Насельніцтва Беларусі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Дынаміка насельніцтва з 1960 года.

Беларусьмонанацыянальная дзяржава (паводле вызначэння ААН). У ёй акрамя беларусаў пражываюць рускія, яўрэі, украінцы, палякі, літоўцы, армяне, азербайджанцы і іншыя народы. На працягу беларускай гісторыі склалася так, што асноўным насельніцтвам гарадоў былі яўрэі, а сельскай мясцовасці — літвіны (беларусы). У цяперашні час у гарадах і сёлах пярэсты этнічны склад, хоць большасць насельніцтва (каля 80%) належыць да тытульнай нацыі.

Колькасць[правіць | правіць зыходнік]

Гарадское і сельскае насельніцтва, 1939—2012 гадоў:

  сяляне

  гарадскія

Паводле перапісу 14—24 кастрычніка 2009 года, Беларусь мела 9504 тысячы жыхароў. За 10 гадоў ад перапісу 1999 года колькасць насельніцтва паменшылася на 541 тысячу (–5,4%). Пры гэтым доля сельскага насельніцтва скарацілася на 644 тысячы (–21%)[1]. Колькасць насельніцтва на 1 жніўня 2012 года склала 9457,1 тысяч чалавек і ў параўнанні з пачаткам года скарацілася на 8,1 тысяч чалавек[2].

Народнасці[правіць | правіць зыходнік]

У часе перапісу 2009 года 84% (+3% з перапісу 1999 г.) жыхароў краіны аднеслі сябе да карэннага народу — беларусаў, 8% — да рускіх (менш на траціну), 3% — да палякаў, каля 2% — да ўкраінцаў (менш на траціну), 0,1% — да яўрэяў (менш у 2,2 разы)[3]. Паводле перапісу насельніцтва ў лютым 1999 года ў Беларусі пражывалі прадстаўнікі больш за 130 нацый і нацыянальнасцей. Сярод іх найболей прадстаўленымі этнічнымі групамі з'яўляліся беларусы (8158,9 тысяч), рускія (1141,7 тысяч), палякі (395,7 тысяч), украінцы (237 тысяч), яўрэі (27,8 тысяч), армяне (10,2 тысяч), азербайджанцы (10,1 тысяч), у меншай ступені — літоўцы (6,4 тысяч) і грузіны (3 тысяч).

Рэгіёны[правіць | правіць зыходнік]

Змена колькасці насельніцтва па адміністрацыйных адзінках паміж перапісамі 1999 і 2009 гадоў.

Па звестках за студзень — верасень 2008 года ў Мінску колькасць насельніцтва павялічылася з 1 803,9 тысяч да 1 819,5 тысяч. У астатніх рэгіёнах краіны колькасць жыхароў паменшылася. У Гомельскай вобласці на 1 кастрычніка налічвалася 1 465,7 тысяч чалавек, у Мінскай — 1 458,5 тысяч, Брэсцкай — 1 435 тысяч, Віцебскай — 1 267,3 тысяч, Магілёўскай — 1 125,1 тысяч, Гродзенскай — 1 104,5 тысяч жыхароў[4].

За 2008 год у Мінску колькасць насельніцтва павялічылася з 1 814,8 тысяч да 1 828,9 тысяч. У астатніх рэгіёнах краіны колькасць жыхароў паменшылася. У Гомельскай вобласці на 1 студзеня 2009 года налічвалася 1 464,5 тысяч чалавек, у Мінскай — 1 453,9 тысяч, Брэсцкай — 1 433 тысяч, Віцебскай — 1 265,2 тысяч, Магілёўскай — 1 123,1 тысяч, Гродзенскай — 1 102,8 тысяч.

На 1 мая 2009 года ў параўнанні з адпаведнай датай мінулага года колькасць насельніцтва павялічылася толькі ў Мінску — з 1 817,5 тысяч чалавек да 1 840,1 тысяч. У астатніх рэгіёнах рэспублікі колькасць жыхароў паменшылася. У выніку на 1 мая ў Гомельскай вобласці налічвалася 1 462,6 тысяч чалавек, у Мінскай — 1 448,4 тысяч, у Брэсцкай — 1 430,8 тысяч, у Віцебскай — 1 262,1 тысяч, у Магілёўскай — 1 120,4 тысяч, у Гродзенскай — 1 100,1 тысяч.

