Плошча 2010

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Жорсткія спецыяльныя паліцэйскія сілы у цэнтры Мінска

Плошча 2010 — масавая акцыя пратэсту ў Беларусі супраць вынікаў прэзідэнцкіх выбраў, якая адбылася 19 снежня 2010 года і была жорстка разагнаная.

У акцыі пратэсту на Кастрычніцкай плошчы і плошчы Незалежнасці ў Мінску ўзялі ўдзел ад 10 да 60 тысяч чалавек[1][2]. Было аб'яўлена пра стварэнне народнага руху за свабодныя выбары без Лукашэнкі. Некаторыя ўдзельнікі спрабавалі прарвацца ў Дом урада. Адбыліся сутычкі са спецназаўцамі. У выніку дзясяткі людзей былі затрыманыя і збітыя, у тым ліку і кандыдаты на прэзідэнта Hякляеў, Саннікаў, Кастусёў, Статкевіч, Рымашэўскі[3].

Ход падзей[правіць | правіць зыходнік]

Яшчэ напярэдадні выбараў Уладзімір Някляеў, Віталь Рымашэўскі, Андрэй Саннікаў і Мікалай Статкевіч заклікалі сваіх прыхільнікаў да сходу на Кастрычніцкай плошчы Мінску 19 снежня. Да яе былі сцягнуты ўзмоцненыя сілы міліцыі. У Мінску былі недаступныя шэраг апазіцыйных сайтаў, а таксама LiveJournal, Twitter і некаторыя іншыя сайты[4][5]. Таксама недаступныя сайты па абароненым пратаколе HTTPS. Акрамя таго, падчас нападу працяглы час былі недаступныя апазіцыйныя сайты «Беларускі партызан» і «Хартыя’97»[6].

Яшчэ да пачатку збору, а палове на восьмую, невядомымі ў чорным быў здзейснены напад на калону Уладзіміра Някляева, якая накіроўвалася на плошчу. Падчас збіцця Уладзімір Някляеў страціў прытомнасць, яго забрала «хуткая дапамога»[7].

Іншыя вылучэнцы ад апазіцыі а 20-й гадзіне далучыліся да сваіх прыхільнікаў на плошчы. Праз гадзіну 5 вылучэнцаў узялі ўдзел у шэсці да плошчы Незалежнасці, дзе размяшчаецца Дом Урада, дзе засядае Нацыянальны сход Беларусі, і Цэнтральны выбарчы камітэт, дзе ў той час ішоў падлік галасоў. Там быў зладжаны мітынг і спроба дамагчыся перамоў з урадам.

Падчас акцыі пратэсту група нявызначаных асоб спрабавала ўзяць штурмам Дом урада, разбіўшы пры гэтым шкло і выламаўшы дзверы.[8] Высоўвалася таксама версія[9][10], што шкло і дзверы ў Доме Урада былі разбіты правакатарамі[11]. У адказ на гэта міліцыя без разбору пачала збіваць мірных удзельнікаў шэсця, што прывяло да нанясення некалькім дэманстрантам чэрапна-мазгавых траўмаў і пакідання плошчы большасцю ўдзельнікаў шэсця. Каля 5 тысяч з іх засталіся разам з Саннікавым і Рымашэўскім. Апоўначы пасля спробаў арганізатараў мітынгу выклікаць на перамовы кіраўніцтва сілавых структур сотні міліцыянераў разагналі і іх. Былі затрыманы Кастусёў, Міхалевіч, Рымашэўскі, Саннікаў, Статкевіч і Вус[12][13], кіраўнікі іх штабоў і давераныя асобы, некалькі сотняў прыхільнікаў, таксама шэраг журналістаў і замежных грамадзян. Акрамя таго пры разгоне мітынгу ад дзеянняў міліцэйскіх спецпадраздзяленняў пацярпелі дзясяткі пераапранутых міліцыянераў, якія знаходзіліся ў натоўпе[10]. Збіты раней Уладзімір Някляеў вывезены супрацоўнікам КДБ з бальніцы[14].

