Перайсці да зместу

Насельніцтва Беларусі

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі

Насельніцтва Беларусі — агульнасць людзей, якія пастаянна пражываюць на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь[1].

Апошні перапіс насельніцтва Беларусі быў праведзены ў 2019 годзе.

Колькасць

[правіць | правіць зыходнік]
Колькасць насельніцтва Беларусі 1960—2017 гг.

На 1 студзеня 2025 года ў Беларусі пражывала 9 109 280 чалавек (паводле ацэнкі Нацыянальнага статыстычнага камітэта)[2]. На 1 студзеня 2026 года — 9 056 080 чалавек[3][4].

Нацыянальны склад

[правіць | правіць зыходнік]

Паводле перапісу насельніцтва 2019 года[5]:

Найбуйнейшыя народы Беларусі паводле перапісу 2019 года па раёнах і гарадах абласнога падпарадкавання
Беларусы Рускія Палякі Украінцы

Размяшчэнне

[правіць | правіць зыходнік]

Па рэгіёнах Рэспублікі Беларусь насельніцтва размеркавана наступным чынам (на 1 студзеня 2025 года)[2]:

Нарадзілася/Памёрла

[правіць | правіць зыходнік]
Смяротнасць, 1950—2011 гады.

Калі ў 2016 годзе ў Беларусі нарадзіліся 117 779 дзяцей, то ў 2024 толькі 58 938 — нараджальнасць у краіне за восем гадоў скарацілася амаль удвая. Такое падзенне сведчыць пра пра сур’ёзны дэмаграфічны крызіс.

Статыстыка па смяротнасці з 2020 па 2023 гады не публікавалася. У 2024 годзе памерлі 115 124 беларусаў (з іх найбольшая колькасць у Мінскай вобласці — 19 190 чалавек)[6].

Самагубствы

[правіць | правіць зыходнік]

У Беларусі за першыя шэсць месяцаў 2024 года зарэгістравана 596 суіцыдаў — гэта значыць 6,5 выпадкаў на 100 тысяч насельніцтва. У пачатку 2000-х гадоў гэты паказчык складаў больш за 20 на 100 тысяч.

Устойлівая тэндэнцыя апошніх 20 гадоў дазволіла Беларусі перайсці з катэгорыі краін з сярэдневысокім паказчыкам у катэгорыю з сярэдненізкім і нізкім паказчыкам. У той жа час часцей сталі здзяйсняць самагубствы беларускія дзеці і падлеткі — паказчык у першай палове 2024 года павялічыўся на 40 %.

Найбольшы ўзровень суіцыдаў сярод насельніцтва зарэгістраваны ў Мінску, найменшы — у Мінскай вобласці[7].

Шлюбнасць

[правіць | правіць зыходнік]

Паводле звестак афіцыйнай статыстыкі, у 2024 годзе ў Беларусі было зарэгістравана[8]:

  • шлюбаў — 46 242
  • разводаў — 34 866

Сярэдні ўзрост тых, хто ўпершыню ўзяў шлюб: у жанчын — 26,7 года, у мужчын — 28,9 года. Больш за ўсё разводаў прыходзілася на перыяды сумеснага жыцця ад 1 да 4 гадоў і ад 5 да 9 гадоў.

Міграцыя

[правіць | правіць зыходнік]
Перасяленцаў на тысячу жыхароў, 1950—2011 гады.:
     прыток     адток

Эміграцыя з Беларусі

[правіць | правіць зыходнік]

Паводле звестак Міністэрства ўнутраных спраў, у 2021—2022 гадах больш за 200 тысяч грамадзян пакінулі Беларусь[9].

Іміграцыя ў Беларусь

[правіць | правіць зыходнік]

Станам на 31 снежня 2023 на ўліку ў тэрытарыяльных органах унутраных спраў было больш за 217 тысяч замежнікаў, у тым ліку[10]:

  • маюць дазвол на часовае пражыванне — больш за 48 тысяч;
  • пастаянна пражываюць у Беларусі — больш за 168 тыс.

Больш за 2,5 тысячы замежнікаў атрымалі беларускае грамадзянства ў 2024 годзе[11].