Нарадзілася/Памерла[правіць | правіць зыходнік]

Смяротнасць, 1950—2011 гады.

У 2006 годзе ў краіне нарадзілася 95 743 чалавекі (106 % да 2005), каэфіцыент нараджальнасці 9,8 чалавека на 1000 насельніцтва (у 2005 — 9,2). Памерлі ў 2006 годзе 138 944 чалавекі (98 % да 2005), каэфіцыент смяротнасці склаў 14,3 на 1000 (у 2005 — 14,5).[5] За 2008 год нарадзілася 107 910 дзяцей, што на 4485 больш у параўнанні з 2007 годам; памерлі 134 394 чалавекі (на 1539 чалавек больш).

Самагубства[правіць | правіць зыходнік]

Узровень самагубстваў — гэта колькасць суіцыдаў на 100 000 насельніцтва, згодна з статыстыкай Сусветнай арганізацыі здароўя за 2007 год, па ўсіх краінах, дзе гэтыя звесткі былі даступныя, Беларусь заняла першае месца[6]. Навукоўцы тлумачаць гэты ўзлёт ростам спажывання алкаголю, суб'ектыўным адчуваннем адсутнасці жыццёвых перспектываў, дэпрэсіўным асяроддзем, нізкімі выдаткамі на культуру, а таксама тыпам культурнай традыцыі. Сацыёлагі з Інстытуту Гэлапа (Gallup Polls) у сваёй нядаўняй публікацыі паказалі сувязь колькасці самагубстваў з рэлігійнасцю грамадства. Сусветныя сацыялягічныя даследаванні Інстытуту з 2005 да 2006 года выявілі, што рэлігійныя краіны маюць ніжэйшыя паказнікі самагубстваў.[7] Вядома, адной рэлігійнасцю справа не тлумачыцца. Так, узровень самагубстваў у Беларусі вышэйшы, чым у менш рэлігійных і больш заможных суседніх Эстоніі, Латвіі, Чэхіі ці нават Расіі. Хоць мусіла б быць наадварот. Тут першасную ролю адыгрывае суб'ектыўнае адчуванне жыццёвай бесперспектыўнасці, сама сутнасць сістэмы кантролю над чалавекам, збудаванай у краіне.[8]

Першая пяцёрка краінаў
Краіна Узровень самагубстваў Рэлігійнасць
Беларусь 36,80 35
Расія 36,15 28
Казахстан 29,95 43
Венгрыя 28,45 36
Славенія 25,90 41

У 2008 годзе было зафіксавана 2800 самазабойстваў па краіне[9]. Што прыкладна на 700 менш, чым у папярэднім годзе. Паводле звестак Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, на адно самазабойства прыпадае 8—9 спробаў суіцыду. І такіх спробаў у Беларусі, як паведамляюць спецыялісты Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтру псіхічнага здароўя, у 2008 годзе было зарэгістравана 6729, што на 50,6% больш, чым у 2007 годзе[10].

Шлюбнасць[правіць | правіць зыходнік]

У 1950 годзе на 1000 чалавек налічвалася 9,6 шлюбаў і толькі 0,2 развода. У 1970 — 9,3 і 1,9. У 1980 — 10,1 і 3,2. У 1990 — 9,7 і 3,4. У 2000 — 6,2 і 4,3. У 2008 — 8 і 3,8. У 2008 годзе ў параўнанні з 2007-м колькасць зарэгістраваных шлюбаў скарацілася на 14,6% да 77 201, колькасць разводаў павялічылася на 1,5% да 36 679.

Паводле перапісу 2009 года абсалютная большасць мужчын і жанчын ва ўзросце ад 15 гадоў знаходзілася ў шлюбе. Пры гэтым за 10 гадоў паміж перапісамі 1999 і 2009 гадоў долі мужчын і жанчын у шлюбе знізіліся з 66% да 62% і з 56% да 52% адпаведна. Доля улічаных шлюбаў зменшылася з 95% да 92%. На 2009 год каля 10% жанчын (436 тысяч) знаходзіліся ў разводзе[11], праз рост смяротнасці мужоў у працаздольным узросце да 18% (звыш 810 тысяч) узрасла доля ўдоваў[1].

