Аўстра-венгерская армія

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Аўстра-Венгерская армія
Österreichisch-Ungarische Landstreitkräfte
Гады існавання

18671918

Краіна

Civil ensign of Austria-Hungary (1869-1918).svg Аўстра-Венгрыя

Падпарадкаванне

Імператар

Колькасць

440.000 (на ліпень 1914 года)

Колеры

War flag of Austria-Hungary (1918).svg

Удзел у

Першая сусветная вайна

Галоўнакамандуючы Аўстра-Венгерскай Арміі,
Імператар Франц Іосіф I

А́ўстра-венге́рская а́рмія — сухапутныя ўзброеныя сілы Аўстра-венгерскай двуадзінай манархіі з 1867 да 1918 год. Яна складалася з трох частак: Агульная армія (ням.: Gemeinsame Armee, набор у якую ажыццяўляўся з усіх частак краіны, Імперска-каралеўскі Ландвер (ням.: kaiserlich-königliche Landwehr ці k.k. Landwehr), набор у які ішоў выключна з Цызлейтаніі - паўночнай і заходняй часткі імперыі), і Каралеўскія венгерскія ганведы (ням.: königlich ungarische Landwehr, венг.: Magyar Királyi Honvédség, ці проста honvéd), якія набіраліся ў Транслейтаніі — у асноўным венгерская частка імперыі). З пачатку барацьбы паміж Аўстрыйскай імперыей і венгерскімі паўстанцамі і яшчэ два дзесяцігоддзя апасля венгерскія салдаты неслі службу ці ў змешаных частках ці па-за межамі Венгрыі. Пасля Аўстра-Венгерскага пагаднення 1867 года на свет з'явілася вышейзгаданая троістая армія. У гэтым выглядзе яна праіснавала да распаду Аўстра-Венгерскай імперыі ў 1918 годзе, пасля паразы ў Першай Сусветнай вайне. Фарміраванні агульнай "Імперскай і Каралеўскай Арміі" (kaiserlich und königliche Armee ці k.u.k.) у асноўным былі кепска трэніраваныя і мелі састарэлае ўзбраенне з-за таго, што Аўстрыйская і Венгерская часткі імперыі часта аддавалі перавагу шчодраму фінансаванню сваіх фарміраванняў, замест таго каб аднолькава абмундзіроўваць усе тры часткі арміі. Усе палкі Honvédség і Ландверу складаліся з трох батальёнаў, у той жа час як палкі агульнай k.u.k. арміі былі чатырохбатальённыя.

Гісторыя стварэння[правіць | правіць зыходнік]

Аўстра-Венгрыя пазбегла вялікіх войнаў ад свайго ўтварэння да 1914 года, але паспела паўдзельнічаць у некаторых невялікіх ваенных акцыях. Тым ня меньш, Генштаб распрацаваў планы баявых дзеянняў на выпадак сур'ёзных канфліктаў з суседнімі краінамі, асабліва з Італіяй, Сербіяй і Расійскай імперыяй. Напрыканцы 19га стагоддзя армія выкарыстоўвалася ў падаўленнях гарадскіх хваляванняў: у Вене ў 1882 і 1887, у Грацы супраць нямецкіх нацыяналістаў, супраць чэскіх нацыяналістаў у лістападзе 1897 у Празе ды супраць італьянскіх паўстанцаў у Трыесце у 1902. Самай буйной ваенная аперацыяй двуадзінай манархіі была акупацыя Босніі і Герцагавіны ўлетку 1878 году. Войскі пад началам Ёсіпа Філіпавіча і Сцяпана Йаванавіча, якія ўвайшлі ў правінцыю, не чакалі аніякага супраціву, але ж былі сустрэны сур'ёзнымі супрацьдзеяннямі з боку мусульманскага і праваслаўнага насельніцтва. Нягледзячы на паразы пры Магладжы і Тузле, у кастрычніку была ўзята Сараева. Але ж гэтая перамога каштавала Аўстра-Венгрыі каля 5000 забітых і параненых.

Арганізацыйная структура[правіць | правіць зыходнік]

Размеркаванне карпусоў

Агульная армія (ням.: Gemeinsame Armee) камплектуецца з усіх частак краіны і падпарадкоўваецца імперскаму ваеннаму міністэрству.

