Арменія

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Рэспубліка Арменія
Հայաստանի Հանրապետություն
Шаблон:Сцягафікацыя/Рэспубліка Арменія Герб Арменіі
Сцяг Арменіі Герб Арменіі

Каардынаты: 40°23′00″ пн. ш. 44°57′00″ у. д. / 40.383333° пн. ш. 44.95° у. д. (G) (O) (Я)

Armenia (orthographic projection).svg
Гімн: «Мер Айрэнік» Файл:Mer Hayrenik Anthem of Armenia.ogg
Заснавана IV - II стст. да н.э.
Дата незалежнасці 28 мая 1918 года
(ад ЗДФР)
21 верасня 1991 года[1] (ад СССР)
Афіцыйная мова армянская
Сталіца Ерэван
Найбуйнейшыя гарады Ерэван, Гюмры, Ванадзор
Форма кіравання Рэспубліка [2]
Прэзідэнт
Прэм'ер-міністр
Серж Саргсян
Тыгран Саркісян
Плошча
• Усяго
• % воднай паверхні
138-я ў свеце
29 743 км²
4,71
Насельніцтва
• Ацэнка (2012)
Шчыльнасць

3,277 млн[3] чал.
110,2 чал./км²
ВУП (ППЗ)
  • Разам (2011)
  • На душу насельніцтва

$17,941 млрд.[4]
$5,384[4]
ВУП (намінал)
  • Разам (2011)
  • На душу насельніцтва

$10,106 млрд.[4]
$3,032[4]
ІРЧП (2011) 0,716 [5] (высокі) (86-ы)
Этнахаронім армянін, армянка, армяне
Валюта армянскі драм
Інтэрнэт-дамен .am
Код ISO AM
Тэлефонны код +374
Часавы пояс +4[6]

Арменія (афіцыйная назва Рэспубліка Арменія) — краіна на Каўказе. Мяжуе з Грузіяй, Азербайджанам, Турцыяй і Іранам. Непасрэднага выйсця да мора не мае.

Прырода[правіць | правіць зыходнік]

Арменія знаходзіцца ў паўночна-усходняй частцы Армянскага нагор'я. Каля 90% краіны знаходзіцца на вышыні болей 100 метраў, самым высокім пунктам лічыцца вулкан Арагац (4 090 м). Арменія знаходзіцца ў сейсмічна актыўнай зоне, апошнія моцныя землятрасенні адбыліся ў 1988 і 1993 г.г. У тэктанічным разломе, на вышыні 1 900 м, знаходзіцца самае вялікае на Каўказе возера Севан (плошча паверхні 1 240 км², глыбіня да 83 метраў). У паўднёва-заходняй частцы краіны знаходзіцца Арарацкая нізіна. Самая доўгая рака Арменіі – Аракс, па якой у некаторых частках праходзіць мяжа з Турцыяй і Іранам. Арменія не мае выхаду да мора. На раўнінах пануе субтрапічны клімат з кароткімі халоднымі зімамі і спякотнымі летамі. Сярэдняя тэмпература студзеня -3 °C,a ліпеня ад 24 °C да 26 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае ад 200 да 500 мм. На узвышшах пануе ўмераны клімат, а на вышынях болей 2000 м – горны. Колькасць ападкаў тут складае болей 800 мм у год.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Насельніцтва Арменіі складаецца з армянаў (98%), рускіх (1%), грэкаў, асірыйцаў, украінцаў, курдаў. 95% насельніцтва адносяць сябе да прыхільнікаў Армянскай Хрысціянскай Царквы. Увогуле 99% насельніцтва з'яўляюцца хрысціянамі. Пасля вайны з Азербайджанам за Нагорны Карабах у Арменію прыбыла каля 260 тыс. бежанцаў з Азербайджану, а ў Азербайджан перасялілася каля 200 тыс. чалавек.

