Рэспубліка Сербская Краіна

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Рэспубліка Сербская Краіна
сербск.: Република Српска Крајина

непрызнаная дзяржава
Flag of Serbian Krajina (1991).svg
 
Flag of Serbian Krajina (1991).svg
 
Flag of Serbian Krajina (1991).svg
19 снежня 1991 — 10 жніўня 1995


Flag of Croatia.svg
 
Flag of the Republic of Eastern Slavonia - Baranja - and Western Syrmia.svg
Flag of Serbian Krajina (1991).svg Coat of arms of the Republic of Serbian Krajina.svg


Сцяг Герб
Republika srpska krajina-sr.png
Сталіца Кнін
Найбуйнейшыя гарады Кнін, Вукавар, Петрынья
Мова(ы) сербскі
Рэлігія Праваслаўе
Грашовая адзінка Краінскі дынар
Плошча 17 040 км²
Насельніцтва 433 600 чал.
Форма кіравання рэспубліка
Прэзідэнт РСК
 - 1991—1992 Мілан Бабіч
 - 1992—1993 Горан Хаджыч
 - 1993—1994 Мілан Бабіч
 - 1994—1995 Мілан Марціч
Пераемнасць
UNTAES
Урад РСК у выгнанні

Рэспу́блика Се́рбская Кра́іна (сербск.: Република Српска Крајина, МФА(серб.) : [rɛpǔblika sr̩̂pskaː krâjina]; скар. РСК) — былая непрызнаная сербская дзяржава на тэрыторыі Рэспублікі Харватыі ў Харвацкай (Кнінскай) Краіне (ля мяжы з заходняй Босніяй), у Славонскай (Заходне-Славонскай) Краіне (у мяжы з паўночнай Босніяй) і Падунайскай (Усходне-Славонскай і Баранскай) Краіне (ля мяжы з сербскай Ваяводзінай). РСК была створана як адказ на дзеянні харвацкіх рэспубліканскіх улад, якія ўзялі курс на аддзяленне ад Югаславіі і выражала імкненні сербскага насельніцтва Харватыі застацца ў складзе Югаславіі.

РСК існавала ў перыяд з 1991 па 1995 год і была заснавана на тэрыторыі Рэспублікі Харватыі ў складзе СФРЮ. Сталіцай РСК быў горад Кнін з насельніцтвам каля 12 000 чалавек. Апроч яго, іншымі буйнымі гарадамі былі Вукавар (33 000) і Петрынья (19 000). У сярэдзіне 1991 года насельніцтва РСК налічвала 469 700 чалавек (52,3 % — сербы, 35,8 % — харваты, 11,9 % — прадстаўнікі іншых нацыянальнасцяў)[1] але ў 1993 годзе насельніцтва РСК налічвала 433 600 чалавек (91 % — сербы, 7 % — харваты, 2 % — прадстаўнікі іншых нацыянальнасцяў)[2]. Плошча РСК складала 17 040 квадратных кіламетраў[2]. Большую частку тэрыторыі РСК страціла падчас харвацкіх аперацый «Маланка» і «Бура» ў 1995 годзе. Рэштка РСК ва Усходняй Славоніі, Бараньі і Заходнім Срэме паводле Эрдуцкага пагаднення пры дапамозе ААН быў мірна інтэграваны ў Харватыю ў 1998 годзе.

Сербская Краіна межавала з Харватыяй, Венгрыяй, Саюзнай Рэспублікай Югаславіяй, а ў Босніі і Герцагавіне з Рэспублікай Сербскай, Аўтаномнай Вобласцю Заходняя Боснія і Федэрацыяй Босніі і Герцагавіны. Незалежнасць РСК не была прызнана ніводнай дзяржавай, уключаючы і Саюзную Рэспубліку Югаславію.

