Ян Чжэньнін

Ян Чжэньнін
кіт.: 杨振宁
Дата нараджэння	1 кастрычніка 1922(1922-10-01)
Месца нараджэння	Хэфэй, Кітайская Рэспубліка
Дата смерці	18 кастрычніка 2025(2025-10-18) (103 гады)
Месца смерці	Пекін, Кітай
Грамадзянства	Кітай  ЗША  Кітайская Рэспубліка  Тайвань
Бацька	Ян Учжы[d]
Жонка	Du Zhili[d] і Вэн Фань[d]
Род дзейнасці	фізік, выкладчык універсітэта, фізік-тэарэтык
Навуковая сфера	фізіка элементарных часціц
Месца працы	Універсітэт Цынхуа Універсітэт штата Нью-Ёрк у Стоўні-Брук Інстытут перспектыўных даследаванняў[d] Кітайскі ўніверсітэт Ганконга Чыкагскі ўніверсітэт Лейдэнскі ўніверсітэт
Альма-матар	Нацыянальны Паўднёва-заходні Аб’яднаны Універсітэт[d] Універсітэт Цынхуа Чыкагскі ўніверсітэт (1948) Пекінскі ўніверсітэт Нанькайскі ўніверсітэт[d]
Навуковы кіраўнік	Эдвард Тэлер
Вядомы як	тэарэтычнае прадказанне магчымасці незахавання цотнасці ў слабых узаемадзеяннях, тэорыя неабелевых калібравальных палёў (палі Янга — Мілса)
Член у	Папская акадэмія навук (2025) Нацыянальная акадэмія навук ЗША (2015) Кітайская акадэмія[d] Польская акадэмія навук Амерыканская асацыяцыя садзейнічання развіццю навукі Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук Расійская акадэмія навук (2025) Амерыканскае фізічнае таварыства аддзяленне матэматыкі і фізікі Кітайскай акадэміі навук[d] (2025) Бразільская акадэмія навук[d] Камітэт 100[d] Кітайская акадэмія навук Сусветная акадэмія навук[d] Лонданскае каралеўскае таварыства (2025) Нацыянальная акадэмія навук ЗША (2025) Японская акадэмія навук[d]
Узнагароды	Benjamin Franklin Medal[d] член Амерыканскага фізічнага таварыства[d] член Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі[d] ганаровы доктар Кітайскага ўніверсітэта Ганконга[d] грант Гугенхайма (1962) Гібсаўская лекцыя[d] (1962) прэмія Румфарда[d] (1980) honorary doctor of the Fudan University[d] (1984) медаль Оскара Клейна[d] (1988) замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства[d] (18 чэрвеня 1992) ганаровы доктар Універсітэта П'ера і Марыі Кюры[d] (1992) прэмія Боўэра[d] (1994) медаль Альберта Эйнштэйна[d] (1995) прэмія Ларса Онзагера[d] (1999) Міжнародная прэмія караля Фейсала ў галіне навукі[d] (2001) Great Immigrants Award[d] (2009) прэмія Марселя Гросмана[d] (2015) honorary doctorate from ENS[d] (2003)
Подпіс
Цытаты ў Вікіцытатніку
Медыяфайлы на Вікісховішчы

Ян Чжэньнін (1 кастрычніка 1922(1922-10-01), Хэфэй, Кітайская Рэспубліка — 18 кастрычніка 2025(2025-10-18), Пекін) — кітайскі і амерыканскі фізік.

Біяграфія

Нарадзіліся 1 кастрычніка 1922 года ў Хэфэй (Кітайская Рэспубліка).

У 1940-х гадах пераехаў на вучобу ў ЗША. Працаваў над рознымі прадметамі ў галіне фізікі, але яго асноўныя інтарэсы былі сканцэнтраваны ў дзвюх галінах: статыстычнай механіцы і прынцыпах сіметрыі.

У 1957 годзе атрымаў Нобелеўскую прэмію за даследаванні, праведзеныя сумесна з Лі Цзундаа.

Пазней вярнуўся ў Кітай і больш за 20 гадоў выкладаў ва Універсітэце Цынхуа.

Памёр 18 кастрычніка 2025 года ў Пекіне.

Узнагароды і навуковае прызнанне

• Нобелеўская прэмія па фізіцы (1957)
• Прэмія Румфарда (1980)
• Нацыянальны навуковы медаль ЗША (1986)
• Медаль Бенджаміна Франкліна (1993)
• Прэмія Баўэра (1994)
• Медаль Альберта Эйнштэйна (1995)
• Прэмія імя М. М. Багалюбава (1996)
• Прэмія Ларса Онзагера (1999)
• Міжнародная прэмія караля Фейсала (2001)

Спасылкі

• Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта (англ.)
• Сайт Інстытута тэарэтычнай фізікі імя Яна Чжэньніна ў Нью-Ёркскім універсітэце ў Стоні Брук (англ.)
• Хатняя старонка Яна Чжэньніна на сайце Нью-Ёркскага ўніверсітэта ў Стоні Брук (англ.)
• Хатняя старонка Яна Чжэньніна на сайце Кітайскага ўніверсітэта Ганконга Архівавана 6 студзеня 2010. (англ.)
• Профіль Яна Чжэньніна (Чэн-Нінга) на афіцыйным сайце РАН