Разам з гэтым, адзін з кандыдатаў у Прэзідэнты Віктар Цярэшчанка, які не прымаў ніякага ўдзелу ў акцыі і адразу прызнаў сваё паражэнне ад Лукашэнкі, яшчэ 20.12.2010 апублікаваў на сваім сайце інфармацыю, што «яшчэ за 10 дзён да штурму Дому ўрада кандыдаты ў прэзідэнты прапанавалі разгледзець гэты сцэнарый» і запрасілі яго ўдзельнічаць, але ён адмовіўся[15]. Пры гэтым Цярэшчанка прызнаўся, што з-за сітуацыі, якая склалася пасля прэзідэнцкіх выбараў, ён планаваў эміграваць разам з сям'ёй прасіць палітычнага прытулку ў іншай краіне[16].

Арганізатары заявілі, што акцыя будзе бестэрміновай і заклікалі ўсіх прыйсці на плошчу Незалежнасці ў панядзелак 20 снежня а 18-й гадзіне[3]. На наступны дзень пасля выбараў — 20 снежня у 18:00 на Плошчы Незалежнасці сабралася ад 50 да 200 чалавек, якія былі разагнаны АМАПам, частка пратэстуючых была арыштавана.

20 снежня Лукашэнка паведаміў аб арышце 639 асоб і пацвердзіў, што вылучэнцаў у прэзідэнты дапытвалі ў месцах зняволення КДБ[17]. 29 снежня Някляева, Рымашэўскага, Саннікава і Статкевіча абвінавацілі ў арганізацыі недазволенага грамадскага мерапрыемства, што паводле артыкула 293 КК прадугледжвала зняволенне ад 5 да 15 год. 17 лютага ўдзельніка кампаніі Някляева асудзілі да 4 гадоў зняволення. Большасць арыштаваных суды асудзілі да выплаты спагнанняў да 30 «базавых велічынь» (каля 265 еўра) і 15-дзённага зняволення. 31 снежня Міністэрства замежных спраў паведаміла пра спыненне паўнамоцтваў прадстаўніцтва АБСЕ ў Мінску па прычыне нежадання ўраду іх працягваць. 21 студзеня Лукашэнку прывялі да чацвёртай прэзідэнцкай прысягі[18].

Афіцыйная газета адміністрацыі Лукашэнка «Савецкая Беларусь — Беларусь Сёння» на падставе рассакрэчаных дакументаў беларускіх спецслужбаў абвінаваціла ў дачыненні да падзей 19 снежня ў Мінску спецслужбы Польшчы і Германіі[19][20].

Асуджаныя[правіць | правіць зыходнік]

Кандыдаты ў прэзідэнты[правіць | правіць зыходнік]

  1. Уладзімір Някляеў — 2,5 года пазбаўлення волі з адтэрміноўкаю на 2 гады
  2. Андрэй Саннікаў — 5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 14 красавіка 2012 года[21]
  3. Мікалай Статкевіч — 6 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму
  4. Дзмітрый Вус — 5,5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 1 кастрычніка 2011 года[22]

Іншыя асуджаныя[правіць | правіць зыходнік]