Міграцыя[правіць | правіць зыходнік]

Перасяленцаў на тысячу жыхароў, 1950—2011 гады.:

  прыток

  адток

У краіну ў 2008 годзе прыбылі 17 413 чалавек, з'ехалі — 9268. Міграцыйны прырост склаў 8145 чалавек. У студзені — красавіку 2009 года міграцыйны прырост склаў 6385 чалавек, выехалі 2250. Міграцыйны прырост за чатыры месяцы склаў 4135 чалавек.

У 2012 годзе ў краіну прыбылі 18 040 чалавек (у 2011-м — 17 510) і выбылі 8712 чалавек (у 2011-м — 7610). Прыток перасяленцаў у 2012 годзе ў параўнанні з 2011-м знізіўся на 5,8% да 9328 чалавек. Колькасць жыхароў, якія выехалі з краіны на заробкі, павялічылася з 5522 чалавек у 2011 годзе да 6534 чалавек у 2012 годзе (на 15,5%). Большасць выехала ў Расію (5369), таксама ў ЗША (452), Польшчу (341), Германію (225). Выдача дазволаў на пастаяннае пражыванне ў краіне знізілася з 13 537 у 2011 годзе да 12 066 у 2012 годзе (на 10%). Большасць дазволаў на пастаяннае пражыванне атрымалі грамадзяне Расіі (7670) і Украіны (1641). Выдача дазволаў на часовае пражыванне вырасла з 40 722 у 2011 годзе да 46 787 у 2012 годзе. Колькасць працоўных перасяленцаў, якія прыехалі ў Беларусь на аснове падпісаных дамоваў у 2012 годзе, склала 8781 чалавек (у 2011-м — 8434). Большасць з іх — рабочыя (4594) і кваліфікаваныя работнікі, спецыялісты (2425). Асноўныя краіны паходжання працоўных перасяленцаў у Беларусь у 2012 годзе — Украіна (2854), Кітай (1257), Літва (904), Узбекістан (646), Турцыя (544), Малдова (491)[12].

Узрост[правіць | правіць зыходнік]

Pyramide Bielorussie.PNG

Паводле перапісу 2009 года ў Беларусі налічвалася 5853 тысяч жыхароў працаздольнага ўзросту, што амаль на 2% больш (+ звыш 100 тыс) параўнальна з перапісам 1999 года. Іх доля ўзрасла з 57,3% да 61,6%. За 10 год паміж перапісамі 1999 і 2009 гадоў доля насельніцтва ва ўзросце да 16 гадоў знізілася з 21,2% да 15,9%. Колькасць дзяцей праз падзенне нараджальнасці зменшылася на 620 тысяч (амаль на 30%). Доля жыхароў ва ўзросце звыш працаздольнага (мужчыны — 60, жанчыны — 55) узрасла з 21,5% да 22,5%[3].

У Беларусі, па звестках на 1 красавіка 2009 года, 100-гадовую ўзроставую мяжу перасягнулі 648 жыхароў. Сярод рэгіёнаў рэспублікі больш за ўсё доўгажыхароў налічвалася ў Гродзенскай вобласці (150 чалавек ва ўзросце старэй 100 гадоў), на другім месцы — Мінская вобласць (114), на трэцім — Брэсцкая (102). Пры гэтым сярод беларускіх доўгажыхароў жанчын амаль у 7 разоў больш, чым мужчын. А ва ўзроставай групе старэй за 110 гадоў няма ніводнага прадстаўніка моцнага пола.[13]

Гарады[правіць | правіць зыходнік]

Паводле перапісу 2009 года, у гарадах пражывала 7 65 тысяч чалавек, што на 103 тысяч чалавек больш, чым у перапіс 1999 года. Доля гараджан у агульнай колькасці насельніцтва ўзрасла з 69% да 74%. У 2009 годзе ў Беларусі было 112 гарадоў. Амаль 2/3 з іх — з колькасцю насельніцтва менш за 20 тысяч чалавек. У 12 гарадах налічвалася звыш 100 тысяч жыхароў. За 10 гадоў з іх ліку выбылі Ліда (Гродзенская вобласць) і Наваполацк (Полацкі раён, Віцебская вобласць).

