Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
     Непрызнаныя дзяржавы      Дзяржавы, якія маюць прызнанне толькі з боку адной або некалькіх іншых часткова прызнаных дзяржаў      Дзяржавы, якія маюць прызнанне з боку адной або некалькіх іншых дзяржаў — членаў ААН      Дзяржавы — члены ААН, якія не маюць прызнанні з боку адной ці некалькіх іншых дзяржаў — членаў ААН

Непрызнаныя дзяржавы — агульная назва рэгіёнаў, якія абвясцілі сябе суверэннымі дзяржавамі і маюць такія прыкметы дзяржаўнасці, як наяўнасць насельніцтва, кантроль над тэрыторыяй, сістэмы права і кіравання, але ў той жа час не маюць дыпламатычнага прызнання з боку дзяржаў — членаў ААН, а іх тэрыторыя, як правіла, расцэньваецца дзяржавамі-членамі ААН як размешчаная пад суверэнітэтам адной або некалькіх дзяржаў — членаў ААН.

Непрызнанасць дзяржавы можа выяўляцца не толькі ў дыпламатычнай плоскасці: вядомы выпадак, калі суд іншай дзяржавы пры вынясенні рашэння зыходзіў з таго, што непрызнаная дзяржава юрыдычна не існуе, што прывяло да адпаведнай логікі пры разборы пытання, які тычыўся выключна адносін паміж гаспадарчымі суб'ектамі[1]. Пашпарты непрызнаных дзяржаў таксама, як правіла, не з'яўляюцца дакументамі, якія дазваляюць наведваць дзяржавы-члены ААН. У той жа час вядомы выпадкі, калі, не прызнаючы незалежнасці, прызнаная дзяржава прызнае асобныя дакументы, якія выдаюцца ў адпаведнасці з заканадаўствам непрызнанай дзяржавы[2], уключаючы пашпарты[3], а таксама правасуб'ектнасць зарэгістраваных там юрыдычных асоб[2].

Часткова прызнаныя дзяржавы — дзяржавы, «не прызнаныя ААН, але прызнаныя дзяржавамі — членамі ААН»[4], такім чынам, іх удзел у міжнародных адносінах абмежаваны прававым полем дзяржаў, якія прызнаюць іх. Пад непрызнаннем ААН палітолаг мае на ўвазе фактычную немагчымасць прыняцця дзяржавы ў члены ААН, якое можа адбыцца толькі па рашэнні Генеральнай Асамблеі па рэкамендацыі Савета Бяспекі. Для прыёму патрабуецца падтрымка прынамсі 9 з 15 дзяржаў — членаў Савета Бяспекі (пры гэтым варта ўлічваць, што 5 пастаянных членаў — Вялікабрытанія, Кітайская Народная Рэспубліка, Расія, ЗША і Францыя — могуць накласці на рашэнне вета, прагаласаваўшы супраць), пасля чаго пытанне перадаецца ў Генасамблею, дзе для прыняцця рэзалюцыі пра ўступленне патрабуецца большасць у дзве траціны. Сама па сабе Арганізацыя Аб'яднаных Нацый з юрыдычнага пункта гледжання не мае ніякіх паўнамоцтваў прызнаваць тую ці іншую дзяржаву або ўрад, з прычыны таго, што гэтыя пытанні адносяцца да прэрагатывы суверэнных дзяржаў і іх урадаў[5]. Да таго ж варта ўлічваць, што знаходжанне ў складзе ААН насамрэч не мае значэння для таго, каб лічыць дзяржаву прызнанай на ўзроўні гэтай арганізацыі, для атрымання такога прызнання і магчымасці ўдзельнічаць у арганізацыях пад эгідай ААН дастаткова мець статус дзяржавы-назіральніка, які прысвойваецца шляхам галасавання ў Генеральнай Асамблеі ААН, рашэнне прымаецца простай большасцю. Такі статус ёсць у Ватыкана, да 2000 года быў у Швейцарыі, пры гэтым гэтыя дзяржавы заўсёды лічыліся прызнанымі. Такі ж статус са снежня 2012 года ў часткова прызнанай Дзяржавы Палесціна[6].

