Стывен Хокінг

З пляцоўкі Вікіпедыя
Стывен Хокінг
англ.: Stephen William Hawking
Stephen Hawking.StarChild.jpg
Дата нараджэння 8 студзеня 1942(1942-01-08)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 14 сакавіка 2018(2018-03-14)[5][6][…] (76 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства
Бацька Frank Hawking[d][10]
Маці Isobel Eileen Hawking[d][10]
Жонка Jane Wilde Hawking[d] і Elaine Mason[d]
Дзеці Lucy Hawking[d], Robert Hawking[d] і Timothy Hawking[d]
Род дзейнасці фізік-тэарэтык, cosmologist, пісьменнік
Навуковая сфера АТА, квантавая гравітацыя, тэарэтычная фізіка[11], касмалогія, прыкладная матэматыка[11], сусвет[11] і Чорная дзірка[11]
Месца працы
Навуковая ступень бакалаўр мастацтваў[d] (1962) і доктарская ступень[d] (1 сакавіка 1966)
Навуковае званне
Альма-матар
Навуковы кіраўнік Дэніс Сіяма[d]
Член у
Узнагароды
ордэн Брытанскай імперыі камандор ордэна Брытанскай імперыі Прэзідэнцкі медаль Свабоды

медаль Альберта Эйнштэйна[d] (1979)

прэмія Вольфа па фізіцы (1988)

медаль Коплі

Special Breakthrough Prize in Fundamental Physics[d] (2013)

Companion of Honour

медаль Эдынгтана[d] (1975)

залаты медаль Каралеўскага астранамічнага таварыства

прэмія і лекцыя імя Нейлара[d] (1999)

медаль Оскара Клейна[d] (2003)

медаль Х’юза (1976)

Royal Society Science Books Prize[d] (2002)

медаль Альберта[d] (1999)

Michelson–Morley Award[d] (2003)

прэмія Фансекі[d] (2008)

Pius XI Medal[d] (17 красавіка 1975)

медаль і прэмія Максвела[d] (1976)

медаль і прэмія Дзірака[d] (1987)

прэмія Адамса[d] (1966)

прэмія Эндру Геманта[d] (1998)

The James Smithson Bicentennial Medal[d] (2005)

NSS Robert A. Heinlein Memorial Award[d] (2012)

прэмія прынцэсы Астурыйскай «Згода»[d] (1989)

ганаровы доктар Гарвардскага ўніверсітэта[d] (1990)

ганаровы доктар Оксфардскага ўніверсітэта[d] (1978)

прэмія Марселя Гросмана[d] (чэрвень 1991)

медаль Франкліна[d] (1981)

BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award[d] (2015)

Bodley Medal[d] (2015)

Gold medal of the Spanish National Research Council[d] (1989)

прэмія Эйнштэйна[d] (1978)

Fellow of the Royal Society of Arts[d]

ганаровы доктар Прынстанскага ўніверсітэта[d]

ганаровы доктар Кембрыджскага ўніверсітэта[d] (1989)

прэмія Дэні Хайнемана ў галіне матэматычнай фізікі[d] (1976, 1976)

прэмія Ліліенфельда[d] (1999, 1999)

Princess of Asturias Awards

Прэмія па фундаментальнай фізіцы[d]

член Лонданскага каралеўскага таварыства[d] (1974)

Member of the National Academy of Sciences of the United States[d] (1992)

ордэн Кавалераў Пашаны
Сайт hawking.org.uk(англ.) 
Подпіс Памылка Lua у Модуль:Wikidata на радку 275: Функцыя для адлюстравання значэння не знойдзена..
Лагатып Вікісховішча Стывен Хокінг на Вікісховішчы

Стывен Уільям Хокінг (англ.: Stephen William Hawking; 8 студзеня 1942, г. Оксфард, Вялікабрытанія — 14 сакавіка 2018, Кембрыдж, Вялікабрытанія) — англійскі фізік-тэарэтык. Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1974), Нацыянальнай АН ЗША (1992).