З 1999 па 2009 год больш як на 10% колькасць насельніцтва павялічылася ў гарадах Фаніпаль (Дзяржынскі раён, Мінская вобласць), Нароўля (Гомельская вобласць) і Лагойск (Мінская вобласць). Рост насельніцтва звыш 5% склаў у гарадах Мінск (9%; +156 тысяч, з іх 2/3 жанчыны), Заслаўе (Мінскі раён), Гродна, Брэст (8%), Чачэрск (Гомельская вобласць), Смалявічы (Мінская вобласць), Жлобін (Гомельская вобласць) і Койданаў. Рост колькасці насельніцтва назіраўся ва ўсіх абласных цэнтрах, у 2009 годзе на іх прыпадала 52% гарадскога насельніцтва[14].

Мова[правіць | правіць зыходнік]

Беларуская мова як асноўная размоўная, перапіс 2009 года.

Паводле перапісу 2009 года, беларуская мова з'яўлялася роднай для абсалютнай большасці жыхароў краіны (5058,4 тысяч чалавек; 53,2%). Пры гэтым беларуская была мовай зносін толькі 23% насельніцтва (2227,2 тысяч чалавек), руская — 70% (6673 тысяч чалавек)[15]. За 10 год паміж перапісамі 1999 і 2009 гадоў праз правядзенне русіфікацыі дзяржаўных электронных СМІ ўрадам Аляксандра Лукашэнкі болей чым на 20 адсоткавых пунктаў (з 73% да 53%) знізілася доля жыхароў, чыя родная мова была беларускай, на 14 адсоткавых пунктаў (з 37% да 23%) стала менш беларускамоўных[16]. Праз такія перамены ў 2009 годзе Арганізацыя Аб'яднаных Нацый па пытаннях адукацыі, навукі і культуры залічыла беларускую мову да ліку загрожаных[17]. Паводле сайту Ethnologue, 231 тысяч жыхароў Беларусі размаўляюць на ідышы[18].

Пол[правіць | правіць зыходнік]

Паводле перапісу ў кастрычніку 2009 года ў краіне пражывала 4420 тысяч мужчынаў і 5068 тысяч жанчынаў. За 10 гадоў між перапісамі 1999 і 2009 гадоў праз рост смяротнасьці мужчын у працаздольным узросце іх лік зменшыўся на 6,3%, а доля ў суадносінах да жанчын скарацілася з 1:1,129 да 1:1,15. Колькасць жанчын таксама скарацілася (на 4,6%). На 2009 год праз перасяленне вясковых дзяўчын у горад там мужчыны колькасна пераважалі ва ўзросце да 27 гадоў, у вёсцы — да 56 гадоў[11].

Дынаміка[правіць | правіць зыходнік]

З 1994 года, калі насельніцтва краіны дасягнула 10 243,5 тысяч чалавек, у Беларусі адзначаецца выміранне жыхароў (дэпапуляцыя)[19]. За 19 гадоў насельніцтва паменшылася на 786,4 тысяч (што, аднак, цалкам высвятляецца памяншэннем колькасці рускіх (—557 тысяч паміж 1989 і 2009), палякаў (—123 тысяч), ўкраінцаў (—132 тысяч) і яўрэяў (—99 тысяч)). Гэта раўнасільна таму, што Беларусь страціла два абласныя цэнтры краіны — Гомель і Брэст, і вярнулася ў 1978 год.

За апошнія 30 гадоў адбылося даволі інтэнсіўнае пераразмеркаванне вясковага і гарадскога насельніцтва, амаль па працэнту штогод на карысць горада. Імавернасць застацца на месцы свайго нараджэння для 20—24-гадовых беларускіх гараджан пад канец 1960-х складала 0,88, для вяскоўцаў — толькі 0,26. Пад канец 1990-х розніца павялічылася адпаведна да 0,92 і 0,22. З кожным годам пагаршаецца здароўе людзей, асабліва немаўлят. Так, колькасць упершыню захварэлых на сардэчна-сасудзістыя захворванні штогод павялічваецца на 3—4 адсоткі (звесткі на 2004 год), такая ж карціна з злаякаснымі захворваннямі[20].

