Канстанцін Барысавіч Езавітаў

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Канстанцін Езавітаў)
Jump to navigation Jump to search
Кастусь Езавітаў
Kanstancin Jezawitau.jpg
1-ы Народны сакратар ваенных спраў БНР
21 лютага14 мая 1918
Кіраўнік урада Язэп Варонка
Папярэднік пасада заснавана
В.а. Народнага сакратара унутраных спраў БНР
3 красавіка14 мая 1918
Кіраўнік урада Язэп Варонка
Папярэднік Іван Макрэеў
Пераемнік Кіпрыян Кандратовіч
Ваенны міністр ва ўрадзе Беларускай Цэнтральнай Рады

Нараджэнне 5 лістапада 1893(1893-11-05)
Смерць 23 мая 1946(1946-05-23) (52 гады)
Партыя Беларуская сацыялістычная грамада
Адукацыя
Дзейнасць палітык
Званне генерал
Commons-logo.svg Канстанцін Барысавіч Езавітаў на Вікісховішчы

Канстанцін Барысавіч Езавітаў, Кастусь Езавітаў (5 лістапада 1893, Дзвінск, цяпер Даўгаўпілс, Латвія — 23 мая 1946, Мінск, НКУС; Псеўданім і крыптанімы: Кастусёнак; К-нак; К. Е.; К. Ез.) — беларускі палітычны, грамадскі і ваенны дзеяч, публіцыст, перакладчык, педагог.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў сям’і кадравага афіцэра. У 1916 годзе скончыў Віцебскі настаўніцкі інстытут і Паўлаўскае ваеннае вучылішча. У 1913 годзе стаў сябрам Беларускай Сацыялістычнай Грамады. У Першую сусветную вайну праводзіў актыўную тлумачальную і арганізацыйную работу сярод салдат-беларусаў Паўночнага фронту. Быў абраны намеснікам старшыні Цэнтральнай Беларускай вайсковай рады. У лютым 1918 года стаў камендантам Мінска. Як удзельнік Першага Усебеларускага кангрэса і дзеяч у стварэнні беларускага войска ў студзені 1918 года арыштаваны ВЧК, але ўцёк.

Пасля адступлення бальшавікоў прызначаны камендантам Мінска і Мінскага гарнізона. 25 сакавіка 1918 года браў удзел у абвяшчэнні незалежнасці БНР, уваходзіў у склад Рады. Займаў пасаду народнага сакратара па ваенных справах (міністра абароны).

Рада беларускай калоніі ў Латвіі. Сядзяць (справа налева): консул БНР у Рызе Б. Шымковіч, намеснік старшыні Рады А. Сыдяпура, шэф Вайскова-дыпламатычнай місіі БНР у Латвіі і Эстоніі К. Езавітаў, старшыня Рады Я. Данілюк, прадстаўнік Асобнага аддзелу БНР у Эстоніі Мінгрэльскі; стаяць сябры Рады: Я. Спіцын, В. Найдзёнаў, П. Цвяткоў, В. Быкаў, Р. Казячы, Д. Кадаўва, В. Дзюбанаў, А. Калмановіч. Рыга, 1920 г. (НАРБ).

У 1919—1920 гадах быў кіраўніком Вайскова-дыпламатычнай місіі БНР у Латвіі і Эстоніі. Наладзіў дыпламатычныя сувязі беларускага ўрада з урадамі Украіны, Літвы, Латвіі, Эстоніі і Фінляндыі, звяртаўся па ваенную дапамогу да ўрада ЗША. Праводзіў працу па арганізацыі беларускага войска, пошуку сродкаў на яго ўзбраенне. Арганізаваў пераход на службу БНР корпуса С. Булак-Балаховіча. У маі 1920 года «за выдатную працу на карысць Беларускай Народнай Рэспублікі» атрымаў званне генерал-маёра.

У 1921—1944 гадах жыў у Рызе, узначаліў Беларускае нацыянальнае аб’яднанне. Дзякуючы Езавітаву беларуская супольнасць тут сталася, бадай, найлепш арганізаванай за межамі БССР. Ён быў намеснікам старшыні таварыства «Бацькаўшчына» ў Латгаліі, узначальваў беларускае выдавецтва, таварыства беларусаў-выбаршчыкаў, беларускіх настаўнікаў, навукова-краязнаўчае. Браў удзел у Пражскай і Берлінскай палітычных канферэнцыях. Рэдагаваў газету «Голас беларуса» і часопіс «Беларуская школа ў Латвіі». За сваю нацыянальную працу чатыры разы арыштаваны латвійскімі ўладамі ў 1924, 1930, 1933 і 1935 гадах.

У Другую сусветную вайну займаўся арганізацыяй у Латвіі беларускіх школ. На Другім Усебеларускім кангрэсе абраны ў склад Беларускай Цэнтральнай Рады, у 1945 годзе займаў пасаду ваеннага міністра ва ўрадзе БЦР. Затрыманы СМЕРШ у красавіку 1945 года. Паводле афіцыйнай версіі, памёр пад час следства ад сухотаў і дыстрафіі 23 мая 1946 года, па іншых звестках расстраляны.

Езавітаў напісаў шэраг кніг і артыкулаў па гісторыі нацыянальна-вызваленчага руху, беларусазнаўстве, аўтар лірычных вершаў, укладальнік школьных дапаможнікаў. Меў багаты кнігазбор, падрыхтаваў да друку невядомыя раней творы Максіма Багдановіча.

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

Мікола Несцярэўскі стварыў рэльеф з выявай К. Езавітава[1].

Выведзены ў рамане Генрыха Далідовіча «Свой дом» пад імем Язэп Еўзікаў.[2]

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Лагатып Вікіцытатніка
У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме
Кастусь Езавітаў

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]