Непрызнаныя дзяржавы могуць характарызавацца іншымі дзяржавамі як сепаратысцкія ўтварэнні, адколатыя рэгіёны або акупаваныя тэрыторыі. Такія ж характарыстыкі атрымліваюць і часткова прызнаныя дзяржавы ад тых дзяржаў і/ці міжнародных арганізацый, якія не падтрымліваюць іх прызнанне[7].

Такім чынам, у наш час знаходжанне ў ААН у якасці члена ці назіральніка можа разглядацца як прыкмета таго, што дзяржава мае ў свеце шырокае дыпламатычнае прызнанне. Існуюць дзяржавы — члены ААН, прызнаныя не ўсімі іншымі дзяржавамі — членамі ААН.

Непрызнаныя дзяржавы варта адрозніваць ад віртуальных дзяржаў — абвешчаных дзяржавамі ўтварэнняў, якія, аднак, не маюць неабходных прыкмет дзяржаў.

Не ўсе непрызнаныя дзяржавы пазначаюць поўную незалежнасць і міжнароднае прызнанне як канчатковую мэту свайго абвяшчэння. Частка дзяржаў імкнецца атрымаць юрыдычнае прызнанне для магчымага аб'яднання з іншай дзяржавай (Нагорна-Карабахская Рэспубліка з Арменіяй, Джаму і Кашмір з Пакістанам, Прыднястроўе з Расіяй[8] або Украінай[9]). Частка дзяржаў разглядае свой дэ-факта незалежны статус як пераходны да заключэння пагаднення з цэнтральным урадам аб ўмовах існавання ў якасці аўтаноміі ўнутры адзінай дзяржавы (напачатку 1990-х гадоў Рэспубліка Гагаузія ў Малдове, шматлікія расійскія рэспублікі; у наш час — аўтаномныя дзяржавы на тэрыторыі Самалі).

З'яўленне непрызнаных дзяржаў[правіць | правіць зыходнік]

Непрызнаныя дзяржавы з'яўляюцца з-за адсутнасці прававой пераемнасці з папярэднімі дзяржаўнымі ўтварэннямі.

Умоўна па спосабе ўзнікнення іх можна падзяліць на:

  1. Дзяржавы, якія ўтварыліся ў выніку рэвалюцый. Напрыклад: дзяржавы, якія ўзніклі пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года ў Расіі; Францыя пасля Вялікай Французскай рэвалюцыі 1789 года, Галандская рэспубліка з 1580 па 1648 гады.
  2. Дзяржавы, якія ўтварыліся ў выніку нацыянальна-вызваленчай барацьбы (сепаратызму). Напрыклад, да іх ліку адносяць самаабвешчаныя дзяржавы, гэта значыць тыя, што адмысловай дэкларацыяй, законам ці міждзяржаўным дагаворам заявілі пра сваю незалежнасць: ЗША пасля абвяшчэння незалежнасці ў 1776 годзе; дзяржавы, якія абвясцілі незалежнасць і дзяржаўны суверэнітэт пасля распаду СССР і Югаславіі і г.д. Як правіла, яны не адразу атрымліваюць міжнародна-прававое прызнанне.
  3. Дзяржавы, якія ўтварыліся ў выніку паваеннага падзелу. Напрыклад: Германская Дэмакратычная Рэспубліка і Федэратыўная Рэспубліка Германія; Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка і Рэспубліка Карэя; Дэмакратычная Рэспубліка В'етнам і Дзяржава В'етнам, Кітайская Народная Рэспубліка і Кітайская Рэспубліка. Такія дзяржавы першапачаткова не прызнаюць адна адну.
  4. Дзяржавы, якія ўзніклі з-за атрымання незалежнасці былых калоній ад метраполіі.
  5. Дзяржавы, якія ўзніклі з-за замежнапалітычных гульняў прызнаных дзяржаў. Напрыклад: буферныя дзяржавы: Далёкаўсходняя рэспубліка, Маньчжоу-го і інш., сінонім — марыянетачная дзяржава: Незалежная дзяржава Харватыя, Балтыйскія краіны пасля змены дзяржаўнага ладу ў ліпені 1940 гады і інш., а таксама так званыя бантустаны: Транскей, Венда, Бапутатсвана і Сіскей.

