Серабранскія Млыны

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Серабранскія Млыны, прадмесце Серабранка — гістарычны раён Мінска, размешчаны ў паўднёвай частцы горада, паміж рэйкамі Лібава-Роменскай чыгункі і рэчкай Свіслач, паабапал Ігуменскага гасцінца.

На захадзе ад Серабранскіх млыноў месцяцца Сенажаны, на паўночным захадзе — Уборкі, на поўначы — Араны, на паўночным усходзе — прадмесце Тры Карчмы, на паўднёвым усходзе — Сакалянка, на поўдні — Козыраўскае прадмесце.[1][2]

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Назва прадмесця, як сведчаць дакументы XVI ст., пайшла ад некалі існаваўшай тут рэчкі Серабранкі і Сярэбранага логу. Таксама існуе легенда, паводле якой у карчме, што знаходзілася ў гэтай мясцовасці, спыняліся на начлег г. зв. «срэбныя» купцы, у якіх не хапала грошай на прыпынак у цэнтры горада, у адрозненні ад «залатых».[3]

У пачатку XIX ст. за Ігуменскай заставай, у раёне Серабранскіх Млыноў стаялі тры памятныя цагляныя калоны (слупы), накрытыя дахоўкай. Дзве з іх паводле газеты «Минские губернские ведомости» за 1868 год (№ 31, 35) стаялі на магілах братоў Свентажэцкіх, што загінулі пад час дуэлі. Згодна з паданнем трэцюю калону паставілі ў гонар нейкай Феафіле Міладоўскай, якая памерла ў мінскай вязніцы.[4]

Паводле беларускага падарожніка і краязнаўца Паўла Шпілеўскага ў XIX ст. урочышча Серабранскія Млыны разам з Кісцяроўкай (Кісцерам) былі папулярным месцам адпачынку сярэдняга класа мінскага насельніцтва.[5]

У пачатку XX ст. Серабранскія Млыны ўваходзілі ў чацвертую паліцэйскую частку горада. Праз прадмесце праходзіў Ігуменскі тракт (цяпер — частка вуліцы Маякоўскага), Пажарная (назва паходзіць ад былога другога мінскага пажарнага дэпо каля Ігуменскага рынка, захавалася частка вуліцы ля Свіслачы), вуліцы Аранская, Аранжарэйная, 1-я і 2-я Надзееўская, Лясная, Лугавая, Сярэдняя, Палявая, Дзянісаўская, Лугавы завулак[6].

Старыя адрасы[правіць | правіць зыходнік]

  • Ігуменскі тракт, 37. Дрожджава-вінакурны завод Я. І. Любанскага. Пачаў дзейнічаць у 1903 годзе, праз пяць гадоў трапіў у арэнду А. І. Фундылера і А. І. Іргера. Новыя ўладальнікі ўсталявалі паравы рухавік. Тут жа ў пана Любанскага меўся невялікі рэктыфікацыйны завод, дзе рабілася ачыстка спірту. Будынкі прадпрыемстваў цяпер занятыя пад карпусы Даследчага электрарамонтнага завода (Маякоўскага, 79).
  • Ігуменскі тракт, 39. Крухмальна-патачны завод «Сокал». Ініцыятарам будаўніцтва быў памешчык Я. І. Любанскі. Завод пачаў дзейнічаць у чэрвені 1900 годзе. На сельскагаспадарчай і саматужна-прамысловай выставе 1902 годзе ў Вільні прадукцыя завода адзначана медалём. Завадскі будынак знаходзіўся ў раёне сучаснай вуліцы Маякоўскага, паміж Палявой і Дзянісаўскай.
  • Ігуменскі тракт. Гарадская бойня. Пабудаваная ў 1891 годзе, з'яўлялася адной з найвялікшых у Беларусі. Побач з бойняй мелася месца для прыгону жывёліны.
  • Серабранка. Падпольная друкарня «Працоўнай партыі палітычнага вызвалення Расіі» — арганізацыі народніцка-эсэраўскага кірунку, створанай у Мінску ў канцы XIX ст. Сёння гэта раён вуліцы Маякоўскага. Дакладнае месцазнаходжанне друкарні не вызначана.

Таксама ў прадмесці размяшчаўся Ігуменскі рынак.[7]

Сучаснасць[правіць | правіць зыходнік]

Тапонім Серабранка выкарыстоўваецца для пазначэння іншай часткі горада за некалькі кіламетраў на паўднёвы ўсход ад колішніх Серабранскіх Млыноў. Пра месца першапачатковага размяшчэння прадмесця сведчаць Серабранская і Серабранская Малая вуліцы, а таксама Серабранскі завулак.

Зноскі

  1. «План губернского города Минска (1903)» з выпраўленнямі і дадаткамі І. Сацукевіча // Гісторыя Мінска. 1-е выданне. Мінск. БелЭн. 2006. C. 196—197
  2. «Формирование территории г. Минска (1800 — 2004)» // Гісторыя Мінска. 1-е выданне. Мінск. БелЭн. 2006. C. 550—551
  3. Гісторыя Мінска. 1-е выданне. Мінск. БелЭн. 2006. С. 229
  4. Л. У. Дучыц. Памятныя калоны // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2001. С. 437
  5. Шпилевский П. М. Путешествие по Полесью и белорусскому краю. Мн., 1992 // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2001. С. 468
  6. Іван Сацукевіч. Тапанімія вуліцы і плошчаў Мінска ў ХІХ — пачатку ХХ стст. // «Беларускі калегіум», 4 чэрвеня 2008.
  7. Шыбека З. В., Шыбека С. Ф. Мінск: Старонкі жыцця дарэв. горада/ Пер. з рускай мовы М.Віжа; Прадмова С. М. Станюты. — Мн.: Полымя, 1994. — 341 с.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]