Біяграфічныя звесткі[правіць | правіць зыходнік]

Скончыў Оксфардскі ўніверсітэт (1962), затым Кембрыджскі ўніверсітэт (1966), у якім і працаваў, з 1977 прафесар.

3 1962 паралізаваны, з 1985 страціў магчымасць маўлення.

У 22 гады ў Хокінга быў дыягнаставаны бакавы аміятрафічны склероз. Паводле прагнозаў урачоў, вучонаму заставалася жыць 2-3 гады. Аднак лёс Хокінга склаўся інакш. Ён быў двойчы жанаты, стаў бацькам траіх дзяцей. І ўжо цалкам паралізаваны прадаўжаў займацца навукай, выкладаў, выступаў з дакладамі з дапамогай камп’ютарнага галасавога сінтэзатара[22].

Прах Стывена Хокінга пахаваны ў лонданскім Вэстмінстэрскім абацтве.

Навуковая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Навуковыя працы па агульнай тэорыі адноснасці, тэарэтычнай астрафізіцы і касмалогіі. Даказаў тэарэму аб сінгулярнасці прасторы-часу (тэарэма Xокінга—Пенроўза, 1960-я г.). Паказаў, што на пачатковых этапах эвалюцыі Сусвету маглі ўтварацца чорныя міні-дзіры (памерам з элементарную часціцу). У сярэдзіне 1970-х г. распрацаваў тэорыю «выпарэння» чорных дзір за кошт квантавых эфектаў і нараджэння пар часціц і антычасціц (выпрамяненне Xокінга).

Аўтар шэрагу навукова-папулярных кніг, у т.л. кнігі «Кароткая гісторыя часу», якая разышлася 10-мільённым тыражом.

Прэміі і ўзнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Публікацыі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Deutsche Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin, Bayerische Staatsbibliothek et al. Record #118761285 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 9 красавіка 2014.
  2. MacTutor History of Mathematics archive Праверана 22 жніўня 2017.
  3. Stephen Hawking // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Deutsche Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin, Bayerische Staatsbibliothek et al. Record #118761285 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 10 снежня 2014.
  5. Stephen Hawking // Stephen Hawking dies aged 76BBC, 2018. Праверана 14 сакавіка 2018.
  6. 6,0 6,1 Stephen Hawking, modern cosmology's brightest star, dies aged 76The Guardian, 2018. — ISSN 1756-3224; 1354-4322 Праверана 14 сакавіка 2018.
  7. Prajavani
  8. https://www.francetvinfo.fr/monde/royaume-uni/stephen-hawking-sera-enterre-au-cote-de-newton-et-darwin-a-l-abbaye-de-westminster_2666542.html
  9. https://web.archive.org/web/20170324032948/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/stephen-hawking
  10. 10,0 10,1 geni.com — 2006. — 175000000 экз.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.
  12. 12,0 12,1 Professor Stephen HawkingКембрыджскі ўніверсітэт.
  13. Physicist Stephen Hawking accepts post at Waterloo instituteТаронта Стар, 2008.
  14. http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/cambridgeshire/8282358.stm Праверана 17 сакавіка 2018.
  15. 15,0 15,1 http://www.damtp.cam.ac.uk/people/s.w.hawking/ Праверана 17 сакавіка 2018.
  16. 16,0 16,1 Hawking S. Properties of expanding universes — 1966. — 117 p. — doi:10.17863/CAM.11283
  17. 17,0 17,1 Матэматычная генеалогія — 1997.
  18. http://www.casinapioiv.va/content/accademia/en/academicians/ordinary/hawking.html
  19. http://www.amphilsoc.org/memhist/search?creator=hawking&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced
  20. NNDB — 2002.
  21. www.nasonline.org
  22. blr.belta.by Архівавана 17 сакавіка 2018.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]