Сучасныя непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы[правіць | правіць зыходнік]

Новы ўсплёск «самаабвяшчэння» адбыўся на мяжы 1990-х гадоў у сувязі з распадам СССР і Югаславіі і звязанымі з гэтым этнатэрытарыяльнымі канфліктамі (Нагорна-Карабахская Рэспубліка, Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка, Рэспубліка Гагаузія, Рэспубліка Паўднёвая Асеція, Абхазія, Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя, Рэспубліка Сербская Краіна, Рэспубліка Сербская, Рэспубліка Косава). Узнік феномен постсавецкіх «непрызнаных дзяржаў», статус якіх не вызначаны, што, аднак, не замінае іх існаванню. Большасць гэтых ўтварэнняў з'яўляюцца, у сутнасці, цалкам самастойнымі дзяржавамі, якія маюць эфектыўны дзяржаўны апарат, які карыстаецца масавай падтрымкай з боку насельніцтва. Гагаузія ў канцы 1994 года ўвайшла ў склад Малдовы ў якасці аўтаноміі. У 1995 годзе кантроль над тэрыторыяй, на якую прэтэндавала Сербская Краіна, аднавіла Харватыя. У 2000 годзе Расія аднавіла кантроль над тэрыторыяй, на якую прэтэндавала Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя. У 2001 годзе постсавецкія непрызнаныя дзяржавы стварылі ўласную Садружнасць непрызнаных дзяржаў (СНД-2). У 2008 годзе Расія спыніла спробу Грузіі аднавіць кантроль над тэрыторыяй, на якую прэтэндавала Рэспубліка Паўднёвая Асеція. У 2009 годзе Шры-Ланка аднавіла кантроль над тэрыторыяй, на якую прэтэндаваў Таміл-Ілам[10].

Часткова прызнаныя дзяржавы[правіць | правіць зыходнік]

Часткова прызнаныя дзяржавы, якія фактычна кантраляюць сваю тэрыторыю[правіць | правіць зыходнік]

Тэрыторыя былога СССР[правіць | правіць зыходнік]

Часткова прызнаныя дзяржавы, якія кантралююць частка тэрыторыі, на якую прэтэндуюць[правіць | правіць зыходнік]

Непрызнаныя дзяржавы[правіць | правіць зыходнік]

Тэрыторыя былога СССР[правіць | правіць зыходнік]

Тэрыторыя Самалі[правіць | правіць зыходнік]

  • Flag of Somaliland.svg Самаліленд1991). Знаходзіцца на паўночным захадзе Самалі. У маі 1991 года паўночныя кланы абвясцілі Незалежную Рэспубліку Самаліленд, якая ўключала ў сябе 5 з 18 адміністрацыйных рэгіёнаў Самалі[37]. Працягвае адстойваць сваю незалежнасць.

Спіс часткова непрызнаных дзяржаў[правіць | правіць зыходнік]

Часткова непрызнаныя дзяржавы, якія кантралююць частку тэрыторыі, на якую прэтэндуюць[правіць | правіць зыходнік]

Асацыяваныя дзяржавы, прызнаныя суб'ектамі міжнароднага права[правіць | правіць зыходнік]

Дзве дзяржавы, размешчаныя ў свабоднай асацыяцыі з Новай Зеландыяй (Астравы Кука і Ніуэ) на сённяшні момант маюць права ўсталёўваць афіцыйныя дыпламатычныя адносіны і маюць іх з некаторай адносна невялікай колькасцю дзяржаў[41]:

Дзяржавы — члены ААН, якія не прызнаюцца некаторымі іншымі дзяржавамі[правіць | правіць зыходнік]

У некаторых выпадках адна дзяржава — член ААН можа не прызнавацца адной ці некалькімі іншымі дзяржавамі, нягледзячы на членства ў адной арганізацыі.

