Крыштоф Радзівіл Пярун
| Крыштоф Радзівіл Пярун | |
 |
|
| Дата нараджэння: | 9 лютага 1547 |
|---|---|
| Дата смерці: | 20 лістапада 1603 (56 гадоў) |
Крыштоф РАДЗІВІЛ «Пярун» (9 лютага 1547, Вільня — 20 лістапада, 1621) — сын Мікалая Радзівіла Рудога, вялікі гетман літоўскі, ваявода віленскі, кашталян троцкі, гетман польны літоўскі, вялікі падчашы літоўскі, староста кокенгаўзенскі, салецкі, жыжморскі, барысаўскі.
Змест |
[правіць] Жыццяпіс
Атрымаў дамашнюю адукацыю. Удзельнік Інфлянцкай вайны 1558—1582, пачынаючы з бітвы на Уле (1564). З 1567 ротмістр коннай роты, крайчы ВКЛ у 1567—1569, падчашы ВКЛ у 1569—1579, гетман польны ў 1572—1589, ахоўваў поўночна-ўсходнюю мяжу дзяржавы. У кампаніі 1580 узяў замак Усвяты i нанёс паражэнне расійскаму войску каля Вялікіх Лук. У жніўні-кастрычніку 1581 атрад Радзівіла (4 тыс. чалавек) разам з атрадам Ф. Кміты-Чарнабыльскага (2 тыс. чалавек) зрабілі рэйд да вярхоўяў Волгі занялі Старыцу і Ржэў. Гэты рэйд і аблога Пскова прымусілі Івана Грознага падпісаць перамір'е.
У 1579—1584 Крыштоф займаў пасаду кашталяна троцкага, адначасова ў 1579—1585 падканцлер ВКЛ. Пасля смерці бацькі з 1584 ваявода віленскі.
Быў прыхільнікам самастойнасці ВКЛ. Пасля смерці Стафана Баторыя падтрымліваў план часткі магнатаў і шляхты ВКЛ стварыць дзяржаўную унію ВКЛ, Польшчы і Расіі на чале з вялікім князем. У 1589 атрымаў пасаду вялікага гетмана ВКЛ. На чале атрадаў войска ВКЛ змагаўся з паўстаннем Налівайкі 1594—1596. Дамогся шлюбу ў 1600 Соф'і Алелькаўны са сваім сынам Янушам. Пасля смерці Соф'і 1612 Слуцкае княства і інш. ўладанні Алелькавічаў перайшлі да роду Радзівілаў. У час вайны Рэчы Паспалітай са Швецыяй 1600—1629 з 1600 Крыштоф камандаваў войскамі ў Інфлянтах. 23 чэрвеня 1601 нанёс паражэнне шведскаму войску ў бітве пад Кокенгаўзэнам, у ліпні 1601 узяў Вендэн.
Як і бацька Крыштоф вызнаваў кальвінізм, будаваў кальвінісцкія саборы. Пры яго двары было шмат вучоных, з ім былі звязаны дзеячы беларускай культуры: А. Рымша, Г. Пельгрымоўскі, С. Рысінскі, А. Волан. Меў адну з найбольшых латыфундый у ВКЛ. Асноўныя маёнткі — Валожын, Койданава, Смалявічы, Станькава, Уселюб і інш. (сучасная Беларусь); Біржы, Віжуны (сучасная Літва). Трымаў Барысаўскае, Кокенгаўзенскае і інш. староствы.
[правіць] Сям'я
Быў у шлюбах з Кацярынай Астрожскай, Кацярынай Тычынскай, Лізаветай Астрожскай, Ганнай Собек. У шлюбе з Ганнай Собек меў дачку і сына Мікалая, у шлюбе з Кацярынай Астрожскай — сына Януша, у шлюбе з Кацярынай Тычынскай — дачку і сына Крыштофа.
[правіць] У Сеціве
- Герб Радзівілаў (пол.)
[правіць] Літаратура
- ЭнцВКЛ
| Папярэднікі | Крыштоф Радзівіл «Пярун» | Наступнікі |
| Мікалай Радзівіл «Руды» | Гетман вялікі літоўскі 1589–1603 |
Ян Караль Хадкевіч |