Колькасць насельніцтва на Беларусі па гадах
Час падліку Колькасць насельніцтва,
тыс.
Прырост/Змяншэнне,
тысяч
Гарадское (%)
14 стагоддзе ≈1 000[21]
1650 2900[22]
1667 ≈1400[22][23]
1700 2200[22][24]
1717 1500[22][25]
1772 2900[22]
1811 3800[21][26]
1863 4200[21][26]
1897 6673[27] 13,5
1913 6899,1[27] 14,3
1914 7500[21][28]
1917 6900[21][28]
1921 6700[21][28]
1926 4986,0[27][29] 17,0
1939 8912,2[27][28]/≈11 000[30][31] 20,8/—
1940 9046,1[27][32] +133,9 21,3
1 студзеня 1941 10 454,9[27][33]
1941 9092,0[27] +45,9 21,7
22 чэрвеня 1941 9200[27][28]/10 528[27][33]
1945 ≈7700[34] 22,2
1950 7709,0[27] 21,0
1951 7781,1[27] +72,1 22,2
1952 7748,7[27] +32,4 23,6
1953 7693,4[27] +55,3 24,7
1954 7685,6[27] -7,8 25,9
1955 7757,2[27] +71,6 26,6
1956 7850,2[27] +93 27,0
1957 7910,0[27] +59,8 27,8
1958 7961,6[27] +51,6 29,0
1959 8055,7[27] +94,1 30,8
1960 8147,4[27] +91,7 32,0
1961 8233,3[27] +85,9 33,3
1962 8335,2[27] +101,9 34,4
1963 8435,4[27] +100,2 35,4
1964 8479,8[27] +44,4 36,5
1965 8557,9[27] +78,1 37,5
1966 8655,7[27] +97,8 38,5
1967 8761,8[27] +106,1 39,6
1968 8838,7[27] +76,9 40,8
1969 8915,0[27] +76,3 42,1
1970 8992,2[27] +77,2 43,3
1971 9048,7[27] +56,5 44,4
1972 9118,1[27] +69,4 45,7
1973 9182,4[27] +64,3 47,1
1974 9251,4[27] +69 48,5
1975 9317,2[27] +65,8 49,9
1976 9360,5[27] +43,3 51,2[35]
1977 9406,2[27] +45,7 52,4
1978 9463,5[27] +57,3 53,6
1979 9532,5[27] +69 54,9
1980 9591,8[27] +59,3 55,9
1981 9662,9[27] +71,1 57,0
1982 9736,1[27] +73,2 58,0
1983 9800,6[27] +64,5 59,1
1984 9869,4[27] +68,8 60,2
1985 9929,0[27] +59,6 61,2
1986 9986,4[27] +57,4 62,2
1987 10 042,8[27][36] +56,4 63,2
1988 10 089,7[27] +46,9 64,3
1989 10 151,8[27] +62,1 65,4
1990 10 188,9[27] +37,1 66,1
1991 10 189,8[27] +0,9 66,8
1992 10 198,3[27] +8,5 67,2
1993 10 234,6[27] +36,3 67,4
1994 10 243,5[27][37] +8,9 67,6
1995 10 177,3[38] -66,2 68,1
1996 10 141,9 -35,4 68,4
1997 10 093,0 -48,9 68,8
1998 10 045,2 -47,8 69,3
1999 10 019,5 -25,7 69,7
2000 9956,7[38] -62,8 70,2
2001 9900,4[38] -56,3 70,7
2002 9830,7[38] -69,7 71,1
2003 9762,8[38] -67,9 71,5
2004 9697,5[38] -65,3 72,0
2005 9630,4[38] -67,1 72,4
2006 9579,5[38] -50,9
2007 9542,4[38] -37,1
2008 9513,6[38] -28,8 73,9
2009 9500,0[38] -13,6
2010 9481,2[38] -18,8
2011 9465,4[38] -15,8
2016 9498,4[39]  ?
2017 9504,7[40] +6,3 77,9

Дадатковыя звесткі[правіць | правіць зыходнік]