Рэлігія[правіць | правіць зыходнік]

Манастыр Гомір'е

Большасць грамадзян Сербскай Краіны вызнавалі праваслаўе. Тэрыторыя РСК знаходзілася пад юрысдыкцыяй Сербскай Праваслаўнай царквы. На тэрыторыі Краіны існавалі Заграбска-Люблянская мітраполія, Горнакарлавацкая епархія (Карлавац), Славонская епархія (Пакрац), Асіецкапольска-Бараньская епархія (Даль), Далмацінская епархія (Шыбенік). У краіне знаходзіліся сербскія праваслаўныя храмы і манастыры. Найбольш буйнымі, старажытнымі і вядомымі з'яўляліся манастыры Драгавіч, Гомір'е, Крка, Крупа і Лепавіна. Падчас баявых дзеянняў многія сербскія цэрквы былі разбураны або значна пашкоджаны. Так у 1993 годзе харвацкія войскі разбурылі сабор Святога Мікалая і рэзідэнцыю Горнакарлавацкай епархіі. Усяго ў 1990—1995 гг. было разбурана 78 праваслаўных цэркваў[3], 96 царкоўных будынкаў, 10 могілак, адна патрыяршая рызніца, царкоўны музей, дзве царкоўных бібліятэкі і два архівы[4]. 94 царквы і 4 манастыры былі разрабаваны[4].

Манастыр Драгавіч

Харвацкая меншасць вызнавала каталіцтва. Многія каталіцкія цэрквы былі таксама цалкам ці часткова разбураны падчас баявых дзеянняў. Падчас масавых забойстваў у Ловасе[5], Шырока-Куле і Вочыне[6] сербскія паравоенные фарміраванні часткова ці цалкам разбурылі каталіцкія храмы ў гэтых населеных пунктах.

Сербскія і харвацкія рэлігійныя дзеячы актыўна ўдзельнічалі ў міратворчай дзейнасці падчас вайны. У 1991 годзе мітрапаліт Заграбскі і Люблянскі Ёван арганізоўваў сустрэчы Сербскага патрыярха Паўла і каталіцкага кардынала Франьі Кухарыча. Ён таксама арганізаваў сустрэчу патрыярха Паўла і прэзідэнта Харватыі Франьі Туджмана.

Падчас вайны ў Харватыі была разбурана вялікая колькасць праваслаўных і каталіцкіх храмаў. Патокі бежанцаў (сербаў з Харватыі, харватаў з Босніі і Герцагавіны) прывялі да істотнай змены этна-канфесійнай карціны.

Сучаснае становішча[правіць | правіць зыходнік]

У наш час існуе Урад Рэспублікі Сербская Краіна ў выгнанні. Дзеючым старшынёй урада Сербскай Краіны ў выгнанні з'яўляецца Мілан Марціч.

12 верасня 2008 года Скупшчына і Урад Рэспублікі Сербская Краіна ў выгнанні прызналі незалежнасць Абхазіі і Паўднёвай Асеціі. У пастанове непрызнанай сербскай дзяржавы гаворыцца[7]:

" Гэтыя дзве новыя дзяржавы маюць такую ж гісторыю, як і гісторыя краінскіх сербаў — іх народы пражываюць на сваёй этнічнай і гістарычнай зямлі. Абхазія і Паўднёвая Асеція не маюць ніякіх гістарычных і этнічных сувязяў з Грузіяй, гэтак жа, як і Краіна не мае такой сувязі з Харватыяй — харвацкімі этнічнымі і гістарычнымі землямі ў Загор'і. Тэрыторыя Харватыі распасціраецца толькі ад Заграба і да італьянскай і славенскай межаў. Прызнанне незалежнасці будзе ўручаны прэзідэнтам Абхазіі і Паўднёвай Асеціі дыпламатычным шляхам і прадстаўлена на сербскай і рускай мовах, з кароткім аглядам сучасных падзей у Краіне, Абхазіі і Асеціі» "

Дзейнасць урада Сербскай Краіны ў выгнанні была адноўлена ў 2005 годзе. Прэм'ер-міністрам урада ў выгнанні ў які ўвайшлі 6 міністраў стаў Міларад Буха. Члены ўрада ў выгнанні заявілі, што яны маюць намер дамагацца стварэння плана на аснове Z-4 і іх канчатковай мэтай было абвешчана дамагчыся для сербаў «больш чым аўтаноміі, але менш чым незалежнасці ў Харватыі»[8].

