Ёіціра Намбу

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Ёіціра Намбу
яп.: 南部 陽一郎
YoichiroNambu.jpg
Дата нараджэння

18 студзеня 1921(1921-01-18)

Месца нараджэння

Токіа, Рэгіён Канто, Японія

Дата смерці

5 ліпеня 2015(2015-07-05) (94 гады)

Месца смерці

Осака, прэфектура Осака[d], Рэгіён Кансай, Японія

Грамадзянства

Flag of the United States.svg ЗША
Flag of Japan.svg Японія

Месца працы

Чыкагскі ўніверсітэт, Осакскі ўніверсітэт[d] і Ritsumeikan University[d]

Альма-матар

Такійскі ўніверсітэт

Узнагароды і прэміі

Грант Гугенхайма[d], Ордэн Культуры, Нобелеўская прэмія па фізіцы, Benjamin Franklin Medal[d], Прэмія Сакураі[d], Oskar Klein Medal[d], Нацыянальны навуковы медаль ЗША і Медаль імя Макса Планка[d]

Commons-logo.svg Ёіціра Намбу на Вікісховішчы

Ёіціра Намбу (яп. 南部 阳 一郎; нар. 18 студзеня 1921) — японскі і амерыканскі фізік-тэарэтык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2008) за адкрыццё механізму спантаннага парушэння сіметрыі ў субатамнай фізіцы. З'яўляецца членам Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1973), Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Намбу нарадзіўся ў Токіа, у 1942 годзе скончыў Такійскі ўніверсітэт, дзе працаваў у перыяд 1945-1949. З 1949 па 1971 займаў пасаду прафесара Осакскага ўніверсітэта, а з 1971 - у Інстытуце ядзерных даследаванняў імя Э. Фермі Чыкагскага ўніверсітэта.

Навуковая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Навуковыя працы Намбу прысвечаны пытанням квантавай электрадынамікі, фізікі элементарных часціц, квантавай тэорыі поля, тэорыі рассейвання, статыстыкі крышталёў, тэорыі звышправоднасці. У 1951 годзе незалежна ад іншых навукоўцаў ён прапанаваў ідэю асацыятыўнага нараджэння дзіўных часціц. У 1957 ён прадказаў існаванне вектарнага амега-мезона і атрымаў суадносіны, названыя «кросінг-сіметрыяй». У 1960 ім была вылучана ідэя спантаннага парушэння сіметрыі, а таксама гіпотэза частковага захавання слабога аксіяльна току адронаў. Праз год Намбу прыклаў канцэпцыю спарвання да задачы вызначэння спектру мас элементарных часціц. У 1964 ён даў агульны матэматычны доказ тэарэмы Голдстоўна, а таксама ўвёў у фізіку новы квантавы лік, які атрымаў назву «колер». У наступным годзе разам з М. Ханам яму ўдалося стварыць схему моцных узаемадзеянняў, заснаваную на трох трыплетах кваркаў з цэлалікавымі зарадамі (так званая мадэль Хана - Намбу). На аснове гэтай мадэлі Намбу увёў каляровае ўзаемадзеянне, тым самым заклаўшы асновы квантавай хромадынамікі.