  1. Аляксандр Атрошчанкаў — 4 гады ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 14 верасня 2011 года[23]
  2. Зміцер Бандарэнка — 2 гады калоніі агульнага рэжыму (каардынатар «Эўрапейскай Беларусі»), вызвалены 15 красавіка 2012 года[24]
  3. Святаслаў Барановіч — 3 гады абмежавання волі без накіравання ў месцы адбывання пакарання[25]
  4. Зміцер Буланаў — 3 гады калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 14 верасня 2011 года[23]
  5. Ілля Васілевіч(бел. (тар.)) бел. — 3 гады пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 14 верасня 2011 года[23]
  6. Павел Вінаградаў — на 4 гады зняволення, вызвалены пасля памілавання 14 верасня 2011 года[23]
  7. Алег Гнедчык(бел. (тар.)) бел. — 3 гады пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 1 верасня 2011 года[26]
  8. Арцём Грыбкоў — 4 гады пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 13 жніўня 2011 года[27]
  9. Зміцер Даронін — 3,5 года ў калоніі агульнага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 1 верасня 2011 года[26]
  10. Зміцер Дрозд — на 3 гады зняволення, вызвалены пасля памілавання 13 жніўня 2011 года[27]
  11. Сяргей Казакоў — 3 гады пазбаўлення волі, вызвалены пасля памілавання 13 жніўня 2011 года[27]
  12. Аляксандр Квяткевіч(бел. (тар.)) бел. — 3,5 года пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 13 жніўня 2011 года[27]
  13. Алесь Кіркевіч — 4 гады зняволення, вызвалены пасля памілавання 1 верасня 2011 года[26]
  14. Аляксандр Аляксандравіч Класкоўскі — 5 гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 14 верасня 2011 года[23]
  15. Мікіта Ліхавід(бел. (тар.)) бел. — 3,5 года пазбаўлення волі, вызвалены пасля памілавання 14 верасня 2011 года[23]
  16. Уладзімір Лобан — 3 гады пазбаўлення волі, вызвалены пасля памілавання 14 верасня 2011 года[23]
  17. Сяргей Марцалеў — выпрабавальны тэрмін на два гады
  18. Віталь Мацукевіч — 3 гады калоніі строгага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 13 жніўня 2011 года[27]
  19. Аляксандр Малчанаў — 3 гады ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 14 верасня 2011 года[23]
  20. Фёдар Мірзаянаў(бел. (тар.)) бел. — 3 гады пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 14 верасня 2011 года[23]
  21. Зміцер Мядзведзь — 3 гады абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову
  22. Зміцер Новік(бел. (тар.)) бел. — 3,5 года ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 14 верасня 2011 года[23]
  23. Васіль Парфянкоў — 4 гады пазбаўлення волі ў калоніі строгага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 13 жніўня 2011 года[27]
  24. Андрэй Пратасеня — 3 гады зняволення, вызвалены пасля памілавання 1 верасня 2011 года[26]
  25. Яўген Сакрэт — 3 гады пазбаўлення волі, вызвалены пасля памілавання 13 жніўня 2011 года[27]
  26. Павел Севярынец — 3 гады хіміі
  27. Ірына Халіп — прысуд з адтэрміноўкай
  28. Уладзімір Хамічэнка — 3 гады зняволення, вызвалены пасля памілавання 13 жніўня 2011 года[28]
  29. Андрэй Федаркевіч — 3,5 года пазбаўлення волі, вызвалены пасля памілавання 14 верасня 2011 года[23]
  30. Уладзімір Яроменак — 3 гады пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены пасля памілавання 13 жніўня 2011 года[27]
  31. Наталля Радзіна — 23 жніўня 2011 года крымінальная справа спыненая ў сувязі з адсутнасцю складу злачынства[29].

Замежныя грамадзяне[правіць | правіць зыходнік]

  1. Арцём Брэўс (РФ) — штраф у 300 базавых велічынь (10,5 млн рублёў)
  2. Іван Гапонаў (РФ) — штраф у 300 базавых велічынь (10,5 млн рублёў)

Затрыманыя раней[правіць | правіць зыходнік]

  • Зміцер Дашкевіч — 2 гады пазбаўлення волі за злоснае хуліганства (затрыманы 18 снежня 2010)
  • Эдуард Лобаў — 4 гады пазбаўлення волі за злоснае хуліганства (затрыманы 18 снежня 2010)

Міжнародная рэакцыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Злучаныя Штаты Амерыкі Пасольства ЗША ў Беларусі асудзіла «празмернае выкарыстанне сілы ўладай» Беларусі.
  • Еўрапейскі саюз Прэзідэнт Еўрапарламента Ежы Бузек выступіў з рэзкай крытыкай беларускіх улад[30]. 20 студзеня 2011 года Еўрапарламент асудзіў жорсткі разгон акцыі пратэсту ў дзень выбараў і затрыманне лідараў апазіцыі, адзначыўшы таксама, што не лічыць выбары свабоднымі, сумленнымі і празрыстымі[31].
  • Германія Упаўнаважаны па правах чалавека ўрада Германіі, у адказ на паведамленне некаторых СМІ, што затрыманыя на Плошчы не мелі доступу да адвакатаў і невядомы стан іх здароўя, даў наступную ацэнку: «Усё гэта нагадвае самыя змрочныя савецкія часы, калі ўрываліся па начах, забіралі людзей прама з пасцелі, а сваякі потым не маглі высветліць, што адбываецца з іх блізкімі»[32].
  • Расія Пасол Расійскай Федэрацыі ў Беларусі Аляксандр Сурыкаў 23 снежня правёў у Мінску прэс-канферэнцыю, на якой выказаўся ў падтрымку дзеянняў беларускіх улад у стаўленні да ўдзельнікаў апазіцыйнай дэманстрацыі. Апазіцыя, паводле слоў пасла, «з самага пачатку рабіла стаўку на Плошчу. Гэта была спроба жоўтай, аранжавай рэвалюцыі, спроба засвяціцца перад Захадам»[33].