Ландвер (ням.: Landwehr) складаўся з дзвюх частак: аўстрыйскай і венгерскай, кожная з якіх фінансавалісь на сродкі Аўстрыі і Венгрыі, знаходзіліся у падпарадкаванні ўласнага міністэрства народнай абароны і меў свайго адмысловага начальніка.

Рэзерв (ням.: Reserve) прызначаўся для папаўнення Ландвера пры мабілізацыі, а рэкруцкі запас (ням.: Ersatzreserve), які ўтвараўся з тых рэкрутаў, якія заставаліся апасля папаўнення Агульнай арміі і Ландвераў, прызначаўся для замяшчэння стратаў Ландверу падчас вайны, а таксама для ўкамплектавання арміі пры недахопе рэзервістаў пры мабілізаціі.

Абагульняючым для ўсіх частак Аўстра-Венгерская арміі былі Ўставы. Каманднай мовай у імперскай арміі і аўстрыйскім Ландверы была нямецкая, у венгерскім Ландверы — венгерская, акрамя адной ганведная дывізіі — Аграмская, дзе камандавалі на харвацкай мове.

У Аўстра-Венгрыі быў агульны вайсковы абавязак, прызыву падлягалі ўсе мужчыны, узрост якіх дасягнуў 21 год. Не падлягалі прызыву толькі тыя, хто быў абмежаваны ў грамадзянскіх правах па прысуду суда.

Агульны тэрмін воінскай службы — 12 год, 3 гады з якіх у Агульная Арміі (ці 2 гады ў Ландверы), а пасля ў Рэзерве.

У мэтах камплектавання арміі тэрыторыя імперыі была падзелена на 112 акругоў папаўнення (ням.: Erganzungsbezirk); з іх 102 служыла для камплектавання 102 пяхотных полкоў, 3 — чатырох Цірольскіх стралковых палкоў, 4 (у Босніі і Герцагавіны) — чатырох Босне-герцагавінскіх палкоў, 3 (Прыбрэжжа, Фіўме і Далмацыі) — для камплектавання флоту; з марскіх – 2 аўстрыйскіх і адзін венгерскі. Кожны округ падзяляўся на пэўную лічбу прызыўных участкаў (ням.: Stellungsbezirk).

Воінскія званні[правіць | правіць зыходнік]

k.u.k. Кавалерыя 1898 год.
k.u.k. Пяхота 1898 год.