У наш час сербы маюць 3 месцы ў харвацкім парламенце. Асноўнымі партыямі харвацкіх сербаў з'яўляюцца: Незалежная дэмакратычная сербская партыя (СДСС), Сербская народная партыя (СНС). Прадстаўнікі СДСС займаюць усё 3 сербскіх месцы ў харвацкім парламенце. Член СДСС Слабадан Узелац з'яўляецца намеснікам прэм'ер-міністра Харватыі. Таксама ў Харватыі існуюць: Партыя дунайскіх сербаў, Дэмакратычная сербская партыя, Новая сербская партыя[9].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. The Prosecutor of the Tribunial Against Slobodan Milosevic. International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia. Accessed 13 September 2009.
  2. 2,0 2,1 Српска Крајина, 2011
  3. Српска Крајина, 2011, с. 575
  4. 4,0 4,1 Югославия в XX веке, 2011, с. 776
  5. Stradanje u domovinskom ratu. (харв.) . Opcina Lovas (23 апреля 2011). Архівавана з першакрыніцы 31 мая 2012. Праверана 9 сакавіка 2012.
  6. Blaskovich, Jerry. «The Ghastly Slaughter of Vocin Revisited:Lest We Forget» (англ.) . The New Generation Hrvatski Vjesnik (1 ноября 2002). Архівавана з першакрыніцы 31 мая 2012. Праверана 9 сакавіка 2012.
  7. На основу одлуке Скупштине Републике Српске Крајине у избеглиштву Скупштине РСК признала Републике Абхазију и Јужну Осетију
  8. "Dokumenti: Plan Z-4". (серб.) . B92 specijal: 10 godina od Oluje nad Krajinom. B92 (5 жніўня 2005). Архівавана з першакрыніцы 31 мая 2012. Праверана 2 лістапада 2010.
  9. [1] Шаблон:Dead

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

на сербскахарвацкай мове
  • Главаш Душан Наша Крајина: ратни дневник 1990-1995. године — Књига-комерц, 205. — 230 с. — ISBN 86-7712-081-5.
  • Дакић М. Српска Краjина: историjски темељи и настанак — Книн: Искра, 1994. — 95 с. — ISBN 86-82393-01-8.
  • Дакић М. Крајина кроз вијекове: из историjе политичких, националних и људских права српског народа у Хрватскоj — Београд, 2002.
  • Новаковић Коста. Српска Краjина: (успони, падови уздизања) — Београд; Книн: Српско културно друштво Зора, 2009. — 602 с. — ISBN 978-86-83809-54-7.
  • Радуловиħ С. Судбина Краjине — Београд: Дан Граф, 1996. — 189 с.
  • Радослав И. Чубрило, Биљана Р. Ивковић, Душан Ђаковић, Јован Адамовић, Милан Ђ. Родић и др. Српска Крајина — Београд: Матић, 2011. — 742 с.
  • Република Српска Краjина: десет година послиjе / [уредник Вељко Ђурић Мишина] — Београд: Добра Вольа, 2005. — 342 с. — ISBN 86-83905-04-7.
  • Република Српска Краjина: десет година послиjе. Књ. 2 / [уредник Вељко Ђурић Мишина] — Београд: Добра Вольа, 2005. — 250 с. — ISBN 86-83905-05-5.
  • Чубрило Раде Успон и пад Крајине — Београд: Друштво «Српска Крајина», 2002. — 250 с. — ISBN 86-82199-05-X.
  • Штрбац, Саво Рат и ријеч — Бања Лука: Графид, 2011. — 190 с. — ISBN 9789993853749.
  • Sekulić, Milisav Knin je pao u Beogradu — Nidda Verlag., 2000.
  • Tarbuk Slobodan Rat na Baniji 1991-1995 — Srpsko Kulturno Društvo "Zora", 2009. — 441 p.
  • Barić, Nikica. Srpska pobuna u Hrvatskoj 1990-1995 — Zagreb: Golden marketing. Tehnička knjiga, 2005.
  • Davor Marjan Oluja — Zagreb: Hrvatski memorijalno-dokumentacijski centar Domovinskog rata, 2007. — 445 p.
  • Radelić Zdenko, Marijan Davor, Barić Nikica, Bing Albert, Živić Dražen Stvaranje hrvatske države i Domovinski rat — Zagreb: Školska knjiga i Institut za povijest, 2006. — ISBN 953-0-60833-0.
на англійскай мове

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Рэспубліка Сербская Краіна ў тэмах