Дзяржавападобныя ўтварэнні[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Адэскі апеляцыйны дзяржаўны суд. Пастанова
  2. 2,0 2,1 МЗС Расіі. Аб даручэнні Прэзідэнта Расіі Ураду Расійскай Федэрацыі ў адносінах да Абхазіі і Паўднёвай Асеціі
  3. Славакія прызнала новыя косаўскія пашпарты // Lenta.ru
  4. Маркедонов С. М. Урокі і наступствы пяцідзённай вайны ў Паўднёвай Асеціі (Лекцыя, прачытаная ва Уладзікаўказскім інстытуце цывілізацый 7 кастрычніка 2008 года)
  5. Пра членства // сайт ААН
  6. Новы Рэгіён 2. ААН надала Палесціну статусам дзяржавы-назіральніка.
  7. 7,0 7,1 Непаўнавартасныя члены супольнасці // Коммерсантъ
  8. Невизнане Придністров’я готове приєднатися до Росії — Президент
  9. Президент Придністров’я не виключає приєднання до України
  10. «Тамільскія тыгры» прызналі паражэнне ў 26-гадовай вайне з уладамі Шры-Ланкі. NEWSru.com (17 мая 2009). Архівавана з першакрыніцы 28 жніўня 2011. Праверана 14 жніўня 2010.
  11. 11,0 11,1 Заява Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі Дзмітрыя Мядзведзева
  12. 12,0 12,1 .Нікарагуа прызнала незалежнасць Абхазіі і Паўднёвай Асеціі Mignews
  13. 13,0 13,1 Нікарагуа афіцыйна прызнала Паўднёвую Асецію і Абхазію Коммерсантъ
  14. 14,0 14,1 Нікарагуа афіцыйна прызнала незалежнасць Паўднёвай Асеціі і Абхазіі РІА «Навіны»
  15. 15,0 15,1 http://top.rbc.ru/politics/10/09/2009/328391.shtml РБК — Венесуэла прызнала незалежнасць Паўднёвай Асеціі і Абхазіі
  16. Незалежнасць Абхазіі прызналі наўруанцы
  17. «Ъ» высвятліў, што Вануату ўсёткі прызнала Абхазію
  18. JOINT STATEMENT On Establishment of Diplomatic Relations Between the Republic of Abkhazia and the Republic of Vanuatu
  19. Vanuatu’s recognition to the Republic of Abkhazia
  20. Астраўная дзяржава Тувалу стала шостым членам ААН, з кім Абхазія ўсталявала дыпламатычныя адносіны
  21. Рэспубліка Науру прызнала незалежнасць Паўднёвай Асеціі
  22. Астравы Тувалу прызналі Паўднёвую Асецію
  23. Малаві перастала прызнаваць суверэнітэт Тайваня
  24. Kashmir Between India and Pakistan
  25. УРОК ИСТОРИИ: ДЕЛО КОТОВСКОГО ЖИВЕТ, «Зеркало недели», № 44 (419) 16 — 22 ноября 2002
  26. Уругвай прызнае незалежнасць Нагорнага Карабаха
  27. Нагорны Карабах атрымлівае першае прызнанне сваёй незалежнасці. Ад Уругвая
  28. Уругвай вывучае магчымасць прызнання Нагорнага Карабаха
  29. АРФД: Заява міністра замежных спраў Уругвая пра прызнанне Карабаха беспрэцэндэнтна
  30. Уругвай вывучае магчымасць прызнання Нагорнага Карабаха
  31. Армянскія СМІ сказілі словы міністра замежных спраў Уругвая
  32. Пасольства ЗША рэкамендавала Азербайджану самому разбірацца з Уругваем з нагоды Карабаха
  33. Уругвай падтрымлівае тэрытарыяльную цэласнасць Азербайджана — МЗС Уругвая
  34. Уругвай падтрымлівае тэрытарыяльную цэласнасць Азербайджана — МЗС (версія 2)
  35. Армянскія СМІ сказілі словы міністра замежных спраў Уругвая
  36. Uruguay reconoceria Nagorno Karabagh
  37. CIA — The World Factbook — Somalia
  38. Пасол ЗША ў Косава: міжнародныя сілы ў Косава яшчэ на 10 гадоў
  39. якія да Першай сусветнай вайны ўваходзілі ў склад Асманскай імперыі, па выніках вайны — пад кіраваннем Брытанскага мандата
  40. Пасля захопу Заходняга берага ракі Іардан самапераназвалася ў Іарданію і абвясціла Іерусалім сваёй другой сталіцай. Гэта анексія была прызнана толькі Вялікабрытаніяй і СССР
  41. Большасць дзяржаў не прызнае Вострава Кука суб'ектам міжнароднага права. Апазіцыя перамагла на выбарах у парламент Астравоў Кука. — Лента.ру, 19 лістапада 2010 года.
  42. 42,0 42,1 Ministry of Foreign Affairs and Immigration of the Cook Islands
  43. Europe
  44. UCB Libraries | GovPubs | Niue
  45. European Commission : Trade : Countries and regions
  46. Senate of Pakistan - Senate foreign relations committee Pakistan Worldview - Report 21 - Visit to Azerbaijan — December 2008. — С. 10. — 69 с. (англ.) 