Пяхота Кавалерыя Артылерыя Стралковыя часці Знакі адрознення
Радавыя Heer Горныя стралкі
ням.: Infanterist
венг.: Honvéd
польск.: Szeregowy
чэшск.: Vojín
рум.: Soldat
харв.: Vojnik
(Радавы)
Dragoner
Husar
Ulan
(Кавалерыст)
Kanonier
(Кананір)
Jäger Myslivec
(Стралок)
Soldat der k.u.k Infanterie mit Lichtdrap Egalisierung.png Jäger der k.k. Gebirgstruppe 1907-18.png
ням.: Gefreiter
венг.: Őrvezető
чэшск.: Svobodník
рум.: Fruntaș
харв.: Razvodnik
італ.: Caporale
(Яфрэйтар)
Gefreiter Vormeister
Főtűzér
Patrouilleführer
Járőrvezető
Gefreiter der k.u.k. Infanterie.png Patrouilleführer der k.k. Gebirgstruppe 1907-18.png
Унтэр-афіцэры Heer Горныя стралкі
ням.: Korporal
венг.: Tizedes
польск.: Kapral
чэшск.: Desátník
рум.: Caporal
харв.: Desetnik
(Малодшы сяржант)
Korporal
Tizedes
Geschütz-Vormeister Unterjäger Korporal der k.u.k. Infanterie mit Apfelgrüner Egalisierung.png Unterjäger der k.k. Gebirgstruppe 1907-18.png
ням.: Zugsführer
венг.: Szakaszvezető
польск.: Sierżant
чэшск.: Četař
рум.: Sergent
харв.: Vodnik
(Сяржант)
Zugsführer
Szakaszvezető
Zugsführer
Szakaszvezető
Zugsführer
Szakaszvezető
K.u.k. Zugsführer Krapprote Egalisierung.png Zugsführer k.k. Gebirgstruppe 1907-18.png
ням.: Feldwebel
венг.: Őrmester
чэшск.: Šikovatel
рум.: Plutonier
польск.: Starszy sierżant
харв.: Narednik
(Старшы сяржант)
Wachtmeister
Őrmester
Feuerwerker Tűzmester OberjägerFővadász K.u.k. Feldwebel.png Oberjäger k.k. Gebrigstruppe 1907-18.png
ням.: Kadett-Feldwebel
венг.: Hadapród őrmester
(скар. Hadapród)
харв.: Kadet-narednik
(Кадэт-сяржант; Кадэт пасля 1908 года)
Kadett-Wachtmeister
(Kadett)
Kadett-Feuerwerker
(Kadett)
Kadett-Oberjäger
(Kadett)
K.u.k. Kadett 1908-14.png Kadett k.k. Gebirgstruppe 1908-14.png
ням.: Stabsfeldwebel
венг.: Törzsőrmester/
чэшск.: Štábní šikovatel
польск.: Sierżant-major
харв.: Stožerni narednik
(Першы Сяржант пасля 1913 — знакі адрознення да 1914 года)
Stabs-Wachtmeister Stabs-Feuerwerker Stabs-Oberjäger K.u.k. Stabsfeldwebel 1913-14.png Stabsoberjäger k.k. Gebirgstruppe 1907-14.png
ням.: Stabs-Feldwebel
венг.: Törzsőrmester
чэшск.: Štábní šikovatel
рум.: Plutonier-major
польск.: Sierżant-major
харв.: Stožerni narednik
(Першы Сяржант, знакі адрознення пасля 1914 года)
Stabs-Wachtmeister Stabs-Feuerwerker Stabs-Oberjäger K.u.k. Stabsfeldwebel 1914-18.png Stabsoberjäger k.k. Gebirgstruppe 1914-18.png
ням.: Offiziersstellvertreter (пасля 6 чэрвеня 1915 года)
венг.: Tiszthelyettes
чэшск.: Důstojnický zástupce
рум.: Locțiitor de ofițer
харв.: Časnički namjesnik
(Прапаршчык)
Offiziersstellvertreter Offiziersstellvertreter Offiziersstellvertreter K.u.k. Offiziersstellvertreter 1915-1918.png Offiziersstellvertreter k.k. Gebirgstruppe 1915-18.png
Кандыдаты ў афіцэры Heer Горныя стралкі
ням.: Kadett-Offiziersstellvertreter
венг.: Hadapród-Tiszthelyettes
чэшск.: Kadet-časnički zamjenik
(Афіцэр-кадэт) (да 1908 года)
Kadett-Offiziersstellvertreter Kadett-Offiziersstellvertreter Kadett-Offiziersstellvertreter K.u.k. Kadett-Offziersstellvertreter bis 1908.png Kadett-Offiziersstellvertreter k.k. Gebirgstruppe 1907-08.png
ням.: Fähnrich (з 1908)
венг.: Zászlós
рум.: Stegar
чэшск.: Praporčík
харв.: Zastavnik
польск.: Chorąży
(Фенрых) (з 1908 года — замяніў званне Афіцэр-кадэта)
Fähnrich Fähnrich Fähnrich K.u.k. Fähnrich 1908-18.png Fähnrich der k.k. Gebirgstruppe 1908-18.png
Малодшыя афіцэры Heer Горныя стралкі
ням.: Leutnant
венг.: Hadnagy
польск.: Podporucznik
рум.: Locotenent
харв.: Poručnik
італ.: Tenente
(Лейтэнант)
Leutnant Leutnant Leutnant K.u.k. Leutnant orangegelbe Eaglisierung.png Leutnant k.k. Gebirgstruppe 1907-18.png
ням.: Oberleutnant
венг.: Főhadnagy
рум.: Locotenent-major
польск.: Porucznik
харв.: Natporučnik
(Старшы лейтэнант)
Oberleutnant Oberleutnant Oberleutnant K.u.k. Oberleutnant der Infanterie.png Oberleutnant k.k. Gebirgstruppe1907-18.png
Капітаны Heer Горныя стралкі
ням.: Hauptmann
венг.: Százados
польск.: Kapitan
рум.: Căpitan
харв.: Satnik
італ.: Capitano
(Капітан)
Rittmeister Hauptmann Hauptmann K.u.k. Hauptmann der Infanterie.png Hauptmann k.k. Gebirgstruppe 1907-18.png
Штабныя афіцэры Heer Горныя стралкі
ням.: Major
венг.: Őrnagy
рум.: Maior
харв.: Bojnik
італ.: Maggiore
(Маёр)
Major Major Major K.u.k. Major.png Major k.k. Gebirgstruppe 1907-18.png
ням.: Oberstleutnant
венг.: Alezredes
рум.: Locotenent-colonel
харв.: Potpukovnik
(Падпалкоўнік)
Oberstleutnant Oberstleutnant Oberstleutnant K.u.k. Oberstleutnant.png Oberstleutnant k.k. Gebirgstruppe 1907-1918.png
ням.: Oberst
венг.: Ezredes
рум.: Colonel
польск.: Pułkownik
харв.: Pukovnik
(Палкоўнік)
Oberst Oberst Oberst K.u.k. Oberst.png Oberst k.k. Gebirgstruppe 1907-18.png