Узрост

[правіць | правіць зыходнік]

На 1 студзеня 2024 года сярэдні ўзрост беларусаў складае 41,5 года, прычым[12]:

  • сярэдні ўзрост мужчын – 38,7 года
  • сярэдні ўзрост жанчын – 43,9 года

Колькасць насельніцтва па асноўных узроставых групах[12]:

  • маладзей працаздольнага ўзросту – 1 600 236 чалавек
  • працаздольнага ўзросту – 5 353 585 чалавек
  • старэй працаздольнага ўзросту – 2 202 157 чалавек

Таксама ў 2024 годзе ў краіне пражывала звыш 600 чалавек, чый узрост перавысіў больш за 100 гадоў[13].

Урбанізацыя

[правіць | правіць зыходнік]
Гарадское і сельскае насельніцтва, 1939—2012 гадоў:
     сяляне     гарадскія

На 1 студзеня 2025 года 79 % насельніцтва — гарадскія жыхары, а 21 % — сельскія. Доля гараджан расце, але гэта не значыць, што гарады дадаюць у людзях — яны проста губляюць іх павольней, чым вёскі. На працягу 2024 года колькасць гарадскога насельніцтва скарацілася на 15,6 тыс. чалавек (-0,2 %), тады як сельскага — адразу на 31,1 тыс. (-1,59 %)[14][15][16].

Мова

[правіць | правіць зыходнік]
Родная мова і мова хатніх зносін паводле перапісаў насельніцтва[17]
Год перапісуродная мовамова хатніх зносін
беларускаярускаябеларускаяруская
198965,631,9——
199973,721,936,762,8
200953,241,523,470,2
201954,142,326,071,4

Пол

[правіць | правіць зыходнік]

Паводле перапісу ў кастрычніку 2009 года ў краіне пражывала 4420 тысяч мужчынаў і 5068 тысяч жанчын. За 10 гадоў між перапісамі 1999 і 2009 гадоў праз рост смяротнасці мужчын у працаздольным узросце іх лік зменшыўся на 6,3 %, а доля ў суадносінах да жанчын скарацілася з 1:1,129 да 1:1,15. Колькасць жанчын таксама скарацілася (на 4,6 %). На 2009 год праз актыўнае перасяленне вясковых дзяўчат у горад там мужчыны колькасна пераважалі ва ўзросце да 27 гадоў, у вёсцы — да 56 гадоў[18].

Дынаміка

[правіць | правіць зыходнік]

З 1994 года, калі насельніцтва краіны дасягнула 10243,5 тысяч чалавек, у Беларусі адзначаецца выміранне жыхароў (дэпапуляцыя)[19]. За 25 гадоў насельніцтва паменшылася на 750 тысяч, што суправаджалася памяншэннем колькасці рускіх (—557 тысяч паміж 1989 і 2009), палякаў (—123 тысяч), ўкраінцаў (—132 тысяч) і яўрэяў (—99 тысяч). Гэта раўнасільна таму, што Беларусь страціла два абласныя цэнтры краіны — Гомель і Брэст, і вярнулася ў 1978 год.

За апошнія 30 гадоў адбылося даволі інтэнсіўнае пераразмеркаванне вясковага і гарадскога насельніцтва, амаль па працэнту штогод на карысць горада. Імавернасць застацца на месцы свайго нараджэння для 20—24-гадовых беларускіх гараджан пад канец 1960-х складала 0,88, для вяскоўцаў — толькі 0,26. Пад канец 1990-х розніца павялічылася адпаведна да 0,92 і 0,22. З кожным годам пагаршаецца здароўе людзей, асабліва немаўлят. Так, колькасць упершыню захварэлых на сардэчна-сасудзістыя захворванні штогод павялічваецца на 3—4 адсоткі (звесткі на 2004 год), такая ж карціна з злаякаснымі захворваннямі[20].