    Сенатар Мушахід Хусейн канстатаваў, што Пакістан не прызнае Арменію, з прычыны таго, што тая з'яўлялася агрэсарам і Пакістан падтрымлівае Азербайджан у праблеме Нагорнага Карабаха.

  47. Senate of Pakistan - Senate foreign relations committee Pakistan Worldview - Report 21 - Visit to Azerbaijan — December 2008. — С. 25. — 69 с. (англ.) 

    Пакістан не прызнае Арменію і ніколі гэтага не зробіць.

  48. Senate of Pakistan - Senate foreign relations committee Pakistan Worldview - Report 21 - Visit to Azerbaijan — December 2008. — С. 41. — 69 с. (англ.) 

    Пакістан падтрымлівае Азербайджан у пытанні Нагорнага Карабаха і мы не прызнаём Арменію.

  49. Senate of Pakistan - Senate foreign relations committee Pakistan Worldview - Report 21 - Visit to Azerbaijan — December 2008. — С. 49. — 69 с. (англ.) 

    Мы не прызнаём Арменію і не маем з ёй адносін.

  50. Сергей Расов Турция-Армения: торг уместен? // Информационный сайт политических комментариев «Политком.RU». — 22-07-2008.

    Напрыклад, той жа Пакістан, які жадае заняць месца паўнапраўнага члена ШАС, не прызнае Арменію як незалежную дзяржаву з-за «карабахскай праблемы».

  51. Пакістан з-за Азербайджана не прызнае Арменію // Эхо са спасылкай на АПА. — 14-09-2006. — № 170 (1410).
  52. Міністр турызму Пакістана: «Наша краіна не прызнае Арменію ў якасці дзяржавы» // Шаблон:REGNUM са спасылкай на АПА. — 13-09-2006 19:43.
  53. Туркменістан і Ізраіль маюць намер актывізаваць партнёрства
  54. ЕС: Турцыю не прымуць у Еўрасаюз, пакуль яна не прызнае Кіпр
  55. Меркель на турэцкім беразе
  56. Treaty on Basic Relations between Japan and the Republic of Korea (англ.) . Праверана 27 октября 2008.
  57. 57,0 57,1 Commission de la défense nationale et des forces armées Audition de M. Jack Lang, envoyé spécial du Président de la République pour la Corée du Nord. (фр.)  (30 mars 2010). Архівавана з першакрыніцы 17 лютага 2012. Праверана 2 мая 2010.
  58. «China, Backing North Korea, Quits Armistice Commission». James Sterngold, The New York Times, 3 Sep. 1994
  59. Міжурадавыя арганізацыі, якія маюць статус назіральніка — Дзяржавы — члены ААН:Іншыя арганізацыі, якія атрымалі запрашэнне выступаць у якасці назіральнікаў на сесіях і падчас працы Генеральнай Асамблеі і маюць пастаянныя прадстаўніцтвы пры штаб-кватэры ААН — Суверэнны Ваенны Мальтыйскі ордэн
  60. Афіцыйны сайт пасольства Суверэннага Ваеннага Ордэна Мальты ў Расіі: Двухбаковыя адносіны з дзяржавамі
  61. Мальтыйскі ордэн у Каталіцкай энцыклапедыі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]