Генералы[правіць | правіць зыходнік]

Пяхота Кавалерыя Артылерыя Стралковыя часці Знакі адрознення
ням.: Generalmajor  |  венг.: Vezérőrnagy  |  рум.: General-maior  |  харв.: General-bojnik  |  італ.: Maggiore Generale
(бел.: Генерал-маёр, але ў рэчаіснасці адпавядаў званню брыгадны генерал).
K.u.k. Generalmajor.png
ням.: Feldmarschall-Leutnant  |  венг.: Altábornagy  |  харв.: Podmaršal  |  італ.: Marseciallo Tenente
(бел.: Фельдмаршал лейтэнант, эквіваленты Генерал-маёру).
K.u.k. Feldmarschalleutnant.png
Генерал рода войск (бел.: Генерал-лейтэнант) K.u.k. Feldzeugmeister.png
няма эквівалента
з 1915 ням.: Generaloberst  | венг.: Vezérezredes  |  харв.: General-pukovnik  |  чэшск.: Generalplukovnik  |  польск.: General pulkownik  |  славенск.: General Polkovnik

(Генерал-палкоўнік)

K.u.k. Generaloberst.png
ням.: Feldmarschall  |  венг.: Tábornagy  |  харв.: Feldmaršal  |  рум.: Mareșal  |  польск.: Marszałek
(Фельдмаршал)
K.u.k. Feldmarschall.png

Першая Сусветная вайна[правіць | правіць зыходнік]

Салдат 6га Ландвернага палка ў баявой уніформе

У ліпені 1914 года у складзе Аўстра-венгерскай арміі знаходзіліся:

Пасля аб'яўлення вайны было мабілізавана 3,35 мільёна чалавек (уключаючы і першую хвалю рэзервістаў і новабранцаў).

Фармальна Аўстра-венгерская армія была пад началам імператара Франца Іосіфа I, але ў 1914 годзе яму было ўжо 84 гады, таму фактычна армія знаходзілася пад камандаваннем начальніка Генеральнага штаба Конрада фон Гётцэндорфа. Конрад аддаваў перавагу агрэсіўнай знешняй палітыке і настойваў на ваенным вырашэнні аўстра-венгерскіх тэрытарыяльных спрэчак з Італіяй і Сербіяй[1].

11 ліпеня 1914 года Іосіф I прызначыў Вярхоўным галоўнакамандуючым эрцгерцага Фрыдрыха. Меркавалась, што гэта прызначэнне не будзе перашкаджаць аператыўным і тактычным планам Гётцэндорфа. Фрыдрых заставаўся на сваём пасту да лютага 1917 года, калі абавязкі Вярхоўнага ўсклаў на сябе новы імператар Карл I.

Афіцыйныя абазначэнні былі наступныя:

Зноскі

  1. Archived copy. Архівавана з першакрыніцы 7 лютага 2009. Праверана 17 лютага 2009.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Генштаб Узброеныя сілы Аўстра-Венгрыі. Частка 1 = Вооруженныя силы Австро-Венгріи. Часть 1 — С-Пецярбург: Ваенная тыпаграфія, 1912. — 340 с.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]