Міжнародныя арганізацыі[правіць | правіць зыходнік]

  • Арганізацыя Аб'яднаных Нацый Вярхоўны камісар ААН па правах чалавека Н. Пілэй(руск.) бел. апублікавала дзве заявы, 21 снежня 2010 года ў якасці рэакцыі на падзеі пасля выбараў і 21 лютага 2011 года пасля першага працэсу над лідарамі апазіцыі[34].
  • Еўрапейскі саюз ПАСЕ ў сваёй студзеньскай рэзалюцыі[35] адзначыў справу кандыдата А. Саннікава.
  • Еўрапейскі саюз Таксама справу кандыдата А. Саннікава адзначыў камісар Савета Еўропы па правах чалавека(руск.) бел. Т. Хамарберг(руск.) бел. у сваім майскім каментарыі[36] .

Праваабарончыя арганізацыі[правіць | правіць зыходнік]

  • У студзені 2011 года Беларускі Хельсінкскі камітэт звярнуўся да спецыяльнага дакладчыка ААН па незалежнасці суддзяў і адвакатаў з паведамленнем пра ціск на прадстаўнікоў асоб, якія абвінавачваюцца ў беспарадках. Міністэрства юстыцыі, палічыўшы паведамленне неабгрунтаваным, вынесла БХК папярэджанне. Вярхоўны суд пакінуў папярэджанне ў сіле. Венецыянская камісія Савета Еўропы палічыла папярэджанне неправамерным.[37] Паводле ацэнкі FIDH, «хваля рэпрэсій, якая рушыла за прэзідэнцкімі выбарамі 19 снежня 2010 года, прывяла да драматычнага пагаршэння сітуацыі з правамі чалавека і грамадзянскімі і палітычнымі свабодамі»[38].
  • Х'юман Райтс Вотч у адмысловым дакладзе раскрытыкавала крымінальнае пераследаванне былых кандыдатаў[39].