  • Колькасць гарадоў у Беларусі — станам на 1 красавіка 2012 года — 113; на 1 студзеня 2010 года — 112[41]; на 1 студзеня 2004 года — 109, з іх 20 гарадоў абласнога падпарадкавання[42]; на 1 студзеня 2003 года — 110[43]; на 1 студзеня 1999 года — 109[44].
  • Колькасць пасёлкаў у Беларусі — станам на 1 красавіка 2012 года — 91; на 1 студзеня 2012 года — 92[45], з іх 9 працоўных і 1 курортны пасёлак; на 1 студзеня 2010 года — 94[46], з іх 10 працоўных і 1 курортны пасёлак; на 1 студзеня 2004 года — 101[47]; на 1 студзеня 2003 года — 101[48].
  • Колькасць сельскіх населеных пунктаў у Беларусі — станам на 1 студзеня 2004 года — 24 022[47]; станам на 1 студзеня 2003 года — 24 049[43]; станам на 1999 год — 23 459[49]; станам на 1970 год — 27 911[49]; станам на 1959 год — 34 442[49].
  • Штогод Беларусь страчвае ў сярэднім 274 вёскі[49].
  • Найбуйнейшы сельскі населены пункт Брэсцкай вобласці — вёска Альшаны.
  • Найбуйнейшы сельскі населены пункт Гродзенскай вобласці — вёска Верцялішкі.
  • Найбуйнейшы сельскі населены пункт Гомельскай вобласці — вёска Яроміна.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Беларусаў — 84%, але беларуская мова родная толькі для 53% , Радыё «Свабода» (8 верасня 2010).
  2. Колькасць насельніцтва Беларусі на 1 жніўня склала 9 457,1 тысяч чалавек , Беларускае тэлеграфнае агенцтва (27 жніўня 2012).
  3. 3,0 3,1 Беларускую мову назвалі роднай 60 працэнтаў жыхароў рэспублікі // Звязда : газета. — 9 верасня 2010. — № 176 (26784). — С. 1-2. — ISSN 1990-763x.
  4. За студзень—верасень колькасць насельніцтва Беларусі паменшылася на 20,1 тысяч чалавек , БелаПАН (29 кастрычніка 2008).
  5. http://naviny.by/rubrics/society/2007/01/18/ic_news_116_265761/
  6. Беларусь выйшла ў сусветныя лідэры па самагубствах , Наша Ніва (17 ліпеня 2008).
  7. Gallup, In More Religious Countries, Lower Suicide Rates(англ.) 
  8. TUT.BY, Беларусь выйшла ў сусветныя лідэры па самагубствах — каментарыі жыхароў сталіцы
  9. 2800 самазабойстваў за мінулы год , Наша Ніва (21 студзеня 2009).
  10. Зачараваныя смерцю , Радыё «Свабода» (4 чэрвеня 2009).
  11. 11,0 11,1 Сяргей Грыб. Мужчыны ў дэфіцыце // Звязда : газета. — 8 верасня 2010. — № 175 (26783). — С. 1. — ISSN 1990-763x.
  12. У Беларусі ў 2013 годзе будуць рэалізоўвацца планы па рассяленню іншаземцаў працаздольнага ўзросту , БелТА (3 красавіка 2013).
  13. Найстарэйшая жыхарка Беларусі святкуе 120-годздзе(руск.)  // БЕЛТА, 4 ліпеня 2009 года
  14. Сярод гарадоў Беларусі хутка растуць Фаніпаль, Нароўля і Лагойск , БелТА (27 верасня 2011).
  15. Вынікі перапісу насельніцтва: для 53% насельніцтва беларуская мова — родная , Радыё «Свабода» (8 верасня 2010).
  16. Беларуская нацыя ў люстэрку моўна-этнічных вынікаў перапісу , Радыё «Свабода» (13 верасня 2010).
  17. Экспэрты ЮНЭСКА лічаць, што беларуская мова знаходзіцца ў небяспецы , Белазар (23 лютага 2009).
  18. Belarus — Ethnologue(англ.) 
  19. Святлана Бусько. Анатоль Тозік: «Зваротная сувязь з насельніцтвам вельмі важная для ўраду» // Звязда : газета. — 22 чэрвеня 2013. — № 114 (27479). — С. 4. — ISSN 1990-763x.
  20. Аляксей Мікуліч Беларусы ў генетычнай прасторы: Антрапалогія этнасу — Мн.: Тэхналогія, 2005. — 138 с. — ISBN 985-458-122-5.
  21. 21,0 21,1 21,2 21,3 21,4 21,5 Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 2: Рэспубліка Беларусь / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — 760 с.: іл. ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 2), ISBN 985-11-0310-1. С. 90
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 22,4 Шаблон:Крыніцы/АГБ. 2005 С. 19
  23. Насельніцтва ВКЛ. У вайну 1654—1667 гадоў загінуў кожны другі жыхар Літвы: 1,5 мільёна з 2,9 мільёнаў, што жылі ў 1650 годзе. Насельніцтва Літвы дасягнула сваёй даваеннай колькасці толькі ў 1772 годзе, праз 105 гадоў.
  24. Насельніцтва ВКЛ на пачатку Вялікай Паўночнай вайны (17001721).
