Валодша

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку
Валодша
Нараджэнне невядома
Смерць не пазней за 1180
Бацька Давыд Усяславіч
Дзеці Андрэй Валодшыч[d] і Брачыслаў Валодшыч[d]

Валодша (аг.-усх.-слав.: Володьша; пачатак XII ст. — да 1180) — напэўна, князь ізяслаўльскі (2-я палова XII ст.).

На думку Ф. Успенскага, імя Валодша магло быць як самастойным, так і памяншальнай формай імёнаў з пачаткам на аснову Валод-/Улад- (Волод-)[1]. Самастойнае, напэўна, было б выпадкам вар’іравання асновы «-волод-» родавых імёнаў, як у сучаснай мове Слава→Слаўка ёсць формай ад усіх імёнаў з асновай -слав-/-слаў-[2]. За памяншальную форму сведчыць гіпакарыстычны суфікс, вядомы, напрыклад, і ў выпадку СвятаслаўСвятоша[3]. Утварэнне імя па бацьку ад памяншальнай формы (ВолодьшаВолодьшичь) не супярэчыць тагачаснай практыцы[4].

Упершыню згадваецца Іпацьеўскім летапісам пад 1159 годам[5], калі разам з братам князем Брачыславам быў у Ізяслаўлі[5], названым іх «отчынай», т.б. бацькоўскім уладаннем. Паводле Васкрасенскага летапісу, у 1159 годзе менскія князі Глебавічы напалі на Ізяслаўль, Брачыслаў і Валодша трапілі ў палон, Брачыслаў быў закаваны ў жалеза[5]. У 1160 годзе, падчас паходу полацкага князя Рагвалода-Васіля на Менск, братоў вызвалілі[5].

У 1180 годзе у паходзе на Друцк браў удзел князь Андрэй Валодшыч (аг.-усх.-слав.: Андрѣи Володьшичь), напэўна, сын князя Валодшы. У тым жа паходзе бралі ўдзел і пляменнікі князя Андрэя Валодшыча — Ізяслаў і Васілька Брачыславічы. Такім чынам, Валодша меў прынамсі яшчэ аднаго сына — Брачыслава Валодшыча, які асобна крыніцамі не згадваецца.

На думку М. М. Карамзіна, М. П. Пагодзіна, П. М. Строева, А. М. Рапава[5], С. М. Салаўёва[6], М. Баўмгартэна[7] і іншых, князь Валодша быў сынам полацкага князя Васількі Святаславіча. Такая генеалогія не адпавядае сведчанню летапіса пра Ізяслаўль як «отчыну» князёў Брачыслава і Валодшы, бо валоданне гэтым ўдзелам Васількам Святаславічам, ці прынамсі Святаславам Усяславічам, супярэчыць крыніцам. Такая неадпаведнасць у асноўным усведамляецца вышэйназванымі даследчыкамі. Ёсць і іншыя думкі, М. І. Ермаловіч атаясняе князя Валодшу з полацкім князем Вальдэмарам, згаданым «Хронікай Лівоніі» Генрыха Латвійскага. Атаясненне М. Ермаловіча, аднак, храналагічна праблемнае, бо князь Вальдэмар вядомы з 1186 года, калі Валодша ўжо не жыў.

Зноскі

  1. Литвина, Успенский. С. 62, 133—134 прим. 77.
  2. Литвина, Успенский. С. 62, 133—134 прим. 77.
  3. Литвина, Успенский. С. 62.
  4. Литвина, Успенский. С. 132.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Рапов, 1977, с. 63.
  6. Соловьёв, 1988, С. 502, 503.
  7. Baumgarten, 1927, C. 33, Табл. VIII. № 32.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Рапов О. Княжеские владения на Руси в X — первой половине XIII в.. — М.: Изд-во МГУ, 1977. — 268 с.