Зноскі

  1. Belarus election ends with violent protests , cbc (2010-12-19). Праверана 19 снежня 2010.
  2. При разгоне митинга в Минске пострадали операторы Russia Today
  3. 3,0 3,1 Плошча 2010
  4. http://web.archive.org/web/20101230021136/http://news.mail.ru/inworld/belorussia/politics/4996944/ Мінск адразалі ад Інтэрнэту
  5. У Беларусі заблакаваны сайты незалежных СМІ і блогі
  6. Атакаваны «Хартыя» і «Беларускі Партызан» " Беларускі Партызан — Выбары 2010
  7. Невядомыя ў чорным збілі някляеўцаў. Някляева забрала хуткая дапамога. Палітыка. Радыё «Свабода». Праверана 25 снежня 2010.
  8. Лукашенко набирает 79,67 % после подсчета 100 % бюллетеней — ЦИК | В мире | Лента новостей «РИА Новости»
  9. Погром в Доме правительства устроили провокаторы | n1.by
  10. 10,0 10,1 На митинге в Минске белорусский спецназ избивал своих коллег Б_СССР Русская служба новостей
  11. Дом правительства в Минске штурмовали провокаторы, ФСБэшники и каратели из российского спецназа — очевидец (видео) — обновлено | Новости из Беларуси на NewsBY.org
  12. Плошча 2010. Палітыка. Радыё «Свабода». Праверана 23 красавіка 2011.
  13. Затрыманыя кандыдаты ў прэзідэнты Алесь Міхалевіч і Дзмітрый Вус. Выбары прэзідэнта 2010. Праваабарончы цэнтр «Вясна». Праверана 23 красавіка 2011.
  14. Задержаны десятки людей, в том числе семь кандидатов в президенты
  15. Цярэшчанка — супраць гвалту, але не супраць закона
  16. Экс-кандыдат Цярэшчанка ледзь не эміграваў. Telegraf.by. Праверана 5 чэрвеня 2011.
  17. 20 снежня Аляксандр Лукашэнка правёў прэс-канферэнцыю для прадстаўнікоў айчынных і замежных СМІ. Прэс-служба прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Праверана 10 мая 2011.
  18. Лукашэнка прынёс прысягу і афіцыйна заняў пасаду прэзідэнта, дапоўнена. Палітыка. БелаПАН. Праверана 22 верасня 2011.
  19. Telegraf.by — Польша и Германия не комментируют «компромат» «Советской Белоруссии»
  20. Советская Белоруссия № 7 (23649).Пятница, 14 января 2011 года. «За кулисами одного заговора»
  21. Андрэй Саннікаў на свабодзе // «Наша Ніва»
  22. Дзмітрый Ус выйшаў на волю // «Наша Ніва», 1 кастрычніка 2011
  23. 23,00 23,01 23,02 23,03 23,04 23,05 23,06 23,07 23,08 23,09 23,10 Вінаградаў, Мірзаянаў, Класкоўскі, Лобан, Новік, Малчанаў, Атрошчанкаў, Васілевіч, Буланаў, Федаркевіч, Ліхавід на волі // «Наша Ніва», 14 верасня 2011
  24. Зміцер Бандарэнка на свабодзе // Наша Ніва
  25. Апошні прысуд за Плошчу: 3 гады «хіміі» без накіравання ў месцы адбывання пакарання // «Наша Ніва», 12 кастрычніка 2011
  26. 26,0 26,1 26,2 26,3 Яшчэ чацвёра палітвязняў выйшлі на волю: Кіркевіч, Пратасеня, Гнедчык, Даронін // «Наша Ніва», 1 верасня 2011
  27. 27,0 27,1 27,2 27,3 27,4 27,5 27,6 27,7 Вызваленыя палітвязні прыбываюць у Мінск. Выйшлі Парфянкоў, Яроменак, Мацукевіч, Дрозд, Казакоў, Грыбкоў, Сакрэт, Квяткевіч «Наша Ніва», 13 жніўня 2011
  28. Дзявяты памілаваны — «Навушнік» Хамічэнка «Наша Ніва», 15 жніўня 2011
  29. [Адзін дзень палітвязня 2009- 2011 гг. Бібліятэка Свабоды. ХХІ стагодзьдзе.) -- Радыё Свабодная Еўропа/ Радыё Свыбода, 2011. 328 с. C. 161. ISBN978-0-929849-42-3]
  30. Лукашенко продемонстрировал «неприемлемое для международного сообщества» поведение — Политика — GZT.RU
  31. Рэзалюцыя ЕП пра сітуацыю ў Беларусі(англ.) 
  32. Беларускі Партызан: Маркус Лёнінг: Вызваленне палітвязняў у Беларусі і здыманне з іх абвінавачванняў — не ўмова, а патрабаванне ЕС
  33. Крэмль усім задаволены і абяцае шмат нафты
  34. Даклад у рамках Маскоўскага механізму АБСЕ(англ.)  — гл. стар. 12-14
  35. Рэзалюцыя ПАСЕ № 1790 (2011)(англ.) 
  36. Праваабаронцы ў Беларусі падвяргаюцца жорсткім праследаванням
  37. Меркаванне Венецыянскай камісіі № CDL-AD(2011)026(англ.) 
  38. Беларусь: Абмежаванне палітычных і грамадзянскіх правоў грамадзян пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 г. // FIDH, 2011 — стар. 66
  39. Якія не спраўдзіліся надзеі. Рэпрэсіі ў Беларусі пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 г. Х'юман Райтс Вотч

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]