Іаан VII Палеалог

Іаан VII Палеалог
Ιωάννης Ζ' Παλαιολόγος
Візантыйскі імператар 1390
Папярэднік	Іаан V
Пераемнік	Іаан V
Кіраўнік Фесалонікі 1403 — 1408
Папярэднік	Асманскае валадарства
Пераемнік	Андронік Палеалог
Нараджэнне	каля 1370 Канстанцінопаль, Візантыя
Смерць	1408(1408) Салонікі, Візантыя
Род	Палеалогі
Бацька	Андронік IV Палеалог
Маці	Кера Марыя Балгарская
Жонка	Irene Gattilusio[d]
Дзеці	Андронік V Палеалог
Грамадзянства	Візантыя
Дзейнасць	урад і палітыка
Медыяфайлы на Вікісховішчы

Іаан VII Палеалог (грэч. Ιωάννης Ζ' Παλαιολόγος; каля 1370 — 22 верасня 1408) — візантыйскі імператар у 1390 годзе.

Біяграфія

Іаан быў сынам Андроніка IV. Пасля таго як у 1373 годзе бацька Іаана Андронік спрабаваў падняць мяцеж супраць свайго бацькі Іаана V, імператар загадаў асляпіць злачынца разам са сваім унукам. Але гэта зрабілі не цалкам, і Іаан, як і яго бацька, захаваў зрок, хоць бачыў дрэнна, касіў і часта маргаў.

У 1381 годзе Іаан атрымаў у валоданне Селімврыю. У красавіку 1390 года Іаан пры падтрымцы турэцкага султана Баязіда захапіў сталіцу Канстанцінопаль, зрынуў дзеда і прыняў царскую ўладу над краінай. Яго кіраванне, праўда, доўжылася ўсяго некалькі месяцаў. Малодшы брат Андроніка IV, Мануіл, рушыў на дапамогу бацьку і вымусіў узурпатара бегчы са сталіцы. Аднак усё ж Іаан VII фармальна захаваў тытул імператара-суправіцеля Візантыі.

У 1398 годзе Іаан ізноў падняў паўстанне супраць Мануіла II. Але, мабыць, прызнаўшы пагрозу турэцкага нашэсця, Палеалогі аб’ядналіся. Мануіл з’ехаў у Еўропу шукаць дапамогу супраць туркаў, а сам Іаан, застаўшыся ў Канстанцінопалі, у 1402 годзе быў вымушаны адбіваць турэцкую аблогу. Аднак туркі знялі аблогу і сышлі ў Азію, дзе на іх раптам напаў эмір Цімур, які ўзяў султана Баязіда ў палон. Асманская імперыя распалася на дзве часткі: у еўрапейскай частцы кіраваў Сулейман, а ў Малой Азіі Мехмед.

Візантыйскі імператар Мануіл II вярнуўся з Еўропы ў 1403 годзе і заключыў з Сулейманам выгодны дагавор, паводле якога імперыі вяртаюцца Фесалонікі, частка тэрыторый у Македоніі і некалькі астравоў Эгейскага мора. Больш за тое, Візантыя была вызвалена ад васалітэту. У тым жа годзе Мануіл дараваў Іаану губернатарства на востраве Лемнас і таксама прызначыў яго кіраўніком Фесалонікі. У Фесалоніках Іаан кіраваў як аўтаномны кіраўнік і карыстаўся тытулам «Імператар усёй Фесаліі».

Іаан памёр у 1408 годзе, захоўваючы таксама тытул суправіцеля імператара Візантыі, але толькі як ганаровы. У шлюбе з Ірынай Гатылузіа, дачкой генуэзскага кіраўніка Лесбаса, іх адзіны сын Андронік (часам званы Андронікам V) памёр у дзяцінстве.

Літаратура

• Дашков С. Б. Императоры Византии. — М., 1997. (руск.)
• Рыжов К. В. Все монархи мира. Древняя Греция. Древний Рим. Византия. — М., 2001. (руск.)
• Necipoglu, Nevra (2009). Byzantium between the Ottomans and the Latins: Politics and Society in the Late Empire(англ.). Cambridge University Press. ISBN 978-0-511-51807-2.
• Кузенков П. В. Мануил II Палеолог // Большая Российская энциклопедия: В 30 т. (руск.)

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).