Колькасць насельніцтва на Беларусі па гадах
Час падлікуКолькасць насельніцтва,
тыс.		Прырост/змяншэнне,
тыс. (за папярэдні год)		Гарадское (%)
XIV стагоддзе≈1 000[21]——
16502 900[22]——
1667≈1 400[22][23]——
17002 200[22][24]——
17171 500[22][25]——
17722 900[22]——
18113 800[21][26]——
18634 200[21][26]——
18976 673[27]—13,5
19136 899,1[27]—14,3
19147 500[21][28]——
19176 900[21][28]——
19216 700[21][28]——
19264 986,0[27][29]—17,0
19398 912,2[27][28]/≈11 000[30][31]—20,8/—
19409 046,1[27][32]+133,921,3
1 студзеня 194110 454,9[27][33]——
19419 092,0[27]+45,921,7
22 чэрвеня 19419 200[27][28]/10 528[27][33]——
1945≈7 700[34]—22,2
19507 709,0[27]—21,0
19517 781,1[27]+72,122,2
19527 748,7[27]+32,423,6
19537 693,4[27]+55,324,7
19547 685,6[27]−7,825,9
19557 757,2[27]+71,626,6
19567 850,2[27]+9327,0
19577 910,0[27]+59,827,8
19587 961,6[27]+51,629,0
19598 055,7[27]+94,130,8
19608 147,4[27]+91,732,0
19618 233,3[27]+85,933,3
19628 335,2[27]+101,934,4
19638 435,4[27]+100,235,4
19648 479,8[27]+44,436,5
19658 557,9[27]+78,137,5
19668 655,7[27]+97,838,5
19678 761,8[27]+106,139,6
19688 838,7[27]+76,940,8
19698 915,0[27]+76,342,1
19708 992,2[27]+77,243,3
19719 048,7[27]+56,544,4
19729 118,1[27]+69,445,7
19739 182,4[27]+64,347,1
19749 251,4[27]+6948,5
19759 317,2[27]+65,849,9
19769 360,5[27]+43,351,2[35]
19779 406,2[27]+45,752,4
19789 463,5[27]+57,353,6
19799 532,5[27]+6954,9
19809 591,8[27]+59,355,9
19819 662,9[27]+71,157,0
19829 736,1[27]+73,258,0
19839 800,6[27]+64,559,1
19849 869,4[27]+68,860,2
19859 929,0[27]+59,661,2
19869 986,4[27]+57,462,2
198710 042,8[27][36]+56,463,2
198810 089,7[27]+46,964,3
198910 151,8[27]+62,165,4
199010 188,9[27]+37,166,1
199110 189,8[27]+0,966,8
199210 198,3[27]+8,567,2
199310 234,6[27]+36,367,4
199410 243,5[27][37]+8,967,6
199510 177,3[38]−66,268,1
199610 141,9−35,468,4
199710 093,0−48,968,8
199810 045,2−47,869,3
199910 019,5−25,769,7
2000———
20019 956,7[38]−62,870,1
20029 900,4[38]−56,370,5
20039 830,7[38]−69,770,9
20049 762,8[38]−67,971,3
20059 697,5[38]−65,371,8
20069 630,4[38]−67,172,2
20079 579,5[38]−50,972,7
20089 542,4[38]−37,173,2
20099 513,6[38]−28,873,9
20109 500,0[38]−13,674,5
20119 481,2[38]−18,875,1
20129 465,2[38]−16,075,8
20139 463,8[38]−1,476,3
20149 468,2[38]+4,476,8
20159 480,9[38]+12,777,2
20169 498,4[38]+17,577,6
20179 504,7[38]+6,377,9
20189 491,8[38][39]−12,978,1
20199 429,2[38]−62,678,4
20209 410,2[40]−1977,6
20219 349,6[40]−60,677,9
20229 255,5[40]−94,178,1
20239 200,6
20249 156

Шчыльнасць

[правіць | правіць зыходнік]

Шчыльнасць насельніцтва ў сярэднім па краіне складае 45,2 чал./км² (дадзеныя на 1 красавіка 2020 г. з улікам вынікаў перапісу насельніцтва 2019 г.).

Дадатковыя звесткі

[правіць | правіць зыходнік]

На пачатак 2026 года ў Беларусі[41]:

