- 1568: Здэнэх Войтэш фон Лабковіч, багемскі дваранін
- 1679: Адам Фрыдрых Цюрнэр, нямецкі картограф
- 1728: Георг Даніэль Ауберлен, нямецкі настаўнік, музыкант і кампазітар
- 1740: Матыяс Кляўдыюс, нямецкі пісьменьнік і журналіст
- 1768: Крыстоф фон Шмід, нямецкі паэт і аўтар кніг для дзяцей
- 1769: Напалеон Банапарт, французскі імператар
- 1771: Вальтэр Скот, шатландскі пісьменнік
- 1776: Готліб Шык, нямецкі мастак
- 1776: Ігнац Ксавер фон Сэйфрыд, аўстрыйскі кампазітар
- 1780: Еўдакія Галіцына, княгіня
- 1785: Томас дэ Квінсі, англійскі пісьменнік
- 1787: Аляксандр Аляксандравіч Аляб'еў, рускі кампазітар
- 1794: Эліас Магнус Фрыз, шведскі батанік
- 1799: Вільгельм Ахтэрман, нямецкі скульптар
- 1808: Альфрэд фон Раймонт, нямецкі дзяржаўны дзеяч і гісторык
- 1810: Лаурынас Івінскіс, літоўскі пісьменнік, паэт, публіцыст, перакладчык
- 1813: Жуль Грэві, французскі дзяржаўны дзеяч і палітык
- 1822: Вільгельм Руст, нямецкі кампазітар і музыказнаўца
- 1831: Вінцэсь Каратынскі, беларускі паэт і журналіст
- 1845: Вальтэр Крэйн, англійскі мастак і ілюстратар
- 1858: Міхаіл Пліс, праваслаўны святар, прыхільнік беларусізацыі царквы (пам. 29.4.1924)
- 1923: Шымон Перэс, ізраільскі палітык і лаўрэат Нобелеўскай прэміі міра
- 1925: Оскар Пітэрсан, канадскі джазавы піяніст
- 1927: Аляксандр Крывіцкі, беларускі мовазнаўца, аўтараў «Дыялекталагічнага атласа беларускай мовы»
- 1942: Валерыя Заклунная, украінская актрыса
- 1960: Ігар Варашкевіч, беларускі музыка, лідэр гурта Крама
- 1972: Бэн Афлек, амерыканскі акцёр
- 1978: Лілія Падкапаева, украінская гімнастка, абсалютная чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў 1996 года ў Атланце
[правіць] Памерлі
- 423: Ганорый, першы заходнярымскі імператар
- 778: Хруодланд, брэтонскі маркграф і герой песні пра Роланда
- 874: Альтфрыд, біскуп Хільдэсхайма
- 952: Суцакі, 61 імператар Японіі
- 1038: Іштван I, першы кароль Венгрыі
- 1057: Макбет, кароль Шатландыі
- 1118: Аляксей I Комнін, візантыйскі імператар
- 1196: Конрад II, швабскі герцаг
- 1274: Роберт дэ Сарбон, французскі тэолаг
- 1315: Маргарыта Бургундская, каралева Францыі
- 1382: Кейстут, вялікі князь літоўскі
- 1388: Войтэш Ранькув з Езова, чэшскі тэолаг і філосаф
- 1506: Аляксандр Агрыкала, кампазітар, спявак, інструменталіст
- 1528: Адэт дэ Фуа, французскі ваеначальнік, маршал Францыі
- 1528: Герман V фон Від, кёльнскі архіепіскап
- 1568: Станіслаў Костка, польскі езуіт
- 1576: Валянцін Бакфарк, вянгерскі кампазітар
- 1666: Адам Шаль фон Бел, нямецкі навуковец і місіянер
- 1954: Язэп Драздовіч, беларускі мастак, скульптар, этнограф (нар. 1.10.1888)
- 1990: Віктар Цой, лідэр рок-гурта «Кіно»
- 1985: Часлаў Будзька, беларускі грамадскі дзеяч, гісторык, настаўнік (нар. 29.6.1913)
- 1988: Мікола Дварэцкі, беларускі хадэцкі дзеяч, паэт (пам. 6.9.1903)
- 2005: Герта Вер, амерыканская актрыса
[правіць] Святы і памятныя дні
- Міжнародны Дзень Археолага
- Польшча: Дзень Войска Польскага
- Індыя: Дзень незалежнасці
