Панцеляймон Кандратавіч Панамарэнка

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Панцеляймон Кандратавіч Панамарэнка
Панцеляймон Кандратавіч Панамарэнка
сцяг
Кандыдат у члены
Прэзідыума ЦК КПСС
5 сакавіка 1953 — 14 лютага 1956
сцяг
5-ы Першы сакратар ЦК КП Казахстана
6 лютага 1954 — 7 мая 1955
Папярэднік: Жумабай Шаяхметаў
Пераемнік: Леанід Ільіч Брэжнеў
сцяг
1-ы Міністр культуры СССР
15 сакавіка 1953 — 9 сакавіка 1954
Прэм'ер-міністр: Георгій Максімілянавіч Малянкоў
Папярэднік: Мікалай Мікалаевіч Бяспалаў як старшыня Камітэта па справах мастацтваў пры Савеце Міністраў СССР
Пераемнік: Георгій Фёдаравіч Аляксандраў
сцяг
Член Прэзідыума ЦК КПСС
16 кастрычніка 1952 — 5 сакавіка 1953
сцяг
Сакратар ЦК КПСС
1 ліпеня 1948 — 5 сакавіка 1953
сцяг
6-ы Старшыня Савета Народных Камісараў (Савета Міністраў) Беларускай ССР
7 лютага 1944 — 17 сакавіка 1948
Папярэднік: Іван Сямёнавіч Былінскі
Пераемнік: Аляксей Яўхімавіч Кляшчоў
сцяг
10-ы Першы сакратар ЦК КП Беларусі
18 чэрвеня 1938 — 7 сакавіка 1947
Папярэднік: Аляксей Аляксеевіч Волкаў
Пераемнік: Мікалай Іванавіч Гусараў
сцяг
1-ы Начальнік Цэнтральнага штаба партызанскага руху
30 мая 1942 — 13 студзеня 1944
 
Партыя: КПСС (з 1925 года)
Адукацыя: 1).Краснадарскі рабочы факультэт
2). Маскоўскі інстытут інжынераў транспарту
Дзейнасць: палітык, дыпламат
Нараджэнне: 27 ліпеня (9 жніўня) 1902(1902-08-09)
хутар Шалкоўскі, Беларэчанская воласць, Майкопскі аддзел, Кубанская вобласць,
Расійская імперыя
Смерць: 18 студзеня 1984(1984-01-18) (81 год)
Масква, СССР
Пахаванне: Новадзявочыя могілкі
 
Ваенная служба
Гады службы: 19391944
Прыналежнасць: Сцяг СССР СССР
Род войскаў: Партызанскі рух
Званне:
Генерал-лейтэнант
Камандаваў: ЦШПР
Бітвы: Грамадзянская вайна ў Расіі
Вялікая Айчынная вайна
 
Узнагароды:
Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Леніна
Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі Ордэн Суворава I ступені Ордэн Айчыннай вайны I ступені Ордэн «Знак Пашаны»

Панцеляймо́н Кандра́тавіч Панамарэ́нка (9 жніўня 1902, Беларэчанскі раён, Краснадарскі край, Расійская імперыя — 18 студзеня 1984) — беларускі і савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, генерал-лейтэнант (1943). Старшыня Савету Народных Камісараў (Савету Міністраў) БССР (1944—1948), Першы сакратар ЦК КП Беларусі (1938—1947), начальнік Цэнтральнага штаба партызанскага руху (1942—1944).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. У 1918 быў прызваны ў Чырвоную Армію. Удзельнік Грамадзянскай вайны 1917—1922. З 1919 працаваў на нафтапромыслах, пасля на чыгуначным транспарце. З 1922 на камсамольскай працы. Скончыў Маскоўскі інстытут інжынераў транспарту (1932). У 1932—1936 служыў у Чырвонай Арміі. З 1936 інжынер Усесаюзнага электратэхнічнага інстытута. З 1937 у апараце ЦК ВКП(б).

У 19381947 гадах першы сакратар ЦК КП(б)Б. Даваў згоду на арышт і асуджэнне дзяржаўных і партыйных работнікаў БССР[Крыніца?].

