Гертруда Бэл Элаян

Гертруда Бэл Элаян
Гертруда Бэл Элаян
	англ.: Gertrude Belle Elion
Дата нараджэння	23 студзеня 1918[…]
Месца нараджэння	Нью-Ёрк, штат Нью-Ёрк, ЗША;
Дата смерці	21 лютага 1999[…] (81 год)
Месца смерці	Чапел-Хіл[d], акруга Орындж[d], Паўночная Караліна, ЗША;
Грамадзянства	ЗША;
Род дзейнасці	біяхімік, фармаколаг, фармацэўт, выкладчыца ўніверсітэта
Навуковая сфера	фармакалогія і біяхімія
Месца працы	Універсітэт Дзьюка;
Альма-матар	Хантэрскі каледж[d] (1937); Нью-Ёркскі ўніверсітэт (1941); Політэхнічны інстытут Нью-Ёркскага ўніверсітэта[d]; Walton High School[d]; Jamaica High School[d];
Навуковы кіраўнік	Джордж Херберт Хітчынгс
Член у	Нацыянальная акадэмія навук ЗША; Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук; Нацыянальная медыцынская акадэмія ЗША; Амерыканская асацыяцыя садзейнічання развіццю навукі; Лонданскае каралеўскае таварыства;
Узнагароды	Нацыянальная зала славы жанчын[d] (1991) Garvan–Olin Medal[d] (1968) Нацыянальная Зала славы вынаходнікаў[d] (1991) прэмія Лемельсана[d] (1997) Зала славы жанчын у тэхналогіі[d] (1998) член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства[d] (9 сакавіка 1995) North Carolina Award for Science[d] (1989)
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Гертруда Бэл Э́лаян (англ.: Gertrude Belle Elion, 23 студзеня 1918, Нью-Ёрк — 21 лютага 1999, Паўночная Караліна) — амерыканская вучоная ў галіне біяхіміі і фармакалогіі, лаўрэатка Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1988 годзе разам з Дж. Блэкам і Дж. Хітчынгсам «за адкрыццё важных прынцыпаў лекавай тэрапіі».

Біяграфія

Гертруда Элаян нарадзілася 23 студзеня 1918 года ў Нью-Ёрку ў яўрэйскай імігранцкай сям’і (яе бацька іміграваў у 12 гадоў з Літвы, маці ў 14 гадоў — з Расіі).

Скончыла Нью-Ёркскі ўніверсітэт (1941). З 1944 года ў навукова-даследчай лабараторыі Велкам (Нью-Ёрк; у 1967—1983 гадах кіраўнік аддзела).

Аўтар навуковых прац па вывучэнні ўздзеяння антыметабалітаў нуклеінавых кіслот, якія выкарыстоўваюцца як процівірусныя і проціпухлінныя сродкі, па стварэнні антыбактэрыяльных і імунадэпрэсантных прэпаратаў.

Сярод лекавых прэпаратаў, знойдзеных Элаян:

меркаптапурын (першы антылейкемічны прэпарат)^[6],
імунасупрэсар азаціапрын,
алапурынол (ужывальны пры падагры),
антымалярыйны прэпарат пірыметамін,
трыметапрым,
ацыклавір (антывірусны прэпарат, які ўжываецца для лячэння герпесу).

Гертруда Элаян памерла ў Паўночнай Караліне ў 1999 годзе ва ўзросце 81 года. Яна пераехала ў Research Triangle у 1970 годзе і некаторы час працавала там у якасці прафесара ўніверсітэта Дзюка. Яна не была замужам.

Узнагароды

1997 — Lemelson-MIT Lifetime Achievement Award
1991 — першая жанчына, якая ўвайшла ў Нацыянальную залу славы вынаходнікаў (англ.: National Inventors Hall of Fame)^[7]
1991 — Нацыянальны навуковы медаль ЗША^[8]
1988 — Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне
1968 — Garvan-Olin Medal

Зноскі

1 2 Gertrude B. Elion // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
1 2 Gerber J. B. Gertrude Elion // Elion, Gertrude (23 January 1918–21 February 1999), biochemist // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1202091 Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103856495'></a>
1 2 Ogilvie M. B. The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century — Routledge, 2003. — Vol. 1. — P. 415. — 798 p. — ISBN 978-1-135-96342-2
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28721132'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16733642'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1508259'></a>
↑ http://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/1653.html Праверана 25 лютага 2018.
↑ NNDB — 2002.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1373513'></a>
↑ Marx, Vivien. 6-Mercaptopurine (нявызн.). Chemical & Engineering News (2005). Праверана 20 кастрычніка 2012.
↑ Staff. Invent Now: Hall of Fame: Gertrude Belle Elion (нявызн.). National Inventors Hall of Fame. Праверана 20 кастрычніка 2012.
↑ Staff. The President's National Medal of Science: Recipient Details: GERTRUDE B. ELION (нявызн.). National Science Foundation. Праверана 20 кастрычніка 2012.

Літаратура

Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

Спасылкі

Аўтабіяграфія Гертруды Элаян на Нобелеўскім сайце Архівавана 4 кастрычніка 2001. (англ.)
Біяграфічныя звесткі аб Гертрудзе Элаян Архівавана 31 студзеня 2013. (англ.)
Некралог у Нью-Ёрк Таймс (англ.)
Біяграфія Гертруды Элаян (англ.)

[_ae06d08665489f58-1] 1 2 Gertrude B. Elion // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>

[_2a7ecea8e429dbdb-2] 1 2 Gerber J. B. Gertrude Elion // Elion, Gertrude (23 January 1918–21 February 1999), biochemist // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1202091 Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103856495'></a>

[_4122121491862260-3] 1 2 Ogilvie M. B. The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century — Routledge, 2003. — Vol. 1. — P. 415. — 798 p. — ISBN 978-1-135-96342-2
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28721132'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16733642'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1508259'></a>

[_f4cb987c01502d78-4] ttp://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/1653.html Праверана 25 лютага 2018.

[_6f91517a68bd0f9b-5] NNDB — 2002.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1373513'></a>

[ChemicalEngNews-6] Marx, Vivien. 6-Mercaptopurine (нявызн.). Chemical & Engineering News (2005). Праверана 20 кастрычніка 2012.

[InventNow-7] Staff. Invent Now: Hall of Fame: Gertrude Belle Elion (нявызн.). National Inventors Hall of Fame. Праверана 20 кастрычніка 2012.

[NSF-8] Staff. The President's National Medal of Science: Recipient Details: GERTRUDE B. ELION (нявызн.). National Science Foundation. Праверана 20 кастрычніка 2012.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]