Мікалай Фёдаравіч Гікала

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Мікалай Фёдаравіч Гікала
Мікалай Фёдаравіч Гікала
сцяг
Першы сакратар ЦК(руск.) бел. Кампартыі Беларусі
29 студзеня 1932 — 18 сакавіка 1937
Папярэднік: Канстанцін Веньямінавіч Гей
Пераемнік: Васіль Фаміч Шаранговіч
Першы сакратар ЦК(руск.) бел. Кампартыі Азербайджана(руск.) бел.
5 жніўня 1929 — 1930
Папярэднік: Лявон Ісаевіч Мірзаян(руск.) бел.
Пераемнік: Уладзімір Іванавіч Палонскі(руск.) бел.
Першы сакратар ЦК Кампартыі Узбекістана
1929 — 1929
Папярэднік: Купрыян Восіпавіч Кіркіж(руск.) бел.
Пераемнік: Ісак Абрамавіч Зяленскі(руск.) бел.
 
Партыя: ВКП(б) (з 1917)
Адукацыя: 1915 г. Тыфліская ваенна-фельчарская школа[1], Курсы марксізму-ленінізму пры Камуністычнай Акадэміі[2]
Дзейнасць: палітык
Веравызнанне: атэіст
Нараджэнне: 8 (20) сакавіка 1897
Смерць: 25 красавіка 1938(1938-04-25) (41 год)
 
Узнагароды:

Ордэн Леніна Ордэн Чырвонага Сцяга

Мікала́й Фёдаравіч Гіка́ла (8 (20) сакавіка 1897, г. Адэса, Расійская імперыя — 25 красавіка 1938, г. Масква, СССР[3]) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, кіраўнік ЦК КПБ з 1933 да 1937 года[4].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

У 1915 годзе Мікалай Гікала скончыў Тыфліскую ваенна-фельчарскую школу, пасля якой быў прызваны на вайсковую службу ў Расійскую армію. Удзельнік Першай сусветнай вайны, узнагароджаны Георгіеўскі крыжам(руск.) бел..

У 1917 годзе ўступіў у РСДРП. Прымаў удзел ва ўсталяванні савецкай улады на Паўночным Каўказе. З сакавіка 1918 года прызначаны старшынёй Савета ў Грозным[4], а з мая стаў галоўнакамандуючым узброенымі сіламі Грознага. Са жніўня да лістапада ўзначальваў абарону Грознага ад паўстанцаў[3]. У 1919 годзе стаў членам Каўказскага краявога камітэта РКП(б), ваенным камісарам Церскай вобласці і Дагестана[4]. Прымаў удзел у карных акцыях супраць мясцовага насельніцтва на Паўночным Каўказе[3].

У пачатку 1920-х гг. быў пераведзены ў Сярэднюю Азію: у 19211923 гг. з’яўляўся сакратаром Горскага абкама РКП(б); у 1923—1925 гг. — член Паўднёва-Усходняга бюро ЦК і адначасова загадчык агітацыі і прапаганды Паўночна-Каўказскага крайкама. У 1925 г. вярнуўся на Каўказ і быў прызначаны сакратаром Паўночна-Каўказскага крайкама УКП(б)[5].

У 1929 годзе пераехаў у Маскву, дзе быў слухачом курсаў марксізму-ленінізму пры Камуністычнай Акадэміі. Пасля гэтага Гікала прызначаўся сакратаром ЦК КП(б) Узбекістана і Азербайджана[4] і адначасова з’яўляўся намеснікам кіраўніка арганізацыйна-размеркавальным аддзелам ЦК УКП(б), але хутка вярнуўся ў Маскву. У 19301934 г.г. ён стаў сябрам Цэнтральнай Рэвізійнай камісіі ВКП(б). З 1931 года сакратар Маскоўскага абкама і гаркама УКП(б)[5].

У студзені 1932 года Мікалай Гікала быў накіраваны ў Беларусь на пасаду 1-а сакратара ЦК КП(б)Б і Мінскага гаркама партыі[4]. Адначасова быў членам Бюро ЦК КП(б)Б, Прэзідыума ЦВК БССР, Рэўваенсавета Беларускай ваеннай акругі. Стаў кандыдатам у члены ЦК УКП(б) з 1934 года. Член Цэнтральнай выбарчай камісіі СССР. Працуючы ў Беларусі, шмат увагі надаваў развіццю гаспадаркі, у 1932 абвясціў БССР рэспублікай усеагульнай пісьменнасці. Па сведчаннях, многія пытанні вырашаў адміністрацыйна-каманднымі метадамі. Спрыяў прымусовай калектывізацыі, удзельнічаў у разгортванні масавых рэпрэсій у БССР. Уваходзіў у склад так званых «троек», якія выносілі, ў асноўным, расстэльныя прыгаворы[3]. Жонка Мікалая Гікалы Чыжова (дырэктар Інстытута журналістыкі), была старшынёй камісіі па чыстцы ва ўстановах культуры, адукацыі і навукі[1].

У лютым 1937 г. Мікалай Гікала быў пераведзены ва Украіну на пасаду 1-га сакратара Харкаўскага гаркама КП(б)У[4]. Стаў сябрам палітбюро ЦК КП(б)У.

Арышт і пакаранне[правіць | правіць зыходнік]

Хутка Гікала сам стаў ахвяраю карнай палітыкі — арыштаваны 11 кастрычніка 1937 года ў Маскве па адрасе: Стараканюшанны зав., д. 19/17, кв. 4. Быў асуджаны пазасудовым органам НКУС 25 красавіка 1938 года як «англійскі шпіён» да вышэйшай меры пакарання. Расстраляны[1].

Пасля смерці Іосіфа Сталіна Гікала быў рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 10 жніўня 1955 г. Асабовая справа Г. № 3626 захоўваецца ў архіве УКДБ Магілёўскай вобласці.

Узнагароды і памяць[правіць | правіць зыходнік]

Узнагароджаны ордэнам Леніна і ордэнам Чырвонага Сцяга.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Сымон Кандыбовіч. Разгром нацыянальнага руху ў Беларусі. — Мн.: БГА, 2000. — 160 с. — ISBN 985-6374-15-4.
  • М.Касцык. Бальшавіцкая сістэма ўлады на Беларусі. — Мн., 2000.
  • Платонаў Р.П. Беларусь у міжваенны перыяд. Старонкі палітычнай гісторыі ў святле архіўных крыніц. — Мн., 2001.
  • Протько Т.С. Становление советской тоталитарной системы в Беларуси (1917—1941 гг.).. — Мн.: ЭГБ, 2002. — Т. 2.


Папярэднік:
Канстанцін Гей
Першы сакратар ЦК КП(б)Б
18 студзеня 193218 сакавіка 1937
Пераемнік:
Васіль Шаранговіч

Шаблон:Кіраўнікі ЦК Кампартыі Узбекістана (1923—1991) Шаблон:Кіраўнікі ЦК Кампартыі Азербайджана (1920—1991) Шаблон:Кіраўнікі ЦК Кампартыі Беларусі (1920—1991)