21 лістапада 1938 падрыхтаваў справаздачу «О Белорусском языке, литературе и писателях». У ім Панцеляймон Кандратавіч дакладае дзяржсакратару ЦК аб тым, што азнаёміўшыся з беларускімі пісьменнікамі і іх настроямі, ён зрабіў шэраг высноў, па рэалізацыі якіх жадаў параіцца са Сталінам. Спадар Панамарэнка для перадачы беларускай мовы скарыстоўваў расійскую транскрыпцыю (накшталт «щирых белорусов»), абражаў культуру і мову, фактычна падпісваў смяротны прысуд літаратурным дзеячам, абвінаваціўшы іх у «контррэвалюцыйнай нацыяналістычнай працы, ідэйна кіруемых заўсёды дзясяткам прафашысцкіх пісьменнікаў (у тым ліку Янкам Купалай і Якубам Коласам[1])...» Панамарэнка ў сваёй справаздачы прапаноўвае:

«...Решительно очистить литературу от произведений с национал-фашистской контрабандой (кое-что мы в этом направлении уже сделали), поднять литературную, преданную молодежь, освежить литературу, укрепить руководство Союза писателей».

Затым піша, якія крокі ўжо былі праведзены ў бок саюзу пісьменнікаў, і дадае:

«По двум вопросам:

  • а) о предлагаемых мероприятиях в отношении белорусского языка — грамматики и литературы;
  • б) об отношении к писателям Янке Купале и Якубу Коласу, — я прошу Вас дать мне совет».[2]

Але ўжо літаральна праз месяц Панамарэнка просіць узнагародзіць разам з іншымі пісьменнікамі Якуба Коласа: «...У яскравых мастацкіх вобразах паказаў барацьбу беларускага народа супраць белапольскіх акупантаў...»[1]

З пачатку 1939 удзельнічаў у выкрыцці кіраўнікоў НКУС БССР, абвінавачаных у грубых парушэннях рэвалюцыйнай законнасці і злоўжываннях уладай. З 1939 таксама член Ваеннага савета Беларускай ваеннай акругі, прымаў удзел у кіраўніцтве войскамі, што ўвайшлі на тэрыторыю Заходняй Беларусі. Менавіта Панамарэнка пераканаў Іосіфа Сталіна ў тым, што Палессе з Брэстам i Пінскам мусяць быць менавіта ў складзе БССР[3].

У гады Вялікай Айчыннай вайны быў членам ваенных саветаў 3-й ударнай арміі, Заходняга, Цэнтральнага і Бранскага франтоў. У 19421944 гг. начальнік Цэнтральнага штаба партызанскага руху пры Стаўцы Вярхоўнага Галоўнакамандавання. Непасрэдна пасля вызвалення БССР Сталін прад'явіў прапанову змяніць межы рэспублікі з РСФСР. У жніўні гатовы быў праект перадачы Расійскай Федэратыўнай Рэспубліцы Полацкай вобласці. Дзякуючы настойлівым старанням Iсакратара ЦК КП(б)Б Панцеляймона Панамарэнкі, падмацаваным аргументамі аб ахвярнасці насельніцтва Беларусі ў барацьбе з нямецкім акупантам, беларускім камуністам удалося абараніць усходнія межы рэспублікі[4][5].

У 19441948 гг. Старшыня СНК (з 1946 Савет Міністраў) БССР. У 19481953 гг. сакратар ЦК ВКП(б), адначасова ў 19501953 гг. міністр нарыхтовак СССР. З 16 кастрычніка 1952 па 6 сакавіка 1953 член Палітбюро ЦК КПСС. У 1953—1954 гг. міністр культуры СССР. У 1954—1955 гг. першы сакратар ЦК Кампартыі Казахстана.

З 1955 пасол у Польшчы. З 1957 ў Індыі і Непале, з 1959 ў Нідэрландах.

Пахаваны на Новадзявочых могілках у Маскве.

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Узнагароджаны чатырма ордэнамі Леніна, ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі, ордэнам Суворава I ступені, ордэнам Айчыннай вайны I ступені, ордэнам «Знак Пашаны».


Папярэднік:
Аляксей Волкаў
Першы сакратар ЦК КП(б)Б
19381947
Пераемнік:
Мікалай Гусараў

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Кастусь Ліпскі. Як ордар памянялі на ордэн // Газета „Пагоня“, 2008-10
  2. Дар'я Сацукевіч. No comments… Альбо пра тое, як мову прадаюць // Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына».
  3. Пабачылі свет асабістыя дзённікі Панцеляймона Панамарэнкі // Народная Воля №123-124, 21.08.2008
  4. VII. Уніфікацыя палітычнай і гаспадарчай сістэмы БССР (1944—1956) // Навейшая гісторыя Беларусі. — Беласток: Праграмная Рада Тыднёвіка Беларусаў у Польшчы «Ніва», 1999
  5. Уладзімір Арлоў. Мажвідас, Кант і Ваня з піларамы // Наша Ніва, сакавік 2002 г.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]