Разня ў Срэбраніцы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Падзенне Срэбраніцы і Жэпы
Асноўны канфлікт: Баснійская вайна
Map 61 - Bosnia - Srebrenica & Zepa, July 1995.jpg
Карта ваенных дзеянняў падчас аперацый
«Крывая 95» і «Ступчаніца 95»[1]
Дата

625 ліпеня, 1995

Месца

Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svgБоснія і Герцагавіна

Вынік

Ліквідацыя «зон бяспекі» ў Срэбраніцы і Жэпе.
Генацыд башняцкого народа. Адмена эмбарга на пастаўку зброі Мусульманска-Харвацкай Федэрацыі з боку ЗША і АІС

Праціўнікі
Flag of Republika Srpska.svg Рэспубліка Сербская
  • 10-й дыверсійны атрад
Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg Боснія і Герцагавіна

Flag of the Netherlands.svg Нідэрланды

Камандуючыя
Flag of Republika Srpska.svg Ратка Младзіч

Flag of Republika Srpska.svg Радзіслаў Крстіч
Міларад Пелеміш
Дражэн Эрдэмавіч[2]

Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg Раміз Бечыравіч (Срэбраніца)<br
Сілы бакоў
Станам на 6 ліпеня Flag of Republika Srpska.svg3 000 (атака на Срэбраніцу), 6 000 (рэзервы ў Зворніку, Братунацы, ў ваколіцах Срэбраніцы), 750 (Жэпа) Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg 5500-6200 (Срэбраніца)

Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg 1500 (Жепа)
Flag of the Netherlands.svg 370 міратворцаў і 2 знішчальніка F-16

Страты
ад 300 [3] да 500[4] загінулых і раненых

2 падбітых танка

6414 + загінулых грамадзянскіх [5]

35 632 эвакуіраваных (з Срэбраніцы і Жэпы ў Боснію)
800 бежанцаў (з Срэбраніцы ў Сербію)
750[4]+1500 ваеннапалонных(Срэбраніца+Жэпа)[6]

Commons-logo.svg Srebrenica massacre на Вікісховішчы

Разня ў Срэбраніцы (сербск.: Масакр у Сребреници, таксама генацыд у Срэбраніцы)[7][8][9][10] — адна з самых вядомых і крывавых падзей грамадзянскай вайны ў Югаславіі 1991—1995 гадоў. (Вайна ў Харватыі і Баснійская вайна).

Срэбраніцкі анклаў, абвешчаны СБ ААН у красавіку 1993 года «зонай бяспекі», быў узяты арміяй баснійскіх сербаў 11 ліпеня 1995.

Згодна з агульнапрынятай у міжнароднай супольнасці версіі, сербы забілі 7000-8000 бяззбройных баснійскіх мужчын ва ўзросце ад 13 да 77 гадоў[11]. Самым першым асуджаным Міжнародным трыбуналам па былой Югаславіі па срэбраніцкай справе і адзіным, хто прызнаўся ў забойствах пасля падзення Срэбраніцы, стаў найміт 10-га дыверсійнага атрада Дражэе Эрдэмавіч, прысуджаны ў лістападзе 1996 годзе да пяці гадоў пазбаўлення волі. Аднак Эрдэмавіч пасля трох з паловай гадоў зняволення быў вызвалены; на падставе яго паказанняў у жніўні 2001 года быў асуджаны генерал Радзіслаў Крстыч — адзін з высокапастаўленых афіцэраў войска баснійскіх сербаў.

У 2003 годзе адказнасць за масавыя забойствы мірнага башняцкого насельніцтва была афіцыйна прызнаная ўладамі Рэспублікі Сербскай Босніі і Герцагавіны[12]. У 2010 годзе парламент Сербіі таксама асудзіў разню.

У студзені 2007 года Міжнародны трыбунал кваліфікаваў дзеянні сербаў як генацыд (Генацыд у Срэбраніцы, басн.: Genocid u Srebrenici). У сваю чаргу, у студзені 2009 года Еўрапейскі парламент абвясціў 11 ліпеня «днём памяці генацыду ў Срэбраніцы».

Падзенне Жэпы, баснійскага анклава, абвешчанага СБ ААН у маі 1993 года «зонай бяспекі», — малавядома падзея, якая замоўчваецца. Сербы пачалі штурм Жэпы праз два дні пасля падзення Срэбраніцы і змаглі заняць горад толькі 25 ліпеня. У выніку штурму башнякі страцілі забітымі каля 70 чалавек. Параненыя і грамадзянскія асобы былі эвакуіраваны ў Сараева і Кладань, а паўтары тысячы ваеннапалонных пасля абменены на сербаў. Адзінай крымінальнай (небаевой) ахвярай падзення Жэпы стаў палкоўнік Аўда Паліч, які знік без вестак 27 ліпеня 1995 года ў лагеры СООНО, падчас перамоў аб умовах капітуляцыі жэпскага гарнізона.

Пасля падзення Срэбраніцы і Жэпы НАТА прыняло праграму бамбардзіроўкі сербскіх мэтаў і пагрозы прымянення сілы прадухілілі напад сербаў на іншую «зону бяспекі» — Гораждзе. У далейшым, зацвярджэнні ўрада Аліі Ізетбегавіча аб «знікненні 7-10 тысяч срэбраніцкіх мусульман» і другі выбух на сараеўскім рынку Маркале сталі падставай для масіраваных бамбарзіровак Рэспублікі Сербскай, а таксама інтэрвенцыі НАТА, пры падтрымцы якой харваты і башнякі правялі шэраг наступальных аперацый і прадвызначылі заключэнне Дэйтанскіх пагадненняў.

Зноскі

  1. http://k.foto.radikal.ru/0612/27324f3b56cb.jpg
  2. THE PROSECUTOR OF THE TRIBUNAL AGAINST DRAZEN ERDEMOVIC. un.org (22 мая 1996). Архівавана з першакрыніцы 22 лютага 2012. Праверана 03 апреля 2009.
  3. Сребреница. История и загадки трагедии//Эхо планеты № 31 (902) 29 июля-4 августа 2005
  4. 4,0 4,1 Французский полковник Барио: в 1995 году сербов бомбили американские самолёты
  5. Идентифицированные останки погибших.
  6. Дамоклов меч НАТО завис над Боснией//Комсомольская правда. 29 июля
  7. http://www.icty.org/x/cases/krstic/tjug/en/krs-tj010802e.pdf
  8. Decision Enacting the Law on the Center for the Srebrenica-Potocari Memorial and Cemetery for the Victims of the 1995 Genocide
  9. Texts adopted — Thursday, 15 January 2009 — Srebrenica — P6_TA(2009)0028
  10. Parliament of Canada's Bill C-533 in honor of Srebrenica Genocide Remembrance
  11. International Tribunal for the Prosecution of Persons Responsible for Serious Violations of International Humanitarian Law Committed in the Territory of Former Yugoslavia since 1991.Case No. IT-98-33-T, p 179 «The Trial Chamber concluded that almost all of those murdered at the execution sites were adult Bosnian Muslim men and that up to 7000-8000 men were executed»
  12. Vreme 704 - Izvestaj Komisije Vlade RS o zlocinu u Srebrenici 1995: Otvaranje najmracnije stranice (серб.) . vreme.com. Архівавана з першакрыніцы 22 лютага 2012. Праверана 14 чэрвеня 2011.

Крыніцы[правіць | правіць зыходнік]