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ Население Беларуси (руск.)
  2. 1 2 Население Беларуси за год уменьшилось, но в Минске — прирост (руск.)
  3. ↑ Численность населения на 1 января по областям и г.Минску¹(недаступная спасылка). www.belstat.gov.by. Архівавана з першакрыніцы 23 сакавіка 2020. Праверана 3 жніўня 2026.
  4. ↑ Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского тип (статистический бюллетень от Национального статистического комитета Республики Беларусь (руск.)(недаступная спасылка). Национальный статистический комитет Республики Беларусь.
  5. ↑ Национальный состав населения Республики Беларусь, 2020 (руск.)
  6. ↑ Белстат впервые за пять лет показал данные по смертности в Беларуси(недаступная спасылка) (руск.)
  7. ↑ Почему в Беларуси участились подростковые самоубийства? (руск.)
  8. ↑ Национальный статистический комитет опубликовал информацию о браках и разводах в Беларуси в 2024 году (руск.)
  9. ↑ В министерстве заявили, что республика всегда открыта для возвращения уехавших граждан (руск.)
  10. ↑ Миграционная ситуация в Республике Беларусь за 2023 год (руск.)
  11. ↑ Более 2,5 тыс. иностранцев получили белорусский паспорт в 2024 году(недаступная спасылка) (руск.)
  12. 1 2 Население Республики Беларусь на 1 января 2024 года Архівавана 15 ліпеня 2025. (руск.)
  13. ↑ Три жителя Беларуси достигли возраста 110 лет (руск.)
  14. ↑ Городская страна — не значит растущая (руск.)
  15. ↑ Демография-2024: в каких районах и городах сократилось население, а в каких — выросло (руск.)
  16. ↑ Численность населения на 1 января 2024 г. (руск.)
  17. ↑ Современная языковая ситуация в Белоруссии и её динамика в постсоветский период (руск.)
  18. ↑ Памылка ў зносках: Няслушны тэг <ref>; для зносак "zviazda" няма тэксту
  19. ↑ Святлана Бусько. Анатоль Тозік: «Зваротная сувязь з насельніцтвам вельмі важная для ўраду» // Звязда : газета. — 22 чэрвеня 2013. — № 114 (27479). — С. 4. — ISSN 1990-763x. Архівавана з першакрыніцы 6 сакавіка 2016.
  20. ↑ Аляксей Мікуліч. Беларусы ў генетычнай прасторы: Антрапалогія этнасу. — Мн.: Тэхналогія, 2005. — 138 с. — ISBN 985-458-122-5.
  21. 1 2 3 4 5 6 Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 2: Рэспубліка Беларусь / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 2. — 760 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0310-1. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 2). С. 90
  22. 1 2 3 4 5 Атлас: Гісторыя Беларусі, XVI—XVIII стст. [Карты]. — Мн.: Выд. цэнтр БДУ, 2005. — 28 с. ISBN 985-476-309-9 — С. 19
  23. ↑ Насельніцтва ВКЛ. У вайну 1654—1667 гадоў загінуў кожны другі жыхар Літвы: 1,5 мільёна з 2,9 мільёнаў, што жылі ў 1650 годзе. Насельніцтва Літвы дасягнула сваёй даваеннай колькасці толькі ў 1772 годзе, праз 105 гадоў.
  24. ↑ Насельніцтва ВКЛ на пачатку Вялікай Паўночнай вайны (1700—1721).
  25. ↑ Страты ВКЛ у Вялікай Паўночнай вайне (1700—1721) склалі 700 тысяч чалавек.
  26. 1 2 У сучасных межах. Паводле рэвізій Расійскай імперыі.
  27. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 2: Рэспубліка Беларусь / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 2. — 760 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0310-1. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 2). С. 92
  28. 1 2 3 4 5 У сучасных межах.
  29. ↑ У межах да 17 верасня 1939 года
  30. ↑ Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 2: Рэспубліка Беларусь / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 2. — С. 91. — 760 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0310-1. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 2).
  31. ↑ У межах 1939 года.
  32. ↑ У 1940 годзе, упершыню за ўсю гісторыю Беларусі, колькасць насельніцтва перавысіла 9 мільёнаў чалавек.
  33. 1 2 У межах 1941 года.
  34. ↑ Агульныя страты насельніцтва БССР за гады вайны — каля 1,3 мільёнаў чалавек (каля 800 тысяч яўрэяў і 500 тысяч беларусаў). Дадзеныя дэмаграфіі выразна паказваюць, што ў вайну загінуў кожны шосты жыхар рэспублікі, і дзве трэці загінулых — яўрэі. Пасля 1945 года даваеннай колькасці насельніцтва БССР змагла дасягнуць толькі праз 25 гадоў, у 1970 годзе.
  35. ↑ У 1976 годзе, упершыню за ўсю гісторыю Беларусі, колькасць гарадскога насельніцтва склала больш за 50 %.
  36. ↑ У 1987 годзе, упершыню за ўсю гісторыю Беларусі, колькасць насельніцтва перавысіла 10 мільёнаў чалавек.
  37. ↑ У сучасных межах. Самая вялікая колькасць насельніцтва Беларусі за ўсю гісторыю.
  38. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Колькасць насельніцтва па абласцях і гораду Мінску Архівавана 29 жніўня 2013.
  39. ↑ blr.belta.by
  40. 1 2 3 Памылка ў зносках: Няслушны тэг <ref>; для зносак "belstat.gov.by" няма тэксту
  41. ↑ Сколько населенных пунктов в Беларуси (руск.)

Спасылкі

[правіць | правіць зыходнік]
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Насельніцтва_Беларусі&oldid=5179480"