Палітыка[правіць | правіць зыходнік]

У Арменіі дзейнічае канстытуцыя, якая была прынятая ў 1995 годзе на рэферэндуме. Кіраўніком дзяржавы з'яўляецца прэзідэнт, які выбіраецца на ўсеагульных выбарах на пяцігадовы тэрмін. Заканадаўчая ўлада належыць аднапалатнаму парламенту, дэпутаты якога выбіраюцца на 4 гадовы тэрмін. 131 дэпутат парламента выбіраецца на ўсеагульных выбарах. Выканаўчая ўлада належыць ураду на чале з прэзідэнтам; усіх міністраў, па прадстаўніцтве прэм’ер-міністра, прэзідэнт назначае сам.

Адміністрацыйны падзел[правіць | правіць зыходнік]

Адміністрацыйны падзел Арменіі

Арменія дзеліцца на 10 правінцый (па-армянску: մարզեր) і адзін асобны горад:

  1. Арагацотн (па-армянску: Արագածոտնի մարզ)
  2. Арарат (па-армянску: Արարատի մարզ)
  3. Армавір (па-армянску: Արմավիրի մարզ)
  4. Гегаркунік (па-армянску: Գեղարքունիքի մարզ)
  5. Катайк (па-армянску: Կոտայքի մարզ)
  6. Лоры (па-армянску: Լոռու մարզ) (адм.цэнтр - Ванадзор)
  7. Шырак (па-армянску: Շիրակի մարզ)
  8. Сьюнік (па-армянску: Սյունիքի մարզ)
  9. Тавуш (па-армянску: Տավուշի մարզ)
  10. Ваёц Дзвор (па-армянску: Վայոց Ձորի մարզ)
  11. Ерэван (сталіца) (па-армянску: Երևան)

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Эканоміка Арменіі знаходзіцца ў неразвітым стане. Адмоўны ўплыў аказвае эканамічная блакада з боку Турцыі і Азербайджана. Эканамічнае супрацоўніцтва ідзе толькі праз межы Грузіі і Ірана. З 1994 года, пры падтрымцы МВФ ідзе мадэрнізацыя эканомікі, якая выклікала эканамічны рост. Некалькі гадоў таму, Арменія ўвайшла ў Сусветную Гандлёвую Арганізацыю. Дзякуючы прыватызацыі сярэдніх і малых прадпрыемстваў, краіне ўдалося абмежаваць інфляцыю і стабілізаваць валюту. Нястача электрычнасці і паліва выклікала аднаўленне працы атамнай станцыі ў Мекамор, што дазволіла краіне забяспечыць патрэбы ў электрычнасці, але выклікала адмоўную рэакцыю з боку Еўрапейскага Саюзу. Сельская гаспадарка слаба развітая, таму краіна не можа забяспечыць сябе харчаваннем. Значную частку нацыянальнага прыбытку забяспечваюць грашовыя пераводы нацыянальнай дыяспары ў Расіі.

Дачыненні з Беларуссю[правіць | правіць зыходнік]

Дыпламатычныя дачыненні ўрады ўстанавілі 11 чэрвеня 1993 года[7].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 23 верасня — дата абвяшчэння незалежнасці краіны Вярхоўным саветам Арменіі. Як дзень незалежнасці ў Арменіі адзначаецца 21 верасня — дзень правядзення рэферэндума, на якім было прынята рашэнне пра выхад са складу СССР. Гл. В Армении с апреля 2006 года начнутся мероприятия по празднованию 15-летия независимости республики. Новости Армении (23 марта 2006). Архівавана з першакрыніцы 2 лютага 2011. Праверана 6 мая 2009.
  2. Атлас мира. Государства и территории мира. Справочные сведения. — Роскартография, 2010. — С. 14. — ISBN 978-5-85120-295
  3. Колькасць пастаяннага насельніцтва РА на 1-е ліпеня 2012 г. (арм. мова). Нацыянальная статыстычная служба Рэспублікі Арменія (2012). Архівавана з першакрыніцы 16 жніўня 2012.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 International Monetary Fund, 2011
  5. UNDP, Armenia
  6. На тэрыторыі краіны дзейнічае дэкрэтны час
  7. Аляксандр Лукашэнка павіншаваў Прэзідэнта Арменіі Сержа Саргсяна з 15-годдзем устанаўлення дыпламатычных адносін// Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. 11 чэрвеня 2008

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]