  25. Страты ВКЛ у Вялікай Паўночнай вайне (17001721) склалі 700 тысяч чалавек.
  26. 26,0 26,1 У сучасных межах. Паводле рэвізій Расійскай імперыі.
  27. 27,00 27,01 27,02 27,03 27,04 27,05 27,06 27,07 27,08 27,09 27,10 27,11 27,12 27,13 27,14 27,15 27,16 27,17 27,18 27,19 27,20 27,21 27,22 27,23 27,24 27,25 27,26 27,27 27,28 27,29 27,30 27,31 27,32 27,33 27,34 27,35 27,36 27,37 27,38 27,39 27,40 27,41 27,42 27,43 27,44 27,45 27,46 27,47 27,48 27,49 27,50 27,51 27,52 27,53 Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 2: Рэспубліка Беларусь / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — 760 с.: іл. ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 2), ISBN 985-11-0310-1. С. 92
  28. 28,0 28,1 28,2 28,3 28,4 У сучасных межах.
  29. У межах да 17 верасня 1939 года
  30. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 2: Рэспубліка Беларусь / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — 760 с.: іл. ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 2), ISBN 985-11-0310-1. С. 91
  31. У межах 1939 году.
  32. У 1940 годзе, упершыню за ўсю гісторыю Беларусі, колькасць насельніцтва перавысіла 9 мільёнаў чалавек.
  33. 33,0 33,1 У межах 1941 году.
  34. Агульныя страты насельніцтва БССР за гады вайны — каля 1,3 мільёнаў чалавек (каля 800 тысяч яўрэяў і 500 тысяч беларусаў). Дадзеныя дэмаграфіі выразна паказваюць, што ў вайну загінуў кожны шосты жыхар рэспублікі, і дзве трэці загінулых — яўрэі. Пасля 1945 года даваеннай колькасці насельніцтва БССР змагла дасягнуць толькі праз 25 гадоў, у 1970 годзе.
  35. У 1976 годзе, упершыню за ўсю гісторыю Беларусі, колькасць гарадскога насельніцтва склала больш за 50%.
  36. У 1987 годзе, упершыню за ўсю гісторыю Беларусі, колькасць насельніцтва перавысіла 10 мільёнаў чалавек.
  37. У сучасных межах. Самая вялікая колькасць насельніцтва Беларусі за ўсю гісторыю.
  38. 38,00 38,01 38,02 38,03 38,04 38,05 38,06 38,07 38,08 38,09 38,10 38,11 38,12 Колькасць насельніцтва па абласцях і гораду Мінску
  39. Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа(руск.)  Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  40. Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа(руск.)  Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  41. Административно-территориальное деление Республики Беларусь на 1 января 2010 года // Статистический ежегодник Республики Беларусь 2010 / Зинковский В.И. и др.. — Мн.: Национальный статистический комитет Республики Беларусь, 2009. — С. 26. — Шаблон:ISBN
  42. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 2: Рэспубліка Беларусь / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — 760 с.: іл. ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 2), ISBN 985-11-0310-1. Старонка 724
  43. 43,0 43,1 Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 1, кн. 1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — 632 с.: іл. ISBN 985-11-0303-9.
  44. Шаблон:Крыніцы/РБ. Аглядна-тапаграфічная мапа. 2003
  45. Статыстычны бюлетэнь «Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2012 года і сярэднегадовая колькасць насельніцтва за 2011 год па Рэспубліцы Беларусь у разрэзе абласцей, раёнаў, гарадоў, пасёлкаў» (Аб'ём бюлетэня 17 старонак)(руск.) 
  46. http://belstat.gov.by/homep/ru/publications/population/2011/bul_population.rar
  47. 47,0 47,1 Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 2: Рэспубліка Беларусь / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — 760 с.: іл. ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 2), ISBN 985-11-0310-1.
  48. Шаблон:Крыніцы/Рэспубліка Беларусь. Вобласці і раёны
  49. 49,0 49,1 49,2 49,3 Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 2: Рэспубліка Беларусь / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — 760 с.: іл. ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 2), ISBN 985-11-